Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cuộc chuyển giao trong thời điểm nhiều thách thức

Không giống nhiều kỳ bầu chọn trước, người kế nhiệm ông António Guterres sẽ tiếp quản vị trí Tổng Thư ký Liên hợp quốc trong bối cảnh tổ chức này đối mặt đồng thời nhiều sức ép.

Các cuộc xung đột kéo dài tại Gaza, Ukraine, Sudan hay những điểm nóng tại Trung Đông tiếp tục đặt ra thách thức đối với vai trò trung gian của Liên hợp quốc. Bên cạnh đó còn là những vấn đề như biến đổi khí hậu, khủng hoảng nhân đạo, cải cách hệ thống tài chính toàn cầu và áp lực về nguồn lực hoạt động.

Sáu ứng viên tham gia cuộc đua kế nhiệm ông Antonio Guterres. Ảnh: France 24

Sáu ứng viên tham gia cuộc đua kế nhiệm ông Antonio Guterres. Ảnh: France 24

Vì vậy, cuộc bầu chọn Tổng Thư ký lần này được cho là không chỉ nhằm tìm người đứng đầu bộ máy hành chính của Liên hợp quốc, mà còn là quá trình lựa chọn một nhà ngoại giao có khả năng tạo dựng đồng thuận giữa các cường quốc, thúc đẩy đối thoại và duy trì vai trò của chủ nghĩa đa phương trong một thế giới ngày càng phân cực.

Hôm 24/7, sáu ứng viên đã lần đầu tiên cùng tham gia cuộc tranh luận công khai do Đại hội đồng Liên hợp quốc tổ chức. Đây được xem là bước khởi động trước khi Hội đồng Bảo an tiến hành các vòng thăm dò kín từ ngày 30/7 – giai đoạn có ý nghĩa quyết định trong tiến trình lựa chọn Tổng Thư ký mới.

Danh sách ứng viên năm nay gồm bốn nữ và hai nam, đều là những chính khách hoặc nhà ngoại giao nhiều kinh nghiệm, bao gồm cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet; Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi (Argentina); Tổng Thư ký Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) Rebeca Grynspan (Costa Rica); cựu Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc María Fernanda Espinosa (Ecuador); cựu Ngoại trưởng Guyana Carolyn Rodrigues-Birkett và cựu Tổng thống Senegal Macky Sall.

Đáng chú ý, năm trong số sáu ứng viên đến từ khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Nếu một trong số họ được lựa chọn, đây sẽ là lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ khu vực này có người giữ cương vị Tổng Thư ký Liên hợp quốc. Cuộc đua năm nay cũng mở ra khả năng Liên hợp quốc lần đầu tiên có một nữ Tổng Thư ký trong lịch sử hơn 80 năm của tổ chức.

Tầm nhìn của sáu ứng viên

Dù không tranh luận trực diện với nhau, cuộc đối thoại công khai đã phần nào cho thấy cách tiếp cận của các ứng viên.

Bà Rebeca Grynspan - Tổng Thư ký Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), nhấn mạnh vai trò trung gian của Tổng Thư ký trong những thời điểm Hội đồng Bảo an không đạt được đồng thuận. Khi được hỏi thành công lớn nhất sau một nhiệm kỳ sẽ là gì, bà trả lời rằng mình mong sẽ không còn ai đặt câu hỏi: "Liên hợp quốc đang ở đâu?".

Các ứng viên lần đầu tiên cùng tham gia cuộc tranh luận công khai do Đại hội đồng Liên hợp quốc tổ chức hôm 24/7. Ảnh: Xinhua

Các ứng viên lần đầu tiên cùng tham gia cuộc tranh luận công khai do Đại hội đồng Liên hợp quốc tổ chức hôm 24/7. Ảnh: Xinhua

Theo bà, người đứng đầu Liên hợp quốc cần chủ động mở ra các kênh đối thoại ngay cả khi các cường quốc chưa tìm được tiếng nói chung, thay vì chỉ chờ các quyết định từ Hội đồng Bảo an.

Trong khi đó, cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet cho rằng điều quan trọng nhất đối với Tổng Thư ký là duy trì "thẩm quyền đạo đức". Trước câu hỏi về cuộc xung đột tại Gaza, bà khẳng định Liên hợp quốc cần lên tiếng trước các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế và luật nhân đạo quốc tế, đồng thời vẫn phải duy trì đối thoại nhằm tìm kiếm giải pháp chính trị.

Để minh chứng cho quan điểm về tính độc lập, bà kể lại việc từng chấp nhận nguy cơ mất nguồn tài trợ khi lãnh đạo Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới (UN Women) vì cho rằng đó là quyết định đúng đắn.

Ở góc độ khác, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi nhấn mạnh vai trò của đối thoại và việc tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của các cuộc xung đột.

Theo ông Grossi, Tổng Thư ký không chỉ cần bảo vệ các nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc mà còn phải hiểu động cơ, lợi ích và quan ngại của các bên để tạo cơ sở cho các giải pháp khả thi.

Cựu Ngoại trưởng Guyana Carolyn Rodrigues-Birkett thì làm rõ, dù Tổng Thư ký không có quyền lực hành pháp nhưng vẫn có thể tạo ảnh hưởng thông qua tính trung lập, mạng lưới hiện diện của Liên hợp quốc trên thực địa và khả năng đưa ra các khuyến nghị với Hội đồng Bảo an.

Còn cựu Tổng thống Senegal Macky Sall tập trung vào khía cạnh phát triển, coi cải cách hệ thống tài chính quốc tế và mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực cho các nước đang phát triển là nền tảng hòa bình lâu dài.

Cuộc tranh luận công khai không quyết định kết quả bầu chọn, nhưng là dịp hiếm hoi để các quốc gia thành viên và công chúng quốc tế nhìn thấy rõ hơn tầm nhìn của từng ứng viên.

Từ ngày 30/7, Hội đồng Bảo an sẽ bắt đầu các vòng thăm dò kín, trong đó 15 thành viên sẽ đánh giá mức độ ủng hộ đối với từng ứng viên. Sau nhiều vòng bỏ phiếu, ứng viên nhận được sự đồng thuận cao nhất và không bị bất kỳ thành viên thường trực nào phủ quyết sẽ được Hội đồng Bảo an đề cử lên Đại hội đồng Liên hợp quốc để bỏ phiếu chính thức.

Dù kết quả vẫn còn bỏ ngỏ, cuộc đua lần này cho thấy người kế nhiệm ông António Guterres sẽ không chỉ tiếp quản vị trí lãnh đạo một tổ chức đa phương, mà còn phải đối mặt với kỳ vọng khôi phục vai trò và sức ảnh hưởng của Liên hợp quốc trong bối cảnh các thách thức toàn cầu ngày càng phức tạp và việc xây dựng đồng thuận quốc tế trở nên khó khăn hơn.

Kim Khánh

Các tin khác

Thỏa thuận Mỹ - Iran lại bên bờ đổ vỡ, chảo lửa Trung Đông lan rộng

Thỏa thuận Mỹ - Iran lại bên bờ đổ vỡ, chảo lửa Trung Đông lan rộng

Chiến sự giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn khốc liệt nhất kể từ khi bùng phát hồi tháng 2. Các cuộc không kích và trả đũa qua lại không chỉ tàn phá hạ tầng quân sự mà còn nhắm trực tiếp vào các cơ sở dân sự trọng yếu, trong bối cảnh thỏa thuận hòa bình vừa ký kết đã bị phía Iran tuyên bố đình chỉ.

Mỹ oằn mình hứng chịu "thảm họa kết hợp"

Mỹ oằn mình hứng chịu "thảm họa kết hợp"

Khói từ các đám cháy rừng bao trùm miền Đông nước Mỹ, lũ quét tiếp tục tàn phá bang Texas nhiều ngày liên tiếp, trong khi hàng loạt đám cháy mới bùng phát ở khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương. Các chuyên gia cảnh báo sự kết hợp của những hiện tượng cực đoan này phản ánh rõ nét tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, khi nhiều hình thái thiên tai xảy ra đồng thời và khuếch đại lẫn nhau.

Đức - Pháp tìm cách “vá” lá chắn phòng thủ chung châu Âu

Đức - Pháp tìm cách “vá” lá chắn phòng thủ chung châu Âu

Đức và Pháp tìm các cơ chế hợp tác mới trong lĩnh vực quốc phòng nhằm chứng minh vai trò “đầu tàu” trong tiến trình xây dựng năng lực phòng thủ chung của toàn Liên minh châu Âu (EU), bất chấp khác biệt sâu sắc về các chương trình phát triển vũ khí.

Khói bốc lên từ một vụ nổ tại một địa điểm mà Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho là các cuộc tấn công vào Iran ngày 14/7. Ảnh do Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ phát hành.

Căng thẳng Mỹ - Iran: Thỏa thuận hòa bình đổ vỡ, nguy cơ xung đột lan rộng

Trong một động thái đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong quan hệ Mỹ - Iran, Trưởng đoàn đàm phán cấp cao của Iran, ông Mohammed Bagher Ghalibaf, tuyên bố các lực lượng vũ trang nước này hiện được toàn quyền tiến hành các biện pháp đáp trả đối với những gì Tehran gọi là "hành động xâm lược của kẻ thù". Tuyên bố được đưa ra sau loạt cuộc không kích của Mỹ nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ Iran, khiến ít nhất 7 binh sĩ nước này thiệt mạng.

Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành "Hormuz thứ hai"

Bab el-Mandeb trước nguy cơ trở thành "Hormuz thứ hai"

Eo biển Bab al-Mandeb, tuyến hàng hải quan trọng kết nối kênh đào Suez, đứng trước nguy cơ bị phong tỏa tương tự eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột giữa Arab Saudi-Houthi có dấu hiệu tái bùng phát và Iran liên tiếp phát cảnh báo rắn.

Liên minh phòng không mới và bước ngoặt chuyển giao vũ khí tại Ukraine

Liên minh phòng không mới và bước ngoặt chuyển giao vũ khí tại Ukraine

Chiến sự tại Ukraine đã bước sang năm thứ năm với những biến động không ngừng. Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) giữa hai bên ngày càng leo thang, châu Âu và Ukraine đang xúc tiến thành lập một liên minh phòng không tích hợp mới, đồng thời ghi nhận những cam kết chuyển giao công nghệ quốc phòng chưa từng có từ Pháp.

Châu Á oằn mình ứng phó với thời tiết cực đoan

Châu Á oằn mình ứng phó với thời tiết cực đoan

Chỉ trong chưa đầy hai tuần đầu tháng 7, hàng loạt quốc gia châu Á đã hứng chịu các đợt mưa lũ, sạt lở và bão nhiệt đới liên tiếp, khiến hơn 100 người thiệt mạng, hàng triệu người phải sơ tán hoặc mắc kẹt.

Iran áp dụng học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông?

Iran áp dụng học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông?

Một nguồn thạo tin an ninh chia sẻ với Press TV, rằng động thái gần đây của Iran không còn đơn thuần là đòn đáp trả, mà phản ánh việc nước này áp dụng một học thuyết quân sự mới trong xung đột Trung Đông, thay vì những phản ứng được tính toán nhằm thể hiện quyết tâm nhưng vẫn tránh một cuộc xung đột toàn diện.

Tình người giữa tâm chấn Venezuela

Tình người giữa tâm chấn Venezuela

Trong chớp mắt, thảm họa động đất kép kinh hoàng quét qua bang La Guaira, biến nhiều khu đô thị vốn nhộn nhịp, sầm uất bên bờ biển Nam Mỹ trở thành một bức tranh xám xịt của đổ nát và chia ly. Hàng ngàn ngôi nhà đổ sập, vô số gia đình mất đi người thân, lâm vào cảnh thiếu thốn lương thực, nước sạch và y tế. Nỗi đau bao trùm lên toàn bộ mảnh đất này. Nhưng chính trong những thời khắc tăm tối và tuyệt vọng nhất, ánh sáng của tình người lại tỏa sáng hơn bao giờ hết.

Hormuz dậy sóng, Mỹ - Iran lại bên bờ đối đầu quân sự

Hormuz dậy sóng, Mỹ - Iran lại bên bờ đối đầu quân sự

Chưa đầy một tháng sau khi ký Bản ghi nhớ Islamabad về ngừng bắn và khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz, Mỹ và Iran đã nối lại các cuộc tập kích lẫn nhau. Diễn biến mới làm dấy lên lo ngại thỏa thuận vừa đạt được có thể đổ vỡ, dù hai bên vẫn để ngỏ khả năng đối thoại.

Chặng đường gia nhập EU của Ukraine gần hơn một bước

Chặng đường gia nhập EU của Ukraine gần hơn một bước

Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí mở thêm một cụm đàm phán gia nhập với Ukraine và Moldova, đánh dấu bước tiến mới trong lộ trình hướng tới tư cách thành viên của hai quốc gia Đông Âu, dù vẫn còn nhiều trở ngại về chính trị trước khi quá trình này có thể hoàn tất.

Thấy gì từ Thượng đỉnh NATO 2026?

Thấy gì từ Thượng đỉnh NATO 2026?

Từ những hợp đồng quốc phòng trị giá hàng chục tỷ USD đến các cuộc thảo luận về Ukraine, Iran và an ninh hàng hải, Thượng đỉnh NATO 2026 cho thấy liên minh đang chuyển trọng tâm từ những cam kết lớn sang bài toán thực hiện, trong một môi trường an ninh ngày càng phức tạp.

 Ngoại giao chạy đua với thực tế chiến sự ác liệt tại Ukraine

Ngoại giao chạy đua với thực tế chiến sự ác liệt tại Ukraine

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây khẳng định triển vọng chấm dứt chiến sự tại Ukraine đang “ở gần hơn nhiều so với những gì mọi người nghĩ”. Tuy nhiên, tuyên bố đầy lạc quan này lại được đưa ra đúng thời điểm Nga và Ukraine tiếp tục giáng những đòn tấn công mạnh tay lẫn nhau, một lần nữa làm nổi bật những thách thức to lớn trên con đường tìm kiếm hòa bình.

Hai cuộc điện đàm, một bài toán hòa bình Ukraine

Hai cuộc điện đàm, một bài toán hòa bình Ukraine

Trong bối cảnh Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ chuẩn bị diễn ra vào tuần tới, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiến hành hai cuộc điện đàm riêng biệt với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin, trọng tâm xoay quanh việc tìm kiếm giải pháp chấm dứt chiến sự tại Ukraine.

"Cơn khát" năng lượng của các trung tâm dữ liệu AI giữa sóng nhiệt ở Mỹ

"Cơn khát" năng lượng của các trung tâm dữ liệu AI giữa sóng nhiệt ở Mỹ

Một đợt nắng nóng quy mô lớn đang càn quét khắp nước Mỹ, tạo áp lực lên hệ thống lưới điện và nguồn cung cấp nước của quốc gia này. Đáng chú ý, hiện tượng thời tiết cực đoan này đã phơi bày một vấn đề bức nhối: gánh nặng khổng lồ từ sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI).

Sau nắng nóng, châu Âu đối mặt một cuộc khủng hoảng mới

Sau nắng nóng, châu Âu đối mặt một cuộc khủng hoảng mới

Đợt nắng nóng kỷ lục đã kéo theo loạt vụ cháy rừng nghiêm trọng ở các quốc gia Nam Âu. Nền nhiệt cao, thời tiết khô hạn và gió mạnh khiến nguy cơ cháy tiếp tục gia tăng, buộc nhiều nước phải nâng mức cảnh báo và huy động lực lượng ứng phó.

USMCA trước ngã rẽ: Thách thức và cơ hội cho thương mại Bắc Mỹ

USMCA trước ngã rẽ: Thách thức và cơ hội cho thương mại Bắc Mỹ

Washington từ chối gia hạn Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), kích hoạt đồng hồ đếm ngược 10 năm trước khi hiệp định có thể hết hiệu lực nếu ba nước không đạt được một thỏa thuận mới. Quyết định này không phải là sự chấm dứt ngay lập tức của một thỏa thuận thương mại trị giá hàng nghìn tỷ USD, nhưng lại mở ra một giai đoạn khó đoán định đối với nền kinh tế Bắc Mỹ.

Chân dung nữ Thủ tướng thứ hai của Hàn Quốc Han Seong-sook

Chân dung nữ Thủ tướng thứ hai của Hàn Quốc Han Seong-sook

Mới đây, việc Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung bổ nhiệm bà Han Seong-sook vào vị trí Thủ tướng không chỉ đánh dấu cột mốc mới trong sự nghiệp của cựu CEO Naver, mà còn phản ánh rằng Seoul đặt trọng tâm vào tư duy công nghệ và đổi mới để dẫn dắt giai đoạn phát triển tiếp theo.