20 năm nuôi mộng văn chương

Năm 1979, Trường Viết văn Nguyễn Du được thành lập với sự nỗ lực rất lớn của lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam lúc bấy giờ. Tổng cục Chính trị (Bộ Quốc phòng) khi đó đã tạo điều kiện cho anh em văn nghệ sĩ từ các chiến trường được đi học.

Khóa bồi dưỡng đầu tiên của Trường Viết văn Nguyễn Du có 44 thành viên, trong đó có các nhà văn, nhà thơ như Hữu Thỉnh, Nguyễn Trí Huân, Chu Lai, Nguyễn Khắc Trường, Trung Trung Ðỉnh, Nguyễn Thụy Kha, Nguyễn Trọng Tạo, Lâm Thị Mỹ Dạ, Lê Thị Mây, Đỗ Thị Hiền Hòa, Ngô Thị Kim Cúc, Nguyễn Thị Đạo Tĩnh... Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du - Đại học Văn hóa Hà Nội 1999 -2003 của chúng tôi là một khóa học đặc biệt vì đây là khóa đầu tiên của Trường Viết văn Nguyễn Du thi đại học - Kỳ thi chung quốc gia - cùng với hệ đào tạo đại học của Đại học Văn hóa, cũng là khóa đầu tiên nhận đào tạo học sinh tốt nghiệp THPT .

lớp viết văn nguyễn du khóa 6 (ảnh chụp năm ...).jpg -1
Lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6.

Cả trường có duy nhất một lớp học chúng tôi hồi ấy (30 học viên) thì một nửa là học sinh mới tốt nghiệp cấp trung học, còn lại các anh chị học viên khác cũng đều là những cây bút trên cả nước thi vào học để tiếp tục con đường văn chương của mình. Hai mươi năm đã trôi qua với biết bao kỷ niệm cùng thầy cô là những thế hệ nhà văn nhà thơ đi trước. Trường Viết văn Nguyễn Du đã nuôi mộng văn chương, giúp chúng tôi có những tác phẩm, góp phần nhỏ bé của mình một chấm phá vào nền văn học Việt Nam đương đại.

Một trong những người thầy lớn của lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6, là GS. Hoàng Ngọc Hiến. Thầy nguyên là hiệu trưởng đầu tiên của Trường Viết văn Nguyễn Du. Khi chúng tôi vào nhập học thì thầy đã nghỉ hưu, nhưng thầy vẫn tiếp tục lên lớp để trò chuyện văn chương và giảng dạy những cái hay cái đẹp của văn chương.

Chia sẻ về những kỷ niệm khi học GS Hoàng Ngọc Hiến, nhà văn Phùng Văn Khai hiện là Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ quân đội (anh là cây bút đầu tàu của lớp khóa 6) chia sẻ: “Là học trò của GS Hoàng Ngọc Hiến, trong những năm học ở Trường Viết văn Nguyễn Du chúng tôi đều học thầy qua lối tâm truyền, thậm chí là truyền tai nhau những giai thoại về thầy. Chúng tôi luôn hiểu rằng, sáng tạo là độc lập, đơn độc tìm đường đi cho mình. Chúng tôi say mê và sảng khóai các buổi nói chuyện của thầy bởi kiến thức rộng lớn và cách nói chuyện đặc trưng của thầy. Thầy giảng luôn quên giờ giấc, nhất là khi giảng về tiếng Việt với sự đa thanh, đa nghĩa đến hóc hiểm, song thầy Hiến giảng hết sức dễ hiểu, dễ nhớ".

Lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6 có trường hợp đặc biệt là nhà văn Trần Thị Ngọc Lan, một người khuyết tật (từ lúc 5 tuổi), chị đã theo học, lấy bằng xuất sắc và hiện đang là biên tập viên NXB Văn học. Chị có 11 đầu sách và là điển hình của một tấm gương tự học, tự vươn lên trong cuộc sống.

Nhà văn Ngọc Lan chia sẻ: “Các giờ giảng của các thầy tràn ngập ánh sáng tri thức, niềm hứng khởi, niềm vui, nụ cười và hy vọng. Cuộc sống và sự phát triển của con người thời đại đòi hỏi chúng tôi phải vươn lên để bắt kịp xu thế mới, giải đáp những vấn đề cốt yếu của con người và xã hội. Có nhiều người trong chúng tôi đã âm thầm lao động nghệ thuật miệt mài và đã đạt được những thành tựu nhất định. Chúng tôi không bao giờ ân hận vì đã bước chân vào ngôi trường này, và nếu được chọn lựa một lần nữa, chúng tôi vẫn sẽ chọn nơi đây để lập nghiệp và gửi gắm những niềm tin sâu sắc”.

Nhà văn Nguyễn Vinh Huỳnh, sinh năm 1971, trước khi thi vào Trường Viết văn Nguyễn Du thì anh đã tốt nghiệp hai trường đại học khác về kinh tế, nhưng niềm say mê văn chương đã giúp anh thi đỗ, vào học Khóa 6. Anh cho biết: “Vào trường, nhiều thầy cô là những nhà văn nhà thơ, nhà học giả đã mở mang cho chúng tôi nhiều thứ. PSG.TS Trương Đăng Dung là một điển hình, với trình độ Tây học uyên bác về lý luận văn chương và cũng là thi sĩ có tâm hồn nhạy cảm, luôn trăn trở, ưu tư trước cuộc đời nên thầy mong muốn đem lại sự khai phóng, luôn khuyên khích học trò khám phá cuộc sống, tìm ra những chân trời mới từ hình thức tới quá trình tạo nghĩa cho văn bản. Thầy đã giúp tôi tiệm cận một nền tảng tri thức lý luận văn chương cốt lõi, khiến tôi vỡ vạc ra nhiều điều nhất là về nhận thức, tiếp nhận văn chương. Với cuốn “Tác phẩm văn học như một quá trình” đã thay đổi nhãn quan và góc nhìn của tôi trên phương diện nhà văn cần phải viết nên những văn bản chứa đựng nhiều khả năng giải mã”.

Nhà văn Đào Bá Đoàn, hiện là Phó Giám đốc NXB Hội Nhà văn. Khi vào học Khóa 6 anh đã là nhà văn, hội viên Hội VHNT Hải Dương, anh tâm sự: “Thời chúng tôi học không có Internet, số hóa, toàn cầu hóa lớn lao như bây giờ, những người thầy như thầy Hoàng Ngọc Hiến, Trương Đăng Dung, Đỗ Lai Thúy… với vốn kiến thức sâu rộng, đọc nhiều, hiểu biết nhiều, luôn có những kiến giải bậc thầy ở tầm triết học, bằng con đường truyền dạy trực tiếp, mách bảo cho chúng tôi tư liệu, các tác phẩm để đọc và học, luôn luôn khuyến khích học viên khóa 6 đi theo cái mới, sòng phẳng với chính mình và với văn chương”.

Nhật dịp kỷ niệm 20 năm ra trường, Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du cũng đã xuất bản cuốn sách “Những chuyển động” - Hợp tuyển Văn - Thơ - Nghiên cứu - Lý luận phê bình. Đây là cuốn sách thứ 4 của lớp xuất bản trong thời gian qua. PGS.TS Đỗ Lai Thúy, Viện trưởng Viện Nhân học Văn hóa, là giảng viên của khóa 6 đã viết lời đề tựa: “Đối với cá nhân tôi, các bạn Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du (1999-2003) luôn để lại những ấn tượng đặc biệt. Ngay từ buổi đầu tới trò chuyện, giao lưu sáng tác, nghiên cứu, lý luận phê bình với các bạn ấy trên giảng đường đã có nhiều kỷ niệm sâu sắc. Các bạn Khóa 6 sau 20 năm đều đã trưởng thành theo từng cá tính, số phận, độc lập và luôn cống hiến trong chừng mực trí tuệ của mình với văn chương nghệ thuật và với cả những khu vực khác. Hai mươi năm, khoảng thời gian đã đủ để hình thành nên những phong cách, những gương mặt văn chương, gương mặt cuộc đời. Sau 20 năm, các gương mặt ấy ngày càng trưởng thành hơn không chỉ trong sáng tác mà còn trong đời sống. Tất thảy đều hiểu sâu sắc rằng công cuộc sáng tạo văn chương nghệ thuật luôn đường xa dặm thẳm, thách thức muôn trùng, niềm vui là đấy mà nỗi buồn đầy ắp hai tay cũng ở đấy mà ra. Văn chương và thời cuộc luôn đặt lên vai người sáng tạo những gánh nặng chất chồng. Chức phận của nhà văn và chức phận công dân luôn đặt ra trước anh chị em Khóa 6 nhiều nhiệm vụ phải làm, đã và đang đặt ra những nhiệm vụ lớn lao hơn”.

bìa sách mới 2023 của khoá 6 trường viết văn nguyễn du.jpg -0
Bìa sách mới 2023 của Khoá 6 Trường Viết văn Nguyễn Du.

Nhà văn Tạ Duy Anh, thầy giáo chủ nhiệm đầu tiên của Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du (sau đó thầy chuyển công tác về NXB Hội Nhà văn), đã chia sẻ: “Khóa 6 vào học trong một hoàn cảnh khá đặc biệt so với các khóa trước. Các bạn học viên đa phần vào thẳng từ trường phổ thông, thành tựu sáng tác còn khiêm tốn, trong khi đó chương trình học bị xáo trộn, do nhà trường thay đổi nhân sự, việc mời thầy cô không còn thuận lợi như trước. Nhưng bằng sự đùm bọc, yêu thương và quyết tâm tập thể, các bạn đều đã vượt qua những năm tháng khó khăn để học tập và tiếp tục sự nghiệp văn học. Nhiều bạn sau khi ra trường đã chứng tỏ được tài năng, bản lĩnh sáng tạo của mình. Nhiều bạn, khi lựa chọn con đường khác cho cuộc đời mình, vẫn giữ được dấu ấn đậm nét của một học viên viết văn: sự trung thực, vị tha, nhiều ý tưởng táo bạo và luôn có trách nhiệm với xã hội. Tôi may mắn được làm giáo viên chủ nhiệm các bạn một năm. Nhưng điều đó luôn đủ để tôi hạnh phúc, tự hào khi nghĩ đến tập thể tuyệt vời này”.

Hai mươi năm nuôi giấc mộng văn chương của những học viên ngày ấy bây giờ dường như vẫn còn nguyên vẹn, cho dù trong số 30 học viên cũng có người bỏ cuộc văn giữa đường đi làm kinh tế, có người mất vì bệnh hiểm nghèo, nhưng lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6 của chúng tôi với những đam mê không bao giờ có tuổi vẫn mong muốn và thai nghén những tác phẩm văn chương mang dấu ấn để lại cho đời. Để xứng với ngôi trường mang tên đại thi hào dân tộc Nguyễn Du.

Trần Hoàng Thiên Kim

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.