Làn sóng không kích diện rộng trên lãnh thổ Iran
Theo truyền thông nhà nước Iran (IRIB), nhiều tiếng nổ lớn đã được ghi nhận tại hàng loạt thành phố trên khắp đất nước vào đêm 19, rạng sáng 20/7. Các mục tiêu bị tấn công trải dài từ các thành phố cảng phía nam như Mahshahr, Bandar Imam Khomeini (tỉnh Khuzestan), Sirik, Jask (tỉnh Hormozgan) đến Khvormuj (tỉnh Bushehr).
Đáng chú ý, ba vụ nổ lớn cũng được ghi nhận gần thành phố Tabriz ở tây bắc Iran. Theo phóng viên Al Jazeera tại Tehran, nếu thông tin này được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên đô thị này bị tấn công kể từ khi làn sóng leo thang mới bắt đầu.
Tại khu vực đông nam, hãng tin bán chính thức Fars cho biết hệ thống phòng không đã được kích hoạt liên tục tại các thành phố Konarak và Chabahar thuộc tỉnh Sistan và Baluchestan.
Trong một tuyên bố chính thức, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định các cuộc không kích mới nhất nhằm làm suy giảm năng lực quân sự của Iran, vốn bị Washington cáo buộc được sử dụng để tấn công các tàu thương mại và thủy thủ đoàn di chuyển qua eo biển Hormuz.
Tình hình càng trở nên căng thẳng khi quân đội Mỹ xác nhận thêm một quân nhân thiệt mạng tại miền bắc Iraq hôm 18/7. Sự việc xảy ra trong quá trình kích nổ có kiểm soát vật liệu chưa phát nổ từ một máy bay không người lái của Iran bị bắn hạ. Tính đến nay, tổng số quân nhân Mỹ thiệt mạng kể từ khi chiến sự bùng phát đã lên tới 17 người, cùng hơn 420 người khác bị thương.
Trước diễn biến giao tranh, nhiều quốc gia trong khu vực đã đặt lực lượng trong tình trạng báo động cao. Tại Kuwait, chính quyền thông báo đã đánh chặn các mối đe dọa từ máy bay không người lái, đồng thời xác nhận một nhà máy khử mặn nước biển bị tấn công sang ngày thứ hai liên tiếp, gây ra vụ hỏa hoạn lớn.
Trong khi đó, còi báo động không kích liên tục vang lên tại Bahrain và Jordan. Quân đội Jordan cũng xác nhận đã bắn hạ ba tên lửa của Iran hướng vào lãnh thổ nước này.
Cuộc chiến phong tỏa tại "yết hầu" năng lượng thế giới
Tâm điểm của đợt leo thang lần này là cuộc cạnh tranh kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch trên toàn cầu. Cả Mỹ và Iran đều đang nhắm mục tiêu vào hoạt động hàng hải tại khu vực này bằng những biện pháp cứng rắn.
Phía Washington tuyên bố đang áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng biển của Iran. Để bảo đảm việc thực thi lệnh phong tỏa, CENTCOM cho biết đã chuyển hướng một số tàu thương mại và vô hiệu hóa một tàu khác.
Ở chiều ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định sẽ nhắm mục tiêu vào các tàu vi phạm quy tắc hàng hải. IRGC cho biết hai tàu chở dầu đã phát nổ và bị vô hiệu hóa khi cố gắng đi qua tuyến đường phía nam mà lực lượng này cho là không an toàn, đồng thời cáo buộc quân đội Mỹ đã khuyến khích các tàu này di chuyển theo lộ trình đó.
Tình hình trên biển càng trở nên hỗn loạn khi Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) báo cáo một con tàu đang bốc cháy ở khu vực phía tây bắc Kumzar (Oman) vào sáng 20/7.
Giá dầu thế giới trong phiên giao dịch đầu tuần đồng loạt tăng hơn 2%, đẩy giá dầu Brent vượt mốc 90 USD/thùng. Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ sự leo thang căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông. Trong khi đó, giá dầu thô WTI của Mỹ tăng 1,71 USD (2,07%), lên 84,20 USD/thùng - mức cao nhất kể từ ngày 12/6.
Tình hình leo thang ngoài tầm kiểm soát đã khiến các chuyên gia tài chính phát đi những cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng.
Trong báo cáo công bố ngày 20/7, các nhà phân tích của tập đoàn ING cho rằng việc giá dầu Brent vượt ngưỡng 90 USD/thùng phản ánh tình trạng căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt tại vùng Vịnh. Theo nhóm chuyên gia này, Mỹ và Iran vẫn đang tiếp tục trao đổi hỏa lực gây thương vong cho cả hai bên. Nếu xung đột không được kiềm chế, khu vực có thể phải đối mặt với nguy cơ leo thang thành các chiến dịch tấn công trên diện rộng.
Đồng quan điểm, chuyên gia Amarpreet Singh của ngân hàng Barclays nhận định những ngày tới sẽ cho thấy rõ hơn khả năng duy trì hoạt động xuất khẩu dầu của khu vực dưới sức ép từ các biện pháp phong tỏa của cả hai bên.
"Với tình hình hiện tại, chúng tôi cho rằng thị trường dầu mỏ vẫn đang quá chủ quan về những hệ lụy tiềm tàng đối với lượng dầu dự trữ, mà lượng dự trữ này - không giống như thời điểm đầu của cuộc chiến - hiện đang ở mức eo hẹp nhất trong 5 năm qua", chuyên gia này cho biết.
