Bi kịch của một gia đình nghệ sĩ

Tên tuổi của họ mãi mãi gắn bó với nhau bởi một trong những bài thơ hay nhất thế kỷ XX  "Đợi anh về". Năm 1941, khi sáng tác bài thơ này, Konstantin Simonov (1915-1979) ghi lời đề tặng "Cho Valentina Vasilyevna Serova". Lúc bấy giờ nữ diễn viên chỉ mới 22 tuổi, và phụ danh của bà trong lời đề tặng này càng nhấn mạnh tình yêu và sự tôn trọng mà tác giả dành cho nàng thơ của mình.

58 bông hồng đỏ

Tuy nhiên, thời gian trôi qua và Simonov rút ngắn lời đề tặng này xuống chỉ còn hai chữ viết tắt "V.S.", còn trong những bài thơ khác dành tặng Serova và đem vinh quang về cho ông, ông hoàn toàn không nhắc tới tên bà - thậm chí cả trong tập thơ trữ tình "Có em và không em" viết vào giai đoạn ông tha thiết ngỏ lời cầu hôn với nữ diễn viên.

Chính Simonov nói rằng, tình cảm đối với Serova ông đã nói hết trong thơ; trong những câu thơ được cả đất nước rộng mênh mông say sưa đọc, được chép tay, được nhớ thuộc lòng; những câu thơ tôn vinh ông, nhà văn trẻ và phóng viên mặt trận. Thế nhưng những dòng cuối cùng của Simonov gửi cho Valentina Serova lại hoàn toàn khác: "Anh không thể làm thơ cho em, cả con người mà em vốn có, cả con người mà em đã trở thành", "đơn giản là anh không còn yêu em nữa…".

Simonov không đến dự đám tang của Serova, chỉ gửi tới đặt bên mộ bà 58 bông hồng đỏ, bằng số tuổi của nữ nghệ sĩ. Mặc dù, trên thực tế, nữ nghệ sĩ còn ít tuổi hơn, chỉ 56 tuổi. Vâng, trong hộ chiếu của Valentina Serova ghi năm sinh là 1917, tuy nhiên, sau đó người ta giải thích rằng bà sinh năm 1919, nhưng đã khai tăng tuổi để được nhận vào trường sân khấu.

Nhà Thơ Simonov và nữ diễn viên Valentina Serova thời còn mặn nồng.
Nhà Thơ Simonov và nữ diễn viên Valentina Serova thời còn mặn nồng.

Ngôi sao điện ảnh và góa phụ của người Anh hùng

Thông thường, các nữ diễn viên thích giảm bớt tuổi của mình. Còn Serova thì ngược lại, cả trong những mối quan hệ khác, bà là một "ngôi sao" không điển hình. Không có một bức ảnh hay thước phim thời sự nào ghi lại bà mặc váy dài buổi tối. Bà không mặc áo hở vai, không đeo vòng kim cương. Bao giờ cũng nghiêm nghị, trang phục kín mít. Bà không "đầu cơ" ngoại hình hấp dẫn của mình. Không thích sự xa hoa. Mặc dù bà có căn hộ nằm ở trung tâm Moskva, xe hơi Mỹ mui trần do bà tự lái.

Serova là họ người chồng thứ nhất của bà, Anh hùng Liên Xô, phi công thử nghiệm Anatoly Serov, nhiều hơn bà gần 10 tuổi. Với tên họ này bà đã đi vào lịch sử của nền điện ảnh Xôviết. Đó là một mối tình sét đánh. Anatoly gặp nữ diễn viên trẻ tại nhà một người bạn phi công trong một dạ hội và mời nàng khiêu vũ.

Ba ngày sau, anh ngỏ lời cầu hôn, còn một tuần sau, ngày 11 tháng 5 năm 1938, họ chính thức làm lễ cưới. Đôi vợ chồng trẻ dọn đến sống tại một căn hộ rộng ở trung tâm Moskva. Anatoly bế người vợ 19 tuổi trên tay. Thật khó hình dung về Valya, người đang mang thai đứa con trong bụng, cảm thấy điều gì khi nghe tin chồng tử nạn trong một chuyến bay thử. Điều đó xảy ra vào dịp kỷ niệm một năm ngày cưới của họ, ngày 11 tháng 5 năm 1939.

11 năm sau, lúc đã là vợ của Simonov, cũng vào ngày này, đứa con gái Masha của họ ra đời. Theo lời kể của Maria Simonova,  sinh nhật của chị bao giờ cũng bắt đầu với việc cùng mẹ đến bức tường điện Kremli, nơi thi hài của Anatoly Serov yên nghỉ.

Đứa con trai của họ sinh cuối năm 1939 mang tên người bố đã hy sinh - Anatoly. Số phận Anatoly trở nên bi thảm, anh qua đời ở tuổi 34.

Người tình cuồng nhiệt

Năm 1939, Serova vừa gánh chịu nỗi đau riêng vừa được công nhận trong nghề nghiệp. Gần như cùng thời điểm người chồng hy sinh, trên màn ảnh của đất nước xuất hiện bộ phim "Cô gái có cá tính" do Serova sắm vai chính. Serova trở thành đối tượng ái mộ của toàn dân. Giờ đây tên bà được nhắc tới trong mỗi gia đình. Nữ diễn viên tiếp tục cả sự nghiệp sân khấu, bà diễn kịch tại Nhà hát Lenkom, nơi lần đầu tiên nhà thơ trẻ và nhà văn Konstantin Simonov nhìn thấy bà. Ông 25 tuổi, vào thời điểm đó chuẩn bị ly hôn lần thứ hai và là bố của một cậu con trai nhỏ, nên điều này không ngăn cản ông dâng hiến cho tình cảm mới. Simonov tìm mọi cách gần gũi nữ nghệ sĩ, ông không bỏ sót một buổi biểu diễn nào của bà, bao giờ cũng ngồi ở hàng ghế đầu tiên, tay cầm một bó hoa.

Ông viết thư, chuyển cho bà những mẩu thư con từ sau cánh gà. Đồng thời chuẩn bị chia tay với vợ.

Simonov "bao vây" nữ diễn viên trẻ như bao vây một pháo đài. Và bà, rốt cuộc, đã buông… "cờ trắng". Bài thơ "Đợi anh về" của ông đóng một vai trò quan trọng trong "chiến thắng" này. Năm 1943, họ tổ chức một đám cưới giản dị, sau đó Simonov ra tiền tuyến và trở thành phóng viên mặt trận. Cũng trong năm này, bộ phim "Đợi anh về" do Valentina Serova đóng vai chính dựa theo môtip bài thơ nổi tiếng xuất hiện trên màn ảnh.

Lại chia tay

Tưởng như sau ngày Chiến thắng, Valentina Serova và Konstantin Simonov rốt cuộc có thể tận hưởng hạnh phúc gia đình một cách trọn vẹn. Thế nhưng, giữa thời bình họ vẫn phải sống xa cách không ít hơn trước đây. Con đường hoạn lộ của nhà thơ tài năng và nhà báo Simonov không ngừng đi lên. Ông thường đi công tác, kể cả đi nước ngoài.

Hàng tuần, hàng tháng bà lại chờ đợi ông. Liệu ông có thể ít tham gia những chuyến đi này hơn không? Liệu ông có thể từ chối chúng để ở bên cạnh người phụ nữ mà ông đã dành tặng những bài thơ trữ tình sâu sắc nhất của mình không? Trong các tác phẩm của Simonov, không có câu trả lời. Nhưng không hiểu sao, nếu ở vào vị trí của ông, Serova có thể sẽ lựa chọn tình cảm. Bà để lại ấn tượng một con người sống bằng trái tim.

Có một thời bà tin rằng Simonov cần bà như không khí, một phần cũng nhờ những bài thơ của ông. Nhưng hiện thực hóa ra tẻ nhạt hơn. Liệu bà có thể chấp nhận điều đó không? Tiếc thay, chúng ta biết quá ít về thế giới nội tâm của nữ diễn viên Valentina Serova. Không có những bộ phim thời sự, nơi bà đã trả lời phỏng vấn. Không có những trang nhật ký được công bố để có thể đọc và hiểu người phụ nữ này đã sống như thế nào.

Xét về mặt này, rất có giá trị là ý kiến của nhà báo Galina Dolmatovskaya, người đã tiến hành nghiên cứu thư từ riêng của nữ nghệ sĩ. "Tôi rất kinh ngạc khi thấy bà giữ gìn cẩn thận từng mẩu thư, từng bức điện báo của bạn bè, những bức thư của những người lính gửi về từ mặt trận. Thật xúc động trước những trang nhật ký của bà viết về con gái. Không thể hình dung được rằng người phụ nữ xinh đẹp tóc vàng này chép lại các vai diễn mà bà muốn diễn xuất. Đối chiếu các bản dịch "Hamlet" khác nhau, trên một trang giấy riêng bà chép ra một câu văn nào đó với những cách đọc khác nhau".

Những bức thư bị đốt

Maria Simonova, con gái của họ, nói rằng Valentina Serova cho đến ngày cuối cùng của cuộc đời đã gìn giữ những bức thư của Simonov gửi từ mặt trận như một báu vật. Sau khi mẹ qua đời, con gái đã mang đi tất cả những bức thư này từ căn hộ của nữ nghệ sĩ.

Nhưng sau đó chị đã thực hiện ý nguyện của người cha Konstantin Simonov - trả lại tất cả những bức thư cho ông. Chị đã trả lại và hiểu rất rõ rằng ông muốn hủy chúng. Simonov sống lâu hơn Serova mấy năm. Không lâu trước lúc qua đời, ông đã tự tay đốt những bức thư con gái mang tới tại bệnh viện. Tuy nhiên, trước khi mang những bức thư cho bố, Maria đã kịp chép lại một số bức. Chị biết rằng mẹ rất quý chúng. Chị không có ý định công bố những bức thư này, nhưng sự việc lại diễn ra theo cách khác. Không được sự đồng ý của chị, 6 bức thư đã được đăng tải.

Sau đây là nội dung một trong những bức thư do Simonov viết vào tháng 5 năm 1945, hai ngày trước khi chiến tranh kết thúc: "Chúng ta có thể mang lại nhiều hạnh phúc cho nhau khi chúng ta ghì chặt nhau, khi chúng ta ở bên nhau, khi em là của anh mà không bị những lời thóa mạ. Ôi, anh nhớ em biết bao nhiêu, nhớ thân thể em. Anh yêu em, và hôm nay anh không muốn viết gì thêm cho em nữa. Lúc này trời hãy còn sớm - vừa mới hửng sáng, anh sắp phải ra mặt trận hai ngày… còn bây giờ anh có cảm giác như đang ôm em trong vòng tay và âu yếu em đến nghẹt thở vì hạnh phúc, anh không muốn nói về bất cứ điều gì khác, em có hiểu anh không…".

Họ chính thức ly hôn năm 1957, khi con gái Maria của họ mới 7 tuổi. Người ta nói và viết rằng ông không thể chịu nổi chứng nghiện rượu của bà. Nhưng người ta cũng nói và viết rằng, chứng nghiện rượu này phát sinh ở bà chính trong những năm họ chung sống với nhau. Cuộc chia tay của họ là bí mật riêng của họ. Cả Simonov lẫn Serova đều không bình luận gì về điều đó.

Đám tang của Serova diễn ra vào tháng 12 năm 1975, trong số những người tham dự lễ cầu siêu không thấy ai phát biểu gì. Một sự im lặng nặng nề kéo dài bên quan tài nữ "ngôi sao" được cả nước mến mộ. Thấy vậy, một bạn gái của Serova, người luôn luôn ở bên cạnh bà cho đến giây phút cuối cùng đã mở bài hát trong phim "Đợi anh về" do chính Serova thể hiện. Cứ thế, người ta khiêng quan tài bà đi. Một trong những người tham dự đám tang nhớ lại rằng người bạn gái nọ đi ba tiếng đồng hồ trên đường phố Moskva và khóc nức nở.

Sau khi chia tay với Serova, trong các đêm thơ của mình, Simonov tránh đọc bài thơ "Đợi anh về". Nhưng đôi khi ông buộc phải đọc vì có nhiều khán giả yêu cầu. Chúng ta không biết được ông suy nghĩ và cảm thấy điều gì trong giờ phút ấy. Chỉ biết những lời ông nói trước lúc qua đời với con gái Maria: "…những gì bố đã trải qua với mẹ của con là hạnh phúc lớn nhất trong cuộc đời bố… và cũng là nỗi đau lớn nhất".

PV

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.