Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Dân vận khéo là cốt lõi

Nằm ở miền núi, rẻo cao phía Tây Nghệ An, xã biên giới Bắc Lý có địa hình hiểm trở, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, với những tuyến đường dốc đứng, núi đá cheo leo. Toàn xã có 12 bản, chủ yếu đồng bào Khơ Mú, Mông, Thái sinh sống, với 1.034 hộ, 5.086 nhân khẩu. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn. Đáng chú ý, tại một số bản, tập tục sử dụng, tàng trữ súng tự chế, súng săn để săn bắn, bảo vệ bản thân khi đi nương rẫy của người dân vẫn còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự.

Trước thực tế đó, việc tuyên truyền, vận động người dân từ bỏ thói quen tàng trữ, sử dụng vũ khí tự chế, tự giác giao nộp cho cơ quan chức năng được Công an xã Bắc Lý xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm phòng ngừa nguy cơ mất an toàn, bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở. Với đặc thù địa bàn và phong tục tập quán của đồng bào, việc vận động cũng được Công an xã triển khai theo hướng kiên trì, gần dân, sát dân, để mỗi người dân hiểu rõ nguy cơ và tự nguyện chung tay vì cuộc sống bình yên của bản làng.

Công an xã Bắc Lý phối hợp với già làng, trưởng bản, người có uy tín “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, phổ biến quy định của pháp luật; đồng thời, phân tích cụ thể những nguy cơ, hậu quả có thể xảy ra từ việc tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Những vụ việc, tai nạn, sự cố từng xảy ra trong thực tế cũng được đưa ra làm dẫn chứng, giúp bà con hiểu rằng giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ không chỉ là chấp hành pháp luật, mà còn là cách tự bảo vệ mình, bảo vệ gia đình và cộng đồng.

Anh Moong Văn Keng (sinh năm 1987, trú tại bản Kẻo Nam, xã Bắc Lý) bộc bạch: “Trước đây, để phòng thân mỗi khi đi nương rẫy hoặc vào rừng hái măng, tôi tự chế súng. Sau khi được các anh Công an xã tuyên truyền, giải thích về quy định của pháp luật và những nguy cơ có thể xảy ra, tôi đã tự nguyện giao nộp súng. Tôi thấy như vậy bảo đảm an toàn cho tôi, cho gia đình và mọi người xung quanh”.

Đặc biệt, từ thực tế đời sống và nhu cầu của bà con, Công an xã Bắc Lý triển khai mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy gạo, mũ bảo hiểm”. Theo đó, khi mang súng săn, súng tự chế, dao, kiếm, cung, nỏ... đến giao nộp, người dân được nhận những phần quà thiết thực như gạo, dầu ăn, nước mắm, mì tôm, nhu yếu phẩm. Giá trị vật chất không lớn, nhưng đó là sự ghi nhận, động viên, giúp bà con mạnh dạn từ bỏ những vật dụng tiềm ẩn nguy hiểm, góp phần bảo đảm an toàn cho gia đình và bản làng.

Trong 9 tháng của năm 2026, qua tuyên truyền, vận động, người dân xã Bắc Lý tự nguyện giao nộp gần 100 khẩu súng săn, súng tự chế cùng nhiều loại vũ khí thô sơ. Đến nay, trên địa bàn không xảy ra vụ việc liên quan đến việc sử dụng súng săn, súng tự chế hoặc hung khí nguy hiểm.

Xã biên giới Môn Sơn, với 36,5 km đường biên giới giáp huyện Xaychamphone, tỉnh Bolikhamxay, Lào, địa bàn rộng, địa hình chủ yếu là đồi núi, giao thông đến một số khu vực còn khó khăn. Toàn xã có 13 bản, với 4.182 hộ, 18.836 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Thái, Kinh và Đan Lai. Đời sống người dân còn nhiều khó khăn, chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp; cơ sở hạ tầng ở một số khu vực chưa đồng bộ, trình độ dân trí không đồng đều. Những đặc điểm này khiến việc tuyên truyền, vận động nếu chỉ thực hiện theo cách thức tập trung, chung chung sẽ khó tạo chuyển biến đồng đều trong nhận thức của người dân.

Từ thực tế đó, Công an xã Môn Sơn lựa chọn cách làm phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm dân cư; tăng cường tuyên truyền trực tiếp, đến gần với người dân, giải thích cụ thể những quy định của pháp luật và những nguy cơ có thể xảy ra từ việc tàng trữ, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Cùng với tuyên truyền, đơn vị triển khai mô hình đổi lấy những vật dụng thiết thực như bình chữa cháy, gạo, mũ bảo hiểm... Cách làm này vừa tạo sự gần gũi, vừa đáp ứng một phần nhu cầu thiết thực của người dân, qua đó khuyến khích bà con tự giác giao nộp.

Trong 9 tháng của năm 2026, đơn vị tổ chức hơn 20 buổi tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành quy định của pháp luật. Qua đó, người dân tự nguyện giao nộp 70 súng tự chế, 21 dao, kiếm, 50 quả pháo và 27 bộ kích điện.

Thượng tá Nguyễn Thanh Nam, Trưởng Công an xã Môn Sơn chia sẻ: “Cách làm đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy bình chữa cháy, gạo, mũ bảo hiểm được đông đảo người dân tích cực hưởng ứng, tham gia. Những phần quà thiết thực vừa hỗ trợ một phần nhu cầu thiết yếu của bà con, vừa tạo sự gần gũi, thuận lợi để lực lượng Công an tuyên truyền, vận động người dân tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Đặc biệt, việc này góp phần tuyên truyền, vận động mỗi nhà chủ động trang bị ít nhất một bình chữa cháy, nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy tại hộ gia đình. Qua đó, cùng lúc thực hiện hiệu quả hai nhiệm vụ: đưa vũ khí, vật dụng nguy hiểm ra khỏi cộng đồng và nâng cao khả năng phòng cháy, chữa cháy ngay từ mỗi gia đình”.

Chủ động từ sớm, xử lý từ cơ sở

Không chỉ Bắc Lý hay Môn Sơn, tại nhiều xã, phường ở tỉnh Nghệ An, lực lượng Công an cơ sở chủ động tìm tòi những cách làm phù hợp với đặc điểm địa bàn, phong tục, tập quán và từng dân cư để đưa việc tuyên truyền, vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo đi vào thực chất, phát huy hiệu quả.

Ngày 16/7/2025, Công an tỉnh Nghệ An ban hành Kế hoạch xây dựng, triển khai mô hình dân vận khéo “Tuyên truyền, vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo” trên địa bàn toàn tỉnh. Sau một năm triển khai, mô hình từng bước được nhân rộng; đến nay, có 130/130 Công an cấp xã đăng ký, xây dựng, tổ chức ra mắt mô hình và nhận được sự tham gia tích cực của cấp ủy, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể cùng sự đồng tình, ủng hộ của Nhân dân. Một trong những điểm nhấn, nổi bật của mô hình là Công an các đơn vị, địa phương phối hợp với chính quyền, nhà hảo tâm, doanh nghiệp thực hiện công tác an sinh xã hội gắn với các hoạt động, điển hình như: đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy bình chữa cháy, đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy gạo, mũ bảo hiểm...

Sau một năm triển khai, toàn tỉnh tổ chức 1.588 buổi tuyên truyền trực tiếp và lưu động, thu hút hơn 281.000 lượt người tham gia; đăng tải hơn 800 tin, bài trên phương tiện thông tin đại chúng, fanpage; treo, dán hơn 4.200 pa-nô, áp-phích; tổ chức cho hơn 454.000 hộ gia đình, cá nhân ký cam kết chấp hành quy định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Không chỉ giúp người dân hiểu rõ quy định của pháp luật, mỗi hoạt động tuyên truyền còn góp phần khơi dậy ý thức tự giác, trách nhiệm của cộng đồng trong phòng ngừa, phát hiện, tố giác hành vi vi phạm; qua đó, từng bước hình thành ý thức nói không với vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo trong người dân.

Cùng với tuyên truyền, Công an tỉnh Nghệ An phối hợp triển khai đồng bộ biện pháp nghiệp vụ, tăng cường tuần tra, kiểm soát, tập trung vào những địa bàn trọng điểm, đối tượng có tiền án, tiền sự hoặc có biểu hiện nghi vấn liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Qua một năm thực hiện mô hình, toàn tỉnh thu hồi 2.105 khẩu súng, 5.651 viên đạn, 26 bom, mìn, lựu đạn, đầu đạn, 15,7 kg thuốc nổ, 1.843 kíp nổ, 207 m dây cháy chậm, 1.389 vũ khí thô sơ cùng nhiều linh kiện vũ khí, công cụ hỗ trợ và hóa chất, tiền chất thuốc pháo.

Trên lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, Công an tỉnh Nghệ An khởi tố 46 vụ, 117 đối tượng liên quan đến vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, thu giữ 62 khẩu súng. Điển hình, từ ngày 15 đến 23/12/2025, Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp Công an phường Thái Hòa và Công an các đơn vị, địa phương trong và ngoài tỉnh đấu tranh, bắt giữ 42 đối tượng cư trú tại nhiều tỉnh, thành phố; thu giữ 62 vũ khí quân dụng, 24 súng công cụ hỗ trợ, 28.720 viên đạn quân dụng và 1.260 viên đạn công cụ hỗ trợ.

Đối với pháo, qua một năm triển khai, lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 403 vụ, 507 đối tượng phạm tội và vi phạm pháp luật, thu giữ 4.077 kg pháo nổ và 3.300 kg hóa chất, tiền chất thuốc pháo. Trong đó, nhiều vụ án cho thấy sự chủ động của lực lượng Công an trong nắm tình hình, nhất là trên không gian mạng, kịp thời phát hiện và ngăn chặn từ sớm hành vi sản xuất, tàng trữ, mua bán pháo nổ. Điển hình: Ngày 30/12/2025, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự và Công an xã Quan Thành bắt quả tang đối tượng Lê Khắc Hùng (sinh năm 1995) và Lê Đình Dương (sinh năm 1994) cùng trú tại xã Quan Thành về hành vi tàng trữ, buôn bán pháo nổ, tổng trọng lượng thu giữ hơn 240 kg pháo nổ.

Ngày 2/7/2026, tại đường liên xã thuộc xóm Quảng Xá, xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An, Công an xã Thiên Nhẫn phát hiện, bắt giữ đối tượng Đoàn Quý Hợi (sinh năm 1983, trú tại tỉnh Hà Tĩnh) về hành vi mua bán trái phép hàng cấm, thu giữ 252,1 kg pháo nổ, 1 điện thoại di động, 1 ô tô đầu kéo và nhiều tang vật liên quan.

Với sự chủ động, sáng tạo và quyết liệt trong cách làm, Công an tỉnh Nghệ An tạo chuyển biến rõ rệt, nâng cao hiệu quả trong vận động thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Đây là tiền đề quan trọng để bảo đảm an ninh, trật tự và xây dựng môi trường sống an toàn, bình yên cho Nhân dân.