Nhà văn Xuân Hùng tâm sự: “Tôi trở lại Sư đoàn 10 năm 2011, khi đó tôi tốt nghiệp Khóa Viết văn của Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội và được phân công tác tại Ban Tuyên huấn Sư đoàn. Chẳng hiểu can cớ gì mà ở giữa đại ngàn Tây Nguyên, tôi lại “nổi hứng” viết một mạch trong một đêm để hoàn thành vở kịch ngắn “Giữa cơn giông biển”, với đề tài về biển đảo Việt Nam”.
Nhà văn đương nhiên là đọc mọi thứ. Bởi văn chỉ tràn ra trong nhà văn khi mà cái sống đã thật đầy. Mà lưng túi vốn sống của nhà văn thì phải là một khối tổng hòa nhuyễn gộp: vốn trải nghiệm thực tế, sức hư cấu tưởng tượng, và vốn đọc. Đọc là con đường ngắn nhất, là phương cách tối ưu để bổ khuyết những hụt lẹm, để vượt thoát những giới hạn nơi cái sống của một chủ thể sống.
Nhắc đến Trầm Hương, bạn đọc sẽ nghĩ ngay đến nhà văn chuyên về đề tài chiến tranh cách mạng và dòng tiểu thuyết tư liệu. Phóng viên Văn nghệ Công an có cuộc trao đổi với bà về chuyện nghề, chuyện viết cũng như giá trị của các nhân vật đối với nhà văn.
"Nhà văn viết khi nhà phê bình đi ngủ". Từ ai đó, trong các buổi nói chuyện phiếm văn chương, tôi đã vài lần nghe câu này. Người nói và những người nghe đều bật cười. Cười vui nhẹ nhõm, không có ý giễu cợt, kỳ thị. Tôi hiểu, đó là cách nói vui, nói đùa mỗi khi bàn về người sáng tác và nhà phê bình. Dĩ nhiên là nói trong ngữ cảnh nhà văn bị nhà phê bình "soi".
Tôi gặp nhà văn Trần Đức Tĩnh lần đầu vào năm 2011, lần đó chúng tôi cùng đến dự buổi ra mắt sách của nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai ở Nhà văn hóa Thanh niên Hà Nội bên hồ Thiền Quang. Hồi đó Trần Đức Tĩnh mới tốt nghiệp Lớp viết văn của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật quân đội.
Bén duyên văn chương khá sớm nhưng do đẩy đưa củ a số phận nên gần 10 năm Trang Thụy phải gác lại giấc mộng chữ nghĩa để bươn chải, vật lộn với cuộc sống. Dăm năm trở lại đây, Trang Thụy đều đặn xuất hiện trên các diễn đàn văn học mạng cũng như nhiều ấn phẩm văn chương uy tín và đã gặt hái được một số thành công.
Cho đến bây giờ, sau 30 năm cầm bút tôi vẫn giải mãi câu hỏi: Tôi chọn văn chương hay văn chương chọn tôi? Con đường nào đưa tôi vào con đường viết văn quá nhọc nhằn này? Chỉ biết rằng: Sinh ra, đến khi biết nhận thức những thứ xung quanh, tôi rất yêu đồng đất, gò đống, đầm ao, sông ngòi, núi non quê hương.
Nhà văn Nguyễn Bảo là một trong những người người lấy tôi về Văn nghệ quân đội, cũng là người theo sát các sáng tác của tôi tới hôm nay. Thỉnh thoảng ông vẫn gọi điện thoại hỏi việc này việc khác. Nhất là trong các đám hiếu, nhà văn Nguyễn Bảo luôn hết sức tận tình và gương mẫu để chúng tôi nhìn vào học tập.
Một buổi sáng đẹp trời, tôi đến xã Vũ Lăng, huyện Tiền Hải, Thái Bình để thăm nhà văn Trần Văn Thước. Tôi cứ tưởng một nhà văn nổi tiếng chuyên viết về nông dân, nông thôn như ông sẽ sống trong ngôi nhà thoáng mát, có vườn cây, ao cá. Nhưng không, nhà văn Trần Văn Thước sống trong ngôi nhà nằm ngay sát đường làng, phía sau chỉ có một khoảng sân nho nhỏ.
Năm 1979, Trường Viết văn Nguyễn Du được thành lập với sự nỗ lực rất lớn của lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam lúc bấy giờ. Tổng cục Chính trị (Bộ Quốc phòng) khi đó đã tạo điều kiện cho anh em văn nghệ sĩ từ các chiến trường được đi học.
Ông là Tiến sĩ, Phó Giáo sư, Nhà giáo ưu tú, là thầy giáo dạy văn đại học. Những tưởng như vậy đã “an bài” được rồi, nhưng không. Ông đã làm đủ thứ việc, đủ mọi việc, kể cả những việc tưởng như rất “kị” với nghề thầy, chỉ với mục đích kiếm tiền để “nuôi” văn chương, để thỏa đam mê văn học của mình.
Một chiều mùa hè cách đây nửa thế kỷ, trên căn gác nhà Trần Hoài Dương ở phố Đường Thành, lần đầu tiên tôi gặp nhà văn Nhật Tuấn. Tôi đến chơi với Trần Hoài Dương, hai anh em đang nửa nằm nửa ngồi trên sàn gỗ thì Nhật Tuấn đến. Tôi nhỏm ngay dậy. Lúc ấy tôi là thằng sinh viên mới ra trường, mơ viết văn, còn Nhật Tuấn thì đã rất nổi tiếng.
Bị hút bởi giọng văn. Một giọng văn linh hoạt nhiều sắc thái, khi trẻ trung hài hước, lúc lãng mạn trữ tình, khi ngậm ngùi thương cảm của một nữ sĩ đã ở tuổi U70. Khác với những công trình nghiên cứu phê bình sử dụng toàn khái niệm, ở “Bà đỡ”, Đào Tuấn Ảnh sử dụng ngôn ngữ văn học tinh chất. “Trên bến xe bạt ngàn người. Còn xe chỉ lốm đốm một vài cái… Chiếc xe ca như lão già bị parkison, vừa đi vừa run bần bật…”.
Có thể, trong giới viết văn, làm thơ, làm báo hôm nay có nhiều người không biết Nguyễn Trọng Định, vì đơn giản anh đã ra đi quá sớm, khi tuổi đời mới vừa hai mươi sáu, trên chiến trường Quảng Nam - Đà Nẵng hồi Mậu Thân. Nhưng những ai đã biết anh, thì rất khó quên được anh.
Vì sao người trẻ viết văn? Đây là câu hỏi đang được đặt ra và cũng sẽ được làm rõ hơn trong Hội nghị Viết văn trẻ toàn quốc lần thứ 10, diễn ra tại Đà Nẵng. Nhiều người viết xác định văn chương chỉ là một cuộc chơi, một số khác lấy văn chương để giãi bày cảm xúc cá nhân. Song cũng không ít cây bút coi đó là nhu cầu tự thân và là cách để thể hiện trách nhiệm công dân.
Hình như ở đâu đó, vào một vài lúc nào đó, ta đã nghe: Trên tỉnh Thái Nguyên có một ông học vị học hàm khá cao, là PGS - Tiến sĩ, là nhà thơ, nhà lý luận phê bình. Ông viết văn, làm thơ, dạy học… mà như một ẩn sĩ. Thế mà gần đây, thơ ông lại xuất hiện cũng nhiều nhiều trên Facebook, khiến cho bạn đọc gần xa tò mò ông ẩn sĩ này là ai.
