Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Mỹ mở đợt tấn công mới vào Iran sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran chấm dứt, đồng thời dọa sẽ mở rộng chiến tranh nếu Iran không ngừng tấn công các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Trong những ngày gần đây, Mỹ đã mở rộng mục tiêu tấn công ra ngoài các địa điểm ven biển của Iran, nơi đặt các cơ sở radar và máy bay không người lái, bao gồm đường bộ, đường hầm, đường sắt, cơ sở hạ tầng cảng và, theo truyền thông Iran, một nhà máy khử muối.

Đổi lại, Iran đã mở rộng danh sách mục tiêu của mình sang 7 quốc gia trong khu vực, và các phương tiện truyền thông chính thức cho rằng các cảng lớn ở các quốc gia Arab Vùng Vịnh có thể sớm được thêm vào. Kuwait đã phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ các cuộc tấn công của Iran, với một nhà máy khử muối và một nhà máy lọc dầu bị hư hại. Jordan cũng thường xuyên hứng chịu các đợt tấn công.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran sẽ phải trả giá cho cái chết của các binh sĩ Mỹ. Ảnh: Evan Vucci/Reuters

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran sẽ phải trả giá cho cái chết của các binh sĩ Mỹ. Ảnh: Evan Vucci/Reuters

Xung đột đang ở một bước ngoặt: có thể dẫn đến một vòng hòa giải và đàm phán khác. Nhưng, đối với hầu hết các nhà phân tích, điều đó dường như khó xảy ra. Cả hai bên dường như đều không muốn đàm phán; cả hai bên đều tuyên bố rằng bản ghi nhớ (MoU) được ký kết hồi tháng 6 sau nhiều tuần đàm phán gian khổ không còn hiệu lực. Giới chuyên gia nhận định, sau cái chết của 2 binh sĩ Mỹ hôm 17/7 tại Jordan, “những ngày sắp tới sẽ là những ngày nguy hiểm nhất của cuộc chiến”. Chưa hết, hôm 19/7, Mỹ tiếp tục thông báo về cái chết của một binh sĩ khác ở miền bắc Iraq, và tuyên bố sẽ “nhanh chóng trừng phạt” Tehran.

“Ngày càng rõ ràng rằng các sự kiện đang bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát của bất kỳ ai”, Danny Citrinowicz, một nhà phân tích thuộc Viện Nghiên cứu an ninh quốc gia ở Tel Aviv, cho biết. “Mặc dù ban đầu cả Washington và Tehran đều tỏ ra quan tâm đến việc giữ cho cuộc đối đầu trong giới hạn nhất định, nhưng hiện nay xung đột đang tiến đến mức đáng báo động, gần như phá vỡ mọi giới hạn”, Citrinowicz nói trên X.

Vụ tấn công tên lửa của Iran nhằm vào Aqaba ở Jordan hôm 19/7 là bằng chứng rõ ràng về nguy cơ đó, với việc Israel tuyên bố mảnh vỡ đã rơi xuống lãnh thổ của họ. Cho đến nay, Israel vẫn đứng ngoài cuộc xung đột, được cho là theo yêu cầu của chính quyền ông Trump. Các quan chức quốc phòng Israel cảnh báo hôm 19/7 rằng nước này sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Iran tấn công Israel.

Chắc chắn không có bằng chứng nào cho tuyên bố của ông Trump rằng Iran đang tuyệt vọng tìm kiếm một thỏa thuận - và vấn đề gây ra xung đột, chương trình hạt nhân của Iran, gần như đã biến mất khỏi tầm nhìn khi trọng tâm chuyển sang cuộc tranh giành eo biển Hormuz.

Ngôn ngữ mơ hồ trong Bản ghi nhớ (thỏa thuận khung ngừng bắn) nhằm che giấu những khác biệt không thể dung hòa giữa yêu cầu của Mỹ về tự do hàng hải ra vào vịnh Persic và sự khăng khăng của Iran trong việc quản lý vận tải biển.

Thật vậy, trong thông điệp đầu tiên của mình với tư cách là Lãnh đạo Tối cao vào tháng 3, lãnh đạo Iran Mojtaba Khamenei đã khẳng định rằng việc đóng cửa eo biển là một đòn bẩy chiến lược, và rằng “đòn bẩy phong tỏa eo biển Hormuz phải tiếp tục được sử dụng”.

Đối với nhiều nhà phân tích, Bản ghi nhớ là một công cụ vô dụng. Kiểm soát eo biển này mang lại cho Iran một “thanh gươm Damocles treo lơ lửng trên đầu nền kinh tế toàn cầu”, điều mà Tehran coi là “thiết yếu” để đạt được bất cứ điều gì từ Washington.

Hình ảnh một con tàu ở eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman. Ảnh: Reuters

Hình ảnh một con tàu ở eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman. Ảnh: Reuters

Nếu xung đột tiếp tục leo thang, cũng có khả năng Iran sẽ tranh thủ sự giúp đỡ của các đồng minh Houthi ở Yemen để gia tăng áp lực lên nền kinh tế thế giới và Saudi Arabia bằng cách can thiệp vào hoạt động vận chuyển hàng hải ở Biển Đỏ xung quanh điểm nghẽn quan trọng Bab al-Mandeb - một Hormuz phiên bản 2.0.

Các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh trước đây đã can thiệp với ông Trump về cách tiến hành chiến tranh và quản lý eo biển Hormuz. Gần đây nhất, một loạt lời kêu gọi từ một số chính phủ - bao gồm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain và Qatar - đã thuyết phục ông Trump không thực hiện kế hoạch thu phí từ các tàu đi qua eo biển.

Có những lo ngại rộng hơn rằng một cuộc xung đột leo thang sẽ gây thiệt hại sâu sắc hơn cho nền kinh tế của họ, trì hoãn bất kỳ thỏa thuận nào về Hormuz và khiến họ phải đối phó với một kẻ thù khó nhằn ở bên kia vịnh sau khi Washington quyết định rằng họ đã chịu đựng đủ.

Câu hỏi đặt ra bây giờ là liệu họ có một lần nữa lên tiếng, riêng lẻ hay tập thể, nếu Iran thực hiện lời đe dọa tấn công các cảng và cơ sở hạ tầng khác trên khắp Vùng Vịnh hay không. Và, liệu lời kêu gọi đó có được đáp lại hay không.

Cả Pakistan và Qatar, hai nước đóng vai trò trung gian hòa giải cuộc gặp giữa Mỹ và Iran tại Lucerne, Thụy Sĩ hồi tháng 6, đều im lặng trong những ngày gần đây. Lần cuối cùng phái đoàn Qatar đến Tehran là ngày 10/7, theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran.

Vai trò trung gian hòa giải có thể sẽ được chú trọng trở lại nếu thị trường dầu mỏ hoảng loạn và giá dầu thô quay trở lại mức trên 100 USD do trữ lượng dầu mỏ toàn cầu giảm.

Ngoài ra còn có yếu tố bầu cử khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ đang đến gần. Hãng tin CNN đưa tin rằng các cố vấn của ông Trump cho rằng những hạn chế mới đối với eo biển Hormuz sẽ chỉ đẩy giá dầu và khí đốt lên cao hơn, làm tăng thêm áp lực chính trị lên đảng Cộng hòa.

Nhiều nhà phân tích dự đoán rằng cả chiến tranh toàn diện lẫn con đường ngoại giao đều sẽ không chiếm ưu thế trong những ngày tới. Thay vào đó, một cuộc xung đột hỗn loạn dao động giữa các đợt tấn công và các giai đoạn tương đối yên tĩnh đang chờ đợi, trong khi các nhà trung gian hòa giải tìm kiếm những con đường mới để khôi phục các cuộc đàm phán.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.

EU và cuộc khủng hoảng Ceuta

EU và cuộc khủng hoảng Ceuta

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã kêu gọi hành động để tăng cường an ninh biên giới châu Âu sau khi hàng chục nghìn người đến và sau đó rời khỏi vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha, giáp biên giới Morocco ở Bắc Phi, gây ra cuộc tranh cãi gay gắt giữa Madrid và các nước châu Âu khác.

Bẫy ma túy Etomidate khoác vỏ bọc “pod chill”

Bẫy ma túy Etomidate khoác vỏ bọc “pod chill”

Với thiết kế nhỏ gọn như chiếc USB, tỏa mùi hương trái cây ngọt ngào và những lời quảng cáo dối trá “hút không lên test”, “chỉ là tinh dầu thư giãn”, ma túy Etomidate ngụy trang dưới dạng “pod chill” đang âm thầm len lỏi vào học đường, quán bar, chung cư... tàn phá sức khỏe, thần trí của không ít thanh, thiếu niên…

Great Nicobar - cuộc chơi quyền lực mới của Ấn Độ

Great Nicobar - cuộc chơi quyền lực mới của Ấn Độ

Nếu xem Ấn Độ Dương là trái tim của thương mại toàn cầu thì eo biển Malacca chính là động mạch quan trọng nhất của nó. Mỗi ngày, hàng nghìn tàu chở dầu, khí hóa lỏng và hàng hóa từ Trung Đông, châu Phi hướng về Đông Á đều phải đi qua hành lang biển hẹp nhưng có ý nghĩa chiến lược đặc biệt này. Bất kỳ quốc gia nào đủ năng lực kiểm soát hoặc tác động đến dòng lưu thông tại Malacca đều nắm trong tay một lợi thế địa chính trị đáng kể.

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...