20 năm nuôi mộng văn chương

Năm 1979, Trường Viết văn Nguyễn Du được thành lập với sự nỗ lực rất lớn của lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam lúc bấy giờ. Tổng cục Chính trị (Bộ Quốc phòng) khi đó đã tạo điều kiện cho anh em văn nghệ sĩ từ các chiến trường được đi học.

Khóa bồi dưỡng đầu tiên của Trường Viết văn Nguyễn Du có 44 thành viên, trong đó có các nhà văn, nhà thơ như Hữu Thỉnh, Nguyễn Trí Huân, Chu Lai, Nguyễn Khắc Trường, Trung Trung Ðỉnh, Nguyễn Thụy Kha, Nguyễn Trọng Tạo, Lâm Thị Mỹ Dạ, Lê Thị Mây, Đỗ Thị Hiền Hòa, Ngô Thị Kim Cúc, Nguyễn Thị Đạo Tĩnh... Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du - Đại học Văn hóa Hà Nội 1999 -2003 của chúng tôi là một khóa học đặc biệt vì đây là khóa đầu tiên của Trường Viết văn Nguyễn Du thi đại học - Kỳ thi chung quốc gia - cùng với hệ đào tạo đại học của Đại học Văn hóa, cũng là khóa đầu tiên nhận đào tạo học sinh tốt nghiệp THPT .

lớp viết văn nguyễn du khóa 6 (ảnh chụp năm ...).jpg -1
Lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6.

Cả trường có duy nhất một lớp học chúng tôi hồi ấy (30 học viên) thì một nửa là học sinh mới tốt nghiệp cấp trung học, còn lại các anh chị học viên khác cũng đều là những cây bút trên cả nước thi vào học để tiếp tục con đường văn chương của mình. Hai mươi năm đã trôi qua với biết bao kỷ niệm cùng thầy cô là những thế hệ nhà văn nhà thơ đi trước. Trường Viết văn Nguyễn Du đã nuôi mộng văn chương, giúp chúng tôi có những tác phẩm, góp phần nhỏ bé của mình một chấm phá vào nền văn học Việt Nam đương đại.

Một trong những người thầy lớn của lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6, là GS. Hoàng Ngọc Hiến. Thầy nguyên là hiệu trưởng đầu tiên của Trường Viết văn Nguyễn Du. Khi chúng tôi vào nhập học thì thầy đã nghỉ hưu, nhưng thầy vẫn tiếp tục lên lớp để trò chuyện văn chương và giảng dạy những cái hay cái đẹp của văn chương.

Chia sẻ về những kỷ niệm khi học GS Hoàng Ngọc Hiến, nhà văn Phùng Văn Khai hiện là Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ quân đội (anh là cây bút đầu tàu của lớp khóa 6) chia sẻ: “Là học trò của GS Hoàng Ngọc Hiến, trong những năm học ở Trường Viết văn Nguyễn Du chúng tôi đều học thầy qua lối tâm truyền, thậm chí là truyền tai nhau những giai thoại về thầy. Chúng tôi luôn hiểu rằng, sáng tạo là độc lập, đơn độc tìm đường đi cho mình. Chúng tôi say mê và sảng khóai các buổi nói chuyện của thầy bởi kiến thức rộng lớn và cách nói chuyện đặc trưng của thầy. Thầy giảng luôn quên giờ giấc, nhất là khi giảng về tiếng Việt với sự đa thanh, đa nghĩa đến hóc hiểm, song thầy Hiến giảng hết sức dễ hiểu, dễ nhớ".

Lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6 có trường hợp đặc biệt là nhà văn Trần Thị Ngọc Lan, một người khuyết tật (từ lúc 5 tuổi), chị đã theo học, lấy bằng xuất sắc và hiện đang là biên tập viên NXB Văn học. Chị có 11 đầu sách và là điển hình của một tấm gương tự học, tự vươn lên trong cuộc sống.

Nhà văn Ngọc Lan chia sẻ: “Các giờ giảng của các thầy tràn ngập ánh sáng tri thức, niềm hứng khởi, niềm vui, nụ cười và hy vọng. Cuộc sống và sự phát triển của con người thời đại đòi hỏi chúng tôi phải vươn lên để bắt kịp xu thế mới, giải đáp những vấn đề cốt yếu của con người và xã hội. Có nhiều người trong chúng tôi đã âm thầm lao động nghệ thuật miệt mài và đã đạt được những thành tựu nhất định. Chúng tôi không bao giờ ân hận vì đã bước chân vào ngôi trường này, và nếu được chọn lựa một lần nữa, chúng tôi vẫn sẽ chọn nơi đây để lập nghiệp và gửi gắm những niềm tin sâu sắc”.

Nhà văn Nguyễn Vinh Huỳnh, sinh năm 1971, trước khi thi vào Trường Viết văn Nguyễn Du thì anh đã tốt nghiệp hai trường đại học khác về kinh tế, nhưng niềm say mê văn chương đã giúp anh thi đỗ, vào học Khóa 6. Anh cho biết: “Vào trường, nhiều thầy cô là những nhà văn nhà thơ, nhà học giả đã mở mang cho chúng tôi nhiều thứ. PSG.TS Trương Đăng Dung là một điển hình, với trình độ Tây học uyên bác về lý luận văn chương và cũng là thi sĩ có tâm hồn nhạy cảm, luôn trăn trở, ưu tư trước cuộc đời nên thầy mong muốn đem lại sự khai phóng, luôn khuyên khích học trò khám phá cuộc sống, tìm ra những chân trời mới từ hình thức tới quá trình tạo nghĩa cho văn bản. Thầy đã giúp tôi tiệm cận một nền tảng tri thức lý luận văn chương cốt lõi, khiến tôi vỡ vạc ra nhiều điều nhất là về nhận thức, tiếp nhận văn chương. Với cuốn “Tác phẩm văn học như một quá trình” đã thay đổi nhãn quan và góc nhìn của tôi trên phương diện nhà văn cần phải viết nên những văn bản chứa đựng nhiều khả năng giải mã”.

Nhà văn Đào Bá Đoàn, hiện là Phó Giám đốc NXB Hội Nhà văn. Khi vào học Khóa 6 anh đã là nhà văn, hội viên Hội VHNT Hải Dương, anh tâm sự: “Thời chúng tôi học không có Internet, số hóa, toàn cầu hóa lớn lao như bây giờ, những người thầy như thầy Hoàng Ngọc Hiến, Trương Đăng Dung, Đỗ Lai Thúy… với vốn kiến thức sâu rộng, đọc nhiều, hiểu biết nhiều, luôn có những kiến giải bậc thầy ở tầm triết học, bằng con đường truyền dạy trực tiếp, mách bảo cho chúng tôi tư liệu, các tác phẩm để đọc và học, luôn luôn khuyến khích học viên khóa 6 đi theo cái mới, sòng phẳng với chính mình và với văn chương”.

Nhật dịp kỷ niệm 20 năm ra trường, Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du cũng đã xuất bản cuốn sách “Những chuyển động” - Hợp tuyển Văn - Thơ - Nghiên cứu - Lý luận phê bình. Đây là cuốn sách thứ 4 của lớp xuất bản trong thời gian qua. PGS.TS Đỗ Lai Thúy, Viện trưởng Viện Nhân học Văn hóa, là giảng viên của khóa 6 đã viết lời đề tựa: “Đối với cá nhân tôi, các bạn Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du (1999-2003) luôn để lại những ấn tượng đặc biệt. Ngay từ buổi đầu tới trò chuyện, giao lưu sáng tác, nghiên cứu, lý luận phê bình với các bạn ấy trên giảng đường đã có nhiều kỷ niệm sâu sắc. Các bạn Khóa 6 sau 20 năm đều đã trưởng thành theo từng cá tính, số phận, độc lập và luôn cống hiến trong chừng mực trí tuệ của mình với văn chương nghệ thuật và với cả những khu vực khác. Hai mươi năm, khoảng thời gian đã đủ để hình thành nên những phong cách, những gương mặt văn chương, gương mặt cuộc đời. Sau 20 năm, các gương mặt ấy ngày càng trưởng thành hơn không chỉ trong sáng tác mà còn trong đời sống. Tất thảy đều hiểu sâu sắc rằng công cuộc sáng tạo văn chương nghệ thuật luôn đường xa dặm thẳm, thách thức muôn trùng, niềm vui là đấy mà nỗi buồn đầy ắp hai tay cũng ở đấy mà ra. Văn chương và thời cuộc luôn đặt lên vai người sáng tạo những gánh nặng chất chồng. Chức phận của nhà văn và chức phận công dân luôn đặt ra trước anh chị em Khóa 6 nhiều nhiệm vụ phải làm, đã và đang đặt ra những nhiệm vụ lớn lao hơn”.

bìa sách mới 2023 của khoá 6 trường viết văn nguyễn du.jpg -0
Bìa sách mới 2023 của Khoá 6 Trường Viết văn Nguyễn Du.

Nhà văn Tạ Duy Anh, thầy giáo chủ nhiệm đầu tiên của Khóa 6 Trường Viết văn Nguyễn Du (sau đó thầy chuyển công tác về NXB Hội Nhà văn), đã chia sẻ: “Khóa 6 vào học trong một hoàn cảnh khá đặc biệt so với các khóa trước. Các bạn học viên đa phần vào thẳng từ trường phổ thông, thành tựu sáng tác còn khiêm tốn, trong khi đó chương trình học bị xáo trộn, do nhà trường thay đổi nhân sự, việc mời thầy cô không còn thuận lợi như trước. Nhưng bằng sự đùm bọc, yêu thương và quyết tâm tập thể, các bạn đều đã vượt qua những năm tháng khó khăn để học tập và tiếp tục sự nghiệp văn học. Nhiều bạn sau khi ra trường đã chứng tỏ được tài năng, bản lĩnh sáng tạo của mình. Nhiều bạn, khi lựa chọn con đường khác cho cuộc đời mình, vẫn giữ được dấu ấn đậm nét của một học viên viết văn: sự trung thực, vị tha, nhiều ý tưởng táo bạo và luôn có trách nhiệm với xã hội. Tôi may mắn được làm giáo viên chủ nhiệm các bạn một năm. Nhưng điều đó luôn đủ để tôi hạnh phúc, tự hào khi nghĩ đến tập thể tuyệt vời này”.

Hai mươi năm nuôi giấc mộng văn chương của những học viên ngày ấy bây giờ dường như vẫn còn nguyên vẹn, cho dù trong số 30 học viên cũng có người bỏ cuộc văn giữa đường đi làm kinh tế, có người mất vì bệnh hiểm nghèo, nhưng lớp Viết văn Nguyễn Du Khóa 6 của chúng tôi với những đam mê không bao giờ có tuổi vẫn mong muốn và thai nghén những tác phẩm văn chương mang dấu ấn để lại cho đời. Để xứng với ngôi trường mang tên đại thi hào dân tộc Nguyễn Du.

Trần Hoàng Thiên Kim

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.