Bi kịch của một gia đình nghệ sĩ

Tên tuổi của họ mãi mãi gắn bó với nhau bởi một trong những bài thơ hay nhất thế kỷ XX  "Đợi anh về". Năm 1941, khi sáng tác bài thơ này, Konstantin Simonov (1915-1979) ghi lời đề tặng "Cho Valentina Vasilyevna Serova". Lúc bấy giờ nữ diễn viên chỉ mới 22 tuổi, và phụ danh của bà trong lời đề tặng này càng nhấn mạnh tình yêu và sự tôn trọng mà tác giả dành cho nàng thơ của mình.

58 bông hồng đỏ

Tuy nhiên, thời gian trôi qua và Simonov rút ngắn lời đề tặng này xuống chỉ còn hai chữ viết tắt "V.S.", còn trong những bài thơ khác dành tặng Serova và đem vinh quang về cho ông, ông hoàn toàn không nhắc tới tên bà - thậm chí cả trong tập thơ trữ tình "Có em và không em" viết vào giai đoạn ông tha thiết ngỏ lời cầu hôn với nữ diễn viên.

Chính Simonov nói rằng, tình cảm đối với Serova ông đã nói hết trong thơ; trong những câu thơ được cả đất nước rộng mênh mông say sưa đọc, được chép tay, được nhớ thuộc lòng; những câu thơ tôn vinh ông, nhà văn trẻ và phóng viên mặt trận. Thế nhưng những dòng cuối cùng của Simonov gửi cho Valentina Serova lại hoàn toàn khác: "Anh không thể làm thơ cho em, cả con người mà em vốn có, cả con người mà em đã trở thành", "đơn giản là anh không còn yêu em nữa…".

Simonov không đến dự đám tang của Serova, chỉ gửi tới đặt bên mộ bà 58 bông hồng đỏ, bằng số tuổi của nữ nghệ sĩ. Mặc dù, trên thực tế, nữ nghệ sĩ còn ít tuổi hơn, chỉ 56 tuổi. Vâng, trong hộ chiếu của Valentina Serova ghi năm sinh là 1917, tuy nhiên, sau đó người ta giải thích rằng bà sinh năm 1919, nhưng đã khai tăng tuổi để được nhận vào trường sân khấu.

Nhà Thơ Simonov và nữ diễn viên Valentina Serova thời còn mặn nồng.
Nhà Thơ Simonov và nữ diễn viên Valentina Serova thời còn mặn nồng.

Ngôi sao điện ảnh và góa phụ của người Anh hùng

Thông thường, các nữ diễn viên thích giảm bớt tuổi của mình. Còn Serova thì ngược lại, cả trong những mối quan hệ khác, bà là một "ngôi sao" không điển hình. Không có một bức ảnh hay thước phim thời sự nào ghi lại bà mặc váy dài buổi tối. Bà không mặc áo hở vai, không đeo vòng kim cương. Bao giờ cũng nghiêm nghị, trang phục kín mít. Bà không "đầu cơ" ngoại hình hấp dẫn của mình. Không thích sự xa hoa. Mặc dù bà có căn hộ nằm ở trung tâm Moskva, xe hơi Mỹ mui trần do bà tự lái.

Serova là họ người chồng thứ nhất của bà, Anh hùng Liên Xô, phi công thử nghiệm Anatoly Serov, nhiều hơn bà gần 10 tuổi. Với tên họ này bà đã đi vào lịch sử của nền điện ảnh Xôviết. Đó là một mối tình sét đánh. Anatoly gặp nữ diễn viên trẻ tại nhà một người bạn phi công trong một dạ hội và mời nàng khiêu vũ.

Ba ngày sau, anh ngỏ lời cầu hôn, còn một tuần sau, ngày 11 tháng 5 năm 1938, họ chính thức làm lễ cưới. Đôi vợ chồng trẻ dọn đến sống tại một căn hộ rộng ở trung tâm Moskva. Anatoly bế người vợ 19 tuổi trên tay. Thật khó hình dung về Valya, người đang mang thai đứa con trong bụng, cảm thấy điều gì khi nghe tin chồng tử nạn trong một chuyến bay thử. Điều đó xảy ra vào dịp kỷ niệm một năm ngày cưới của họ, ngày 11 tháng 5 năm 1939.

11 năm sau, lúc đã là vợ của Simonov, cũng vào ngày này, đứa con gái Masha của họ ra đời. Theo lời kể của Maria Simonova,  sinh nhật của chị bao giờ cũng bắt đầu với việc cùng mẹ đến bức tường điện Kremli, nơi thi hài của Anatoly Serov yên nghỉ.

Đứa con trai của họ sinh cuối năm 1939 mang tên người bố đã hy sinh - Anatoly. Số phận Anatoly trở nên bi thảm, anh qua đời ở tuổi 34.

Người tình cuồng nhiệt

Năm 1939, Serova vừa gánh chịu nỗi đau riêng vừa được công nhận trong nghề nghiệp. Gần như cùng thời điểm người chồng hy sinh, trên màn ảnh của đất nước xuất hiện bộ phim "Cô gái có cá tính" do Serova sắm vai chính. Serova trở thành đối tượng ái mộ của toàn dân. Giờ đây tên bà được nhắc tới trong mỗi gia đình. Nữ diễn viên tiếp tục cả sự nghiệp sân khấu, bà diễn kịch tại Nhà hát Lenkom, nơi lần đầu tiên nhà thơ trẻ và nhà văn Konstantin Simonov nhìn thấy bà. Ông 25 tuổi, vào thời điểm đó chuẩn bị ly hôn lần thứ hai và là bố của một cậu con trai nhỏ, nên điều này không ngăn cản ông dâng hiến cho tình cảm mới. Simonov tìm mọi cách gần gũi nữ nghệ sĩ, ông không bỏ sót một buổi biểu diễn nào của bà, bao giờ cũng ngồi ở hàng ghế đầu tiên, tay cầm một bó hoa.

Ông viết thư, chuyển cho bà những mẩu thư con từ sau cánh gà. Đồng thời chuẩn bị chia tay với vợ.

Simonov "bao vây" nữ diễn viên trẻ như bao vây một pháo đài. Và bà, rốt cuộc, đã buông… "cờ trắng". Bài thơ "Đợi anh về" của ông đóng một vai trò quan trọng trong "chiến thắng" này. Năm 1943, họ tổ chức một đám cưới giản dị, sau đó Simonov ra tiền tuyến và trở thành phóng viên mặt trận. Cũng trong năm này, bộ phim "Đợi anh về" do Valentina Serova đóng vai chính dựa theo môtip bài thơ nổi tiếng xuất hiện trên màn ảnh.

Lại chia tay

Tưởng như sau ngày Chiến thắng, Valentina Serova và Konstantin Simonov rốt cuộc có thể tận hưởng hạnh phúc gia đình một cách trọn vẹn. Thế nhưng, giữa thời bình họ vẫn phải sống xa cách không ít hơn trước đây. Con đường hoạn lộ của nhà thơ tài năng và nhà báo Simonov không ngừng đi lên. Ông thường đi công tác, kể cả đi nước ngoài.

Hàng tuần, hàng tháng bà lại chờ đợi ông. Liệu ông có thể ít tham gia những chuyến đi này hơn không? Liệu ông có thể từ chối chúng để ở bên cạnh người phụ nữ mà ông đã dành tặng những bài thơ trữ tình sâu sắc nhất của mình không? Trong các tác phẩm của Simonov, không có câu trả lời. Nhưng không hiểu sao, nếu ở vào vị trí của ông, Serova có thể sẽ lựa chọn tình cảm. Bà để lại ấn tượng một con người sống bằng trái tim.

Có một thời bà tin rằng Simonov cần bà như không khí, một phần cũng nhờ những bài thơ của ông. Nhưng hiện thực hóa ra tẻ nhạt hơn. Liệu bà có thể chấp nhận điều đó không? Tiếc thay, chúng ta biết quá ít về thế giới nội tâm của nữ diễn viên Valentina Serova. Không có những bộ phim thời sự, nơi bà đã trả lời phỏng vấn. Không có những trang nhật ký được công bố để có thể đọc và hiểu người phụ nữ này đã sống như thế nào.

Xét về mặt này, rất có giá trị là ý kiến của nhà báo Galina Dolmatovskaya, người đã tiến hành nghiên cứu thư từ riêng của nữ nghệ sĩ. "Tôi rất kinh ngạc khi thấy bà giữ gìn cẩn thận từng mẩu thư, từng bức điện báo của bạn bè, những bức thư của những người lính gửi về từ mặt trận. Thật xúc động trước những trang nhật ký của bà viết về con gái. Không thể hình dung được rằng người phụ nữ xinh đẹp tóc vàng này chép lại các vai diễn mà bà muốn diễn xuất. Đối chiếu các bản dịch "Hamlet" khác nhau, trên một trang giấy riêng bà chép ra một câu văn nào đó với những cách đọc khác nhau".

Những bức thư bị đốt

Maria Simonova, con gái của họ, nói rằng Valentina Serova cho đến ngày cuối cùng của cuộc đời đã gìn giữ những bức thư của Simonov gửi từ mặt trận như một báu vật. Sau khi mẹ qua đời, con gái đã mang đi tất cả những bức thư này từ căn hộ của nữ nghệ sĩ.

Nhưng sau đó chị đã thực hiện ý nguyện của người cha Konstantin Simonov - trả lại tất cả những bức thư cho ông. Chị đã trả lại và hiểu rất rõ rằng ông muốn hủy chúng. Simonov sống lâu hơn Serova mấy năm. Không lâu trước lúc qua đời, ông đã tự tay đốt những bức thư con gái mang tới tại bệnh viện. Tuy nhiên, trước khi mang những bức thư cho bố, Maria đã kịp chép lại một số bức. Chị biết rằng mẹ rất quý chúng. Chị không có ý định công bố những bức thư này, nhưng sự việc lại diễn ra theo cách khác. Không được sự đồng ý của chị, 6 bức thư đã được đăng tải.

Sau đây là nội dung một trong những bức thư do Simonov viết vào tháng 5 năm 1945, hai ngày trước khi chiến tranh kết thúc: "Chúng ta có thể mang lại nhiều hạnh phúc cho nhau khi chúng ta ghì chặt nhau, khi chúng ta ở bên nhau, khi em là của anh mà không bị những lời thóa mạ. Ôi, anh nhớ em biết bao nhiêu, nhớ thân thể em. Anh yêu em, và hôm nay anh không muốn viết gì thêm cho em nữa. Lúc này trời hãy còn sớm - vừa mới hửng sáng, anh sắp phải ra mặt trận hai ngày… còn bây giờ anh có cảm giác như đang ôm em trong vòng tay và âu yếu em đến nghẹt thở vì hạnh phúc, anh không muốn nói về bất cứ điều gì khác, em có hiểu anh không…".

Họ chính thức ly hôn năm 1957, khi con gái Maria của họ mới 7 tuổi. Người ta nói và viết rằng ông không thể chịu nổi chứng nghiện rượu của bà. Nhưng người ta cũng nói và viết rằng, chứng nghiện rượu này phát sinh ở bà chính trong những năm họ chung sống với nhau. Cuộc chia tay của họ là bí mật riêng của họ. Cả Simonov lẫn Serova đều không bình luận gì về điều đó.

Đám tang của Serova diễn ra vào tháng 12 năm 1975, trong số những người tham dự lễ cầu siêu không thấy ai phát biểu gì. Một sự im lặng nặng nề kéo dài bên quan tài nữ "ngôi sao" được cả nước mến mộ. Thấy vậy, một bạn gái của Serova, người luôn luôn ở bên cạnh bà cho đến giây phút cuối cùng đã mở bài hát trong phim "Đợi anh về" do chính Serova thể hiện. Cứ thế, người ta khiêng quan tài bà đi. Một trong những người tham dự đám tang nhớ lại rằng người bạn gái nọ đi ba tiếng đồng hồ trên đường phố Moskva và khóc nức nở.

Sau khi chia tay với Serova, trong các đêm thơ của mình, Simonov tránh đọc bài thơ "Đợi anh về". Nhưng đôi khi ông buộc phải đọc vì có nhiều khán giả yêu cầu. Chúng ta không biết được ông suy nghĩ và cảm thấy điều gì trong giờ phút ấy. Chỉ biết những lời ông nói trước lúc qua đời với con gái Maria: "…những gì bố đã trải qua với mẹ của con là hạnh phúc lớn nhất trong cuộc đời bố… và cũng là nỗi đau lớn nhất".

PV

Các tin khác

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...