Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Mỹ mở đợt tấn công mới vào Iran sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran chấm dứt, đồng thời dọa sẽ mở rộng chiến tranh nếu Iran không ngừng tấn công các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Trong những ngày gần đây, Mỹ đã mở rộng mục tiêu tấn công ra ngoài các địa điểm ven biển của Iran, nơi đặt các cơ sở radar và máy bay không người lái, bao gồm đường bộ, đường hầm, đường sắt, cơ sở hạ tầng cảng và, theo truyền thông Iran, một nhà máy khử muối.

Đổi lại, Iran đã mở rộng danh sách mục tiêu của mình sang 7 quốc gia trong khu vực, và các phương tiện truyền thông chính thức cho rằng các cảng lớn ở các quốc gia Arab Vùng Vịnh có thể sớm được thêm vào. Kuwait đã phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ các cuộc tấn công của Iran, với một nhà máy khử muối và một nhà máy lọc dầu bị hư hại. Jordan cũng thường xuyên hứng chịu các đợt tấn công.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran sẽ phải trả giá cho cái chết của các binh sĩ Mỹ. Ảnh: Evan Vucci/Reuters

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran sẽ phải trả giá cho cái chết của các binh sĩ Mỹ. Ảnh: Evan Vucci/Reuters

Xung đột đang ở một bước ngoặt: có thể dẫn đến một vòng hòa giải và đàm phán khác. Nhưng, đối với hầu hết các nhà phân tích, điều đó dường như khó xảy ra. Cả hai bên dường như đều không muốn đàm phán; cả hai bên đều tuyên bố rằng bản ghi nhớ (MoU) được ký kết hồi tháng 6 sau nhiều tuần đàm phán gian khổ không còn hiệu lực. Giới chuyên gia nhận định, sau cái chết của 2 binh sĩ Mỹ hôm 17/7 tại Jordan, “những ngày sắp tới sẽ là những ngày nguy hiểm nhất của cuộc chiến”. Chưa hết, hôm 19/7, Mỹ tiếp tục thông báo về cái chết của một binh sĩ khác ở miền bắc Iraq, và tuyên bố sẽ “nhanh chóng trừng phạt” Tehran.

“Ngày càng rõ ràng rằng các sự kiện đang bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát của bất kỳ ai”, Danny Citrinowicz, một nhà phân tích thuộc Viện Nghiên cứu an ninh quốc gia ở Tel Aviv, cho biết. “Mặc dù ban đầu cả Washington và Tehran đều tỏ ra quan tâm đến việc giữ cho cuộc đối đầu trong giới hạn nhất định, nhưng hiện nay xung đột đang tiến đến mức đáng báo động, gần như phá vỡ mọi giới hạn”, Citrinowicz nói trên X.

Vụ tấn công tên lửa của Iran nhằm vào Aqaba ở Jordan hôm 19/7 là bằng chứng rõ ràng về nguy cơ đó, với việc Israel tuyên bố mảnh vỡ đã rơi xuống lãnh thổ của họ. Cho đến nay, Israel vẫn đứng ngoài cuộc xung đột, được cho là theo yêu cầu của chính quyền ông Trump. Các quan chức quốc phòng Israel cảnh báo hôm 19/7 rằng nước này sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Iran tấn công Israel.

Chắc chắn không có bằng chứng nào cho tuyên bố của ông Trump rằng Iran đang tuyệt vọng tìm kiếm một thỏa thuận - và vấn đề gây ra xung đột, chương trình hạt nhân của Iran, gần như đã biến mất khỏi tầm nhìn khi trọng tâm chuyển sang cuộc tranh giành eo biển Hormuz.

Ngôn ngữ mơ hồ trong Bản ghi nhớ (thỏa thuận khung ngừng bắn) nhằm che giấu những khác biệt không thể dung hòa giữa yêu cầu của Mỹ về tự do hàng hải ra vào vịnh Persic và sự khăng khăng của Iran trong việc quản lý vận tải biển.

Thật vậy, trong thông điệp đầu tiên của mình với tư cách là Lãnh đạo Tối cao vào tháng 3, lãnh đạo Iran Mojtaba Khamenei đã khẳng định rằng việc đóng cửa eo biển là một đòn bẩy chiến lược, và rằng “đòn bẩy phong tỏa eo biển Hormuz phải tiếp tục được sử dụng”.

Đối với nhiều nhà phân tích, Bản ghi nhớ là một công cụ vô dụng. Kiểm soát eo biển này mang lại cho Iran một “thanh gươm Damocles treo lơ lửng trên đầu nền kinh tế toàn cầu”, điều mà Tehran coi là “thiết yếu” để đạt được bất cứ điều gì từ Washington.

Hình ảnh một con tàu ở eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman. Ảnh: Reuters

Hình ảnh một con tàu ở eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman. Ảnh: Reuters

Nếu xung đột tiếp tục leo thang, cũng có khả năng Iran sẽ tranh thủ sự giúp đỡ của các đồng minh Houthi ở Yemen để gia tăng áp lực lên nền kinh tế thế giới và Saudi Arabia bằng cách can thiệp vào hoạt động vận chuyển hàng hải ở Biển Đỏ xung quanh điểm nghẽn quan trọng Bab al-Mandeb - một Hormuz phiên bản 2.0.

Các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh trước đây đã can thiệp với ông Trump về cách tiến hành chiến tranh và quản lý eo biển Hormuz. Gần đây nhất, một loạt lời kêu gọi từ một số chính phủ - bao gồm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain và Qatar - đã thuyết phục ông Trump không thực hiện kế hoạch thu phí từ các tàu đi qua eo biển.

Có những lo ngại rộng hơn rằng một cuộc xung đột leo thang sẽ gây thiệt hại sâu sắc hơn cho nền kinh tế của họ, trì hoãn bất kỳ thỏa thuận nào về Hormuz và khiến họ phải đối phó với một kẻ thù khó nhằn ở bên kia vịnh sau khi Washington quyết định rằng họ đã chịu đựng đủ.

Câu hỏi đặt ra bây giờ là liệu họ có một lần nữa lên tiếng, riêng lẻ hay tập thể, nếu Iran thực hiện lời đe dọa tấn công các cảng và cơ sở hạ tầng khác trên khắp Vùng Vịnh hay không. Và, liệu lời kêu gọi đó có được đáp lại hay không.

Cả Pakistan và Qatar, hai nước đóng vai trò trung gian hòa giải cuộc gặp giữa Mỹ và Iran tại Lucerne, Thụy Sĩ hồi tháng 6, đều im lặng trong những ngày gần đây. Lần cuối cùng phái đoàn Qatar đến Tehran là ngày 10/7, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran.

Vai trò trung gian hòa giải có thể sẽ được chú trọng trở lại nếu thị trường dầu mỏ hoảng loạn và giá dầu thô quay trở lại mức trên 100 USD do trữ lượng dầu mỏ toàn cầu giảm.

Ngoài ra còn có yếu tố bầu cử khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang đến gần. Hãng tin CNN đưa tin rằng các cố vấn của ông Trump cho rằng những hạn chế mới đối với eo biển Hormuz sẽ chỉ đẩy giá dầu và khí đốt lên cao hơn, làm tăng thêm áp lực chính trị lên đảng Cộng hòa.

Nhiều nhà phân tích dự đoán rằng cả chiến tranh toàn diện lẫn con đường ngoại giao đều sẽ không chiếm ưu thế trong những ngày tới. Thay vào đó, một cuộc xung đột hỗn loạn dao động giữa các đợt tấn công và các giai đoạn tương đối yên tĩnh đang chờ đợi, trong khi các nhà trung gian hòa giải tìm kiếm những con đường mới để khôi phục các cuộc đàm phán.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.