Từ đối đầu quân sự sang chiến tranh năng lượng - nguy cơ một cú sốc toàn cầu

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã bước sang tuần thứ 4 với không một động thái hạ nhiệt từ tất cả các bên. Hơn thế, “tối hậu thư” của Mỹ nhắm thẳng vào các nhà máy điện của Iran, và tuyên bố đe doạ đạp trả các cơ sở năng lượng của Mỹ và Israel do Tehran đưa ra dường như đang đẩy xung đột sang một cục diện mới khi năng lượng vừa là mục tiêu, vừa là vũ khí.

Khi hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu

Trong một thông cáo được truyền thông nhà nước Iran đăng tải hôm 22/3 (giờ địa phương), Người phát ngôn quân đội Iran Ebrahim Zolfaqari cảnh báo: “Nếu cơ sở hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị kẻ thù tấn công, toàn bộ cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và các nhà máy khử mặn thuộc về Mỹ và Israel trong khu vực sẽ bị nhắm mục tiêu”.

Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng tuyên bố, bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các nhà máy điện của nước này sẽ “ngay lập tức” bị đáp trả: “Cơ sở hạ tầng trọng yếu, cùng với hạ tầng năng lượng và dầu mỏ trên khắp khu vực, sẽ bị coi là mục tiêu hợp pháp và sẽ bị phá hủy không thể đảo ngược và giá dầu sẽ tăng trong một thời gian dài”.

Những tuyên bố này được phía Iran đưa ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công các nhà máy điện của Iran nếu eo biển Hormuz không được mở trong 48 giờ. Trong một bài đăng trên nền tảng mạng xã hội Truth Social hôm 21/3, ông Trump cảnh báo: “Nếu Iran không mở hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ kể từ thời điểm này, Mỹ sẽ tấn công và phá hủy hoàn toàn các nhà máy điện của họ, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất trước!”.

Nguy cơ mới trong xung đột Trung Đông: Từ đối đầu quân sự sang chiến tranh năng lượng -0
Xung đột tại Trung Đông đã không chỉ xoay quanh các đợt tấn công căn cứ quân sự mà nhắm thẳng vào hạ tầng năng lượng của đối phương. Ảnh: Reuters

Diễn biến này cho thấy xung đột tại Trung Đông không chỉ leo thang về cường độ mà còn dịch chuyển cách thức từ đối đầu quân sự sang nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng. Nếu như trước đây các bên chủ yếu nhắm tới các căn cứ quân sự hoặc cơ sở hạt nhân, thì hiện nay hạ tầng năng lượng gồm nhà máy điện, mỏ khí hay các tuyến vận chuyển dầu đang trở thành các mục tiêu tấn công chiến lược. 

Theo đó, hôm 18/3, Israel đã tiến hành tấn công mỏ khí đốt ngoài khơi South Pars quy mô lớn của Iran tại tỉnh Bushehr, trong các đòn không kích phối hợp với Mỹ. Đáp trả, Iran cũng liên tục nhắm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng của Israel và khu vực Vùng Vịnh. Các cơ sở khí đốt tại Ras Laffan (Qatar), các nhà máy lọc dầu tại Kuwait hay các tổ hợp năng lượng tại UAE đều đã trở thành mục tiêu của các đòn tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran.

Nguy cơ mới trong cuộc xung đột Trung Đông

Đáng chú ý, các mục tiêu không còn chỉ dừng ở dầu khí. Ngày 21/3, quân đội Iran cảnh báo sẽ tấn công vào các cơ sở năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối trong khu vực. Gần đây nhất, Bộ Chỉ huy tác chiến Khatam al-Anbiya của Iran ngày 22/3 cho biết nếu Mỹ thực hiện các đe dọa nhằm vào các nhà máy điện của Iran, nước này sẽ đóng hoàn toàn eo biển Hormuz và chỉ mở lại khi khôi phục các cơ sở bị phá hủy.

Nguy cơ mới trong xung đột Trung Đông: Từ đối đầu quân sự sang chiến tranh năng lượng -0
Iran đe doạ sẽ đóng hoàn toàn eo biển Hormuz nếu Mỹ thực hiện các đe dọa nhằm vào các nhà máy điện của nước này. Ảnh: Reuters

Trong diễn biến mới nhất, truyền thông Mỹ ngày 22/3 cho biết chính quyền Iran bị cáo buộc đang áp đặt mức phí lên đến 2 triệu USD đối với một số tàu chở dầu khi đi qua eo biển Hormuz, một hành động được xem là bước leo thang mới nhằm kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Thông tin này được các nguồn truyền thông quốc tế dẫn lại từ phát biểu của nghị sỹ Iran Alaeddin Boroujerdi trên đài truyền hình nhà nước. Theo lời ông Boroujerdi, việc thu phí này phản ánh “sức mạnh của Iran” và đánh dấu sự khởi đầu của một cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Iran ngày 22/3 nêu rõ, eo biển Hormuz chưa bị phong tỏa và hoạt động hàng hải vẫn diễn ra tại tuyến đường huyết mạch cho vận chuyển năng lượng toàn cầu này, song Tehran sẵn sàng áp dụng các biện pháp cần thiết trong tình hình xung đột hiện nay. 

Bộ Ngoại giao Iran cho biết các tàu thuyền không thuộc hoặc không liên quan đến các bên đang đối đầu với Iran vẫn có thể lưu thông qua eo biển Hormuz, với điều kiện tuân thủ các quy định về an ninh, an toàn và phối hợp với phía Iran. Bộ này nhấn mạnh việc khôi phục đầy đủ an ninh và ổn định bền vững tại eo biển Hormuz đòi hỏi chấm dứt các hành động quân sự và đe dọa nhằm vào Iran, đồng thời tôn trọng đầy đủ các lợi ích hợp pháp của nước này.

Nguy cơ mới trong xung đột Trung Đông: Từ đối đầu quân sự sang chiến tranh năng lượng -0
Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol. Ảnh: Reuters

"Không quốc gia nào miễn nhiễm" 

Trong bối cảnh các bên liên tục đưa ra tuyên bố leo thang đặt năng lượng vào tầm ngắm, ngày 23/3, lãnh đạo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo thế giới cần hiểu mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại. Theo đó, tình hình hiện tại nghiêm trọng hơn cả hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 và 1979, và nghiêm trọng hơn cả cuộc khủng hoảng khí đốt do cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine gây ra. 

Ông Birol cho rằng nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với "mối đe dọa lớn" từ cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến tranh ở Trung Đông gây ra. Đến nay, ít nhất 40 cơ sở năng lượng tại 9 quốc gia trong khu vực đã bị hư hại nghiêm trọng. Cuộc khủng hoảng cũng đang tác động nghiêm trọng đến các "mạch máu quan trọng khác của nền kinh tế toàn cầu", bao gồm hóa dầu và phân bón, và điều này sẽ gây ra những ảnh hưởng lâu dài.

"Không quốc gia nào miễn nhiễm với những ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này nếu nó tiếp tục đi theo hướng này. Vì vậy, cần có những nỗ lực toàn cầu", ông nhấn mạnh, đồng thời đề xuất các biện pháp giảm tiêu thụ năng lượng như làm việc tại nhà trong một thời gian, giảm giới hạn tốc độ xe cộ lưu thông và giảm đi lại bằng đường hàng không để tiết kiệm nhiên liệu. 

Khi những giải pháp tình thế như làm việc tại nhà hay hạn chế đi lại bắt đầu được đề cập cũng là lúc viễn cảnh chiến tranh năng lượng trở nên rõ rệt hơn, với những tác động ngay lập tức tới đời sống của người dân trên toàn cầu. Việc kiểm soát căng thẳng lúc này không chỉ là nỗ lực ngoại giao của các bên, mà là nhiệm vụ sống còn để bảo vệ an ninh năng lượng và sự ổn định của cộng đồng quốc tế.

Linh San

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.