Tục đón năm mới lỳ lạ

Dù đón Tết theo lịch âm hay lịch dương, theo phong cách Tây hay ta thì giây phút đón chào năm mới chính là giây phút linh thiêng nhất của cả một năm, được người dân trên thế giới háo hức đón nhận. Xin được dẫn ra đây những câu chuyện thú vị về những phong tục lạ đón Tết trên khắp thế giới, trong đó có Việt Nam.

Đón giao thừa ở nghĩa trang

Giao thừa luôn là thời khắc được mọi người mong đợi nhất. Vì đó chính là thời điểm chuyển giao của một năm cũ đã vĩnh viễn qua đi, và năm mới đang được chào đón. Ở phương Đông, nhất là các nước châu Á, thường người ta dành trọn khoảnh khắc thiêng liêng này để thực hiện các lễ nghi cúng năm mới, hay còn gọi là cúng giao thừa.

Một lễ nghi tâm linh rất thiêng liêng và nhiều ý nghĩa. Sau khi cúng giao thừa, mọi người trong gia đình ngồi lại quây quần bên nhau trong những ngôi nhà ấm cúng, nói những lời chúc Tết thật trang trọng, mở phong bao lì xì, rồi cùng trò chuyện, ăn uống và chúc tụng nhau cho đến gần sang mới đi ngủ. Ở thành phố, mọi người cúng giao thừa xong thường kéo nhau ra đường phố đến những nơi đông vui, nhộn nhịp để tham gia các trò giải trí, hoặc đi dạo, hái lộc, và vui chơi cho đến sáng.

Thật kỳ lạ là ở một nơi nào đó của Chile, người ta lại dành thời khắc thiêng liêng ấy ở… nghĩa trang. Nghĩa là đón giao thừa, đón năm mới ở một nơi chỉ có các ngôi mộ và là nơi để chôn cất thi thể của những người đã chết.  Nơi mà người dân có phong tục kỳ lạ đó chính là vùng đất Talca - một thị trấn nhỏ của Chile. Người dân Talca có một phong tục rất đặc biệt đó là: Đón năm mới cùng những người đã khuất, chia sẻ niềm vui hạnh phúc với những người thân nằm dưới bia mộ.

Người Talca sẽ chọn đúng thời điểm 23h của ngày 31/12 hàng năm để làm lễ đón giao thừa ở nghĩa trang. Tất cả các nghĩa trang ở nơi đây sẽ được mở cửa để chào đón người dân. Trước đó, những ngôi mộ đã được dọn sạch sẽ và trang hoàng lộng lẫy nhất có thể. Những người đến đây mang theo bên mình những bản nhạc cổ điển mà họ yêu thích, nến hoặc đèn phát sáng nhấp nháy, hoa tươi, thậm chí là cả lều, trại, đồ ăn uống để họ có thể tụ tập đó và ngủ qua đêm cùng người thân dưới những ngôi mộ…

Họ thắp nến hoặc treo đèn trên những ngôi mộ và cắm đài để bật lên những bản nhạc hay, nhẹ nhàng. Họ tưởng nhớ người đã khuất rất ấn tượng. Những người còn sống sẽ ngồi quây quần bên những ngôi mộ, cùng uống rượu, cùng nói chuyện, trao đổi về những điều đã qua và những dự định cho một năm mới đến. Họ thậm chí còn tâm sự với cả những người đã khuất về cuộc sống trong suốt năm cả, những chuyện vui buồn.

Người Talca tin rằng, linh hồn của những người thân của họ ở thế giới bên kia có thể nhìn thấy, nghe thấy và thấu hiểu được những tâm tư của họ. Tất cả tạo nên một bầu không khí vô cùng nhộn nhịp và ấm cúng ở nghĩa trang.

Người Đan Mạch quan niệm Giao thừa nhà ai được ném vào nhiều bát đĩa vỡ là nhà đó nhiều may mắn và có nhiều người yêu quý.
Người Đan Mạch quan niệm Giao thừa nhà ai được ném vào nhiều bát đĩa vỡ là nhà đó nhiều may mắn và có nhiều người yêu quý.

Phong tục có phần kỳ lạ này bắt đầu vào khoảng năm 1995 từ một gia đình nhỏ trong thị trấn. Khi đó, vì muốn được mừng năm mới gần ngôi mộ của người cha đã khuất, những người trong gia đình này đã trèo qua hàng rào vào nghĩa trang.

Nhận thấy ý nghĩa nhân văn của hành động này, kể từ đó đến này, nhiều người Chile đã học theo và dần dần đây trở thành hoạt động thường niên. Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 5.000 người ghé vào các nghĩa trang trong dịp giao thừa để đón mừng năm mới.

Việc đón mừng năm mới ở nghĩa trang cùng những linh hồn người đã khuất đã cho thấy mối quan tâm giao cảm đặc biệt giữa người sống và người thân của mình đã chết. Thể hiện tình cảm sâu nặng, không bao giờ lãng quên giữa người sống và người đã chết. Mặc dù là phong tục đón giao thừa khá kỳ quái nhưng nó lại hàm chứa tính nhân văn sâu sắc nên được nhiều người ở Chile lựa chọn. Cũng nhờ phong tục này mà nghĩa trang ở Chile không còn mang lại cảm giác cô quạnh đáng sợ mỗi khi đi qua.

Đổ vỡ trong ngày đầu năm là may mắn

 Phần lớn mọi người đều lo sợ vào phút giây đón mừng năm mới nếu lỡ tay đánh vỡ cốc chén, bát đĩa thì đó sẽ là điềm xui báo hiệu sự không may mắn của cả năm. Người ta tin rằng, nếu ngày đầu tiên của năm mới mà đánh đổ vỡ đồ đạc là cảnh báo cho sự chia ly, tan vỡ. Kiêng làm vỡ đồ trong ngày đầu tiên năm mới là việc làm cần thiết giữ cho cả năm an lành vui vẻ. Tuy nhiên, ở Đan Mạch, người dân dường như chẳng hề quan tâm đến vấn đề này. Với họ đổ vỡ mang lại niềm vui và may mắn. Càng đập vỡ nhiều bát đĩa, hạnh phúc càng tràn đầy.

Thông thường, vào đêm giao thừa, người Đan Mạch sẽ ném những chiếc bát, đĩa cũ vào nhà của người khác, thường là những người thân quen như bạn bè, hàng xóm, người thân... Người dân Đan Mạch tin rằng, nhà nào càng có nhiều bát, đĩa, cốc, chén… vỡ trước cửa nhà vào buổi sáng đầu tiên của năm mới thì nhà đó càng gặp nhiều điều may mắn và hạnh phúc. Điều này cũng cho thấy, nhà này có rất nhiều bạn bè thân thiết và yêu quý họ.

Để thực hiện được điều này, ngay từ trong năm, người dân đã cố gắng tích trữ những chiếc bát, đĩa, chén, cốc,… cũ. Đến lúc giao thừa, người ta chỉ cần mang số bát, đĩa, chén, cốc… này ra và ném vào cửa nhà những người thân thiết như một hình thức để… chào đón năm mới. Phong tục này hiện nay còn khá ít người thực hiện nhưng nó vẫn là một trong những phong tục thú vị ở Đan Mạch.

Vỗ mông 9 lần để tỏ tình

Ở Việt Nam, có tục "vỗ mông tỏ tình" của người Mông vào ngày thứ hai của năm mới. Trước đây, người Mông có Tết riêng, Tết thường tổ chức sớm hơn so với Tết của người Kinh đúng 1 tháng. Chỉ những năm gần đây, đồng bào người Mông mới bắt đầu đón Tết chung theo lịch của người Kinh. Dù đón Tết chung nhưng người Mông vẫn giữ những phong tục độc đáo mang bản sắc riêng của mình. Một trong những phong tục độc đáo ấy là tỏ tình đầu năm mới bằng cách trai gái vỗ vào mông nhau để lấy may.

Chàng trai người Mông đang vỗ vào mông cô gái mình yêu để tỏ tình.
Chàng trai người Mông đang vỗ vào mông cô gái mình yêu để tỏ tình.

Tục "Vỗ mông tỏ tình" của người Mông diễn ra vào ngày mùng 2 Tết trong lễ hội cầu phúc Sải Sán. Trai gái nam nữ, trẻ em người già đến lễ hội Sải Sán để tham gia các trò chơi ném peo, thổi khèn, hát giao duyên và "vỗ mông" nhau để tỏ tình. Người Mông coi việc "vỗ mông" năm mới là nét văn hóa tiêu biểu của họ. Vào ngày này, trai gái khắp thôn bản tìm đến nhau hay chọn bạn đời cũng đều bằng phong tục kỳ lạ này. Trai gái khi đi du xuân tại chợ hay dưới chân núi, nếu chàng trai nào ưng ý một cô gái, anh ta sẽ tiến tới vỗ vào mông cô gái đó. Cô gái được chọn nếu cũng vừa lòng thì sẽ vỗ lại vào mông "đối tác" lần nữa. Cứ thế cả hai sẽ vỗ qua vỗ lại cho đủ 9 lần tức là cả hai bên đã chấp thuận và chỉ còn đợi ngày kết duyên thành vợ chồng.

Người Dao và phong tục "ăn trộm cầu may"

Vào ngày đầu tiên của năm mới, tất cả người Dao tại các bản sẽ tập trung ở một nơi được chọn trước để thực hiện những nghi lễ cổ truyền. Ngay sau đó, tất cả từ già trẻ gái trai đều cùng nhau diễu hành qua các nhà cùng tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng kèn ồn ã. Đi đến đâu, họ đều cố gắng lấy trộm vật gì đó từ các gia đình 2 bên. Người Dao quan niệm, càng ăn trộm được nhiều thì năm đó càng may mắn thuận lợi, tiền của dư dả. Tất nhiên việc ăn trộm diễn ra trong tiếng kèn tiếng trống tiếng chiêng inh ỏi, nhưng kẻ trộm phải hết sức khéo léo, đừng để gia chủ phát hiện ra việc họ bị mất cắp. 

Nếu chẳng may trong lúc "hành sự" mà bị gia chủ bắt gặp thì "kẻ trộm" sẽ bị phạt uống rượu và cả năm đó coi như xúi quẩy. Vì tục này không mang nặng tính vật chất nên người Dao thường chỉ ăn trộm những thứ như rau cỏ, thịt, trứng,... trong gian bếp để tượng trưng. Kết thúc hôm đó, những "tên trộm" sẽ đem chiến lợi phẩm của mình đi trả lại cho các gia đình để xin thưởng. Thế là kẻ trộm và người bị trộm đều vui vẻ uống rượu cùng nhau chúc cho nhau năm mới may mắn an lành.

Nguyễn Vũ Anh Thư (Tổng hợp)

Các tin khác

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

“Màu dân tộc” trong dòng chảy đương đại

Gần đây, nhiều hoạt động lan tỏa và tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, di sản mang đậm sắc màu dân tộc như vẻ đẹp của tranh Đông Hồ đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ...

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Phá án ma túy bằng sự tỉnh táo và nhân văn

Vừa lên sóng những tập đầu tiên, bộ phim truyền hình “Lửa trắng” đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Từ việc khai thác cuộc đấu tranh chống tội phạm ma túy trong thời đại số, bộ phim khắc họa chân dung người chiến sĩ CAND với sự dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ cùng những thông điệp nhân văn sâu sắc.

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.