Từ cô bé tự kỷ thành “chiến binh vì hành tinh xanh”

Ở độ tuổi 17, Greta Thunberg đã lần thứ 2 được đề cử giải thưởng Nobel hoà bình cho những hành động khởi phát phong trào thanh thiếu niên trên toàn cầu chống biến đổi khí hậu. Mới đây, nhân kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới thường niên (5-6), Đại sứ quán Thuỵ Điển tại Việt Nam cùng Thái Hà Books đã cho ra mắt cuốn sách được dịch sang tiếng Việt mang tên “Greta Thunberg - Chiến binh vì hành tinh xanh”.

Hiệu ứng Greta

Cuốn sách “Greta Thunberg-Chiến binh vì hành tinh xanh” đã được dịch ra tiếng Việt và phát hành hôm 4-6.
Cuốn sách “Greta Thunberg-Chiến binh vì hành tinh xanh” đã được dịch ra tiếng Việt và phát hành hôm 4-6.

Nhớ lại những lần gặp gỡ đầy tình cờ nhưng cũng rất nhân duyên hồi tháng 8 năm 2018, Đại sứ Anna Mawe kể: “Năm 2018, khi đi bộ từ nhà đến Bộ Ngoại giao ở Stockholm, tôi đã đi ngang qua một cô bé ngồi trước toà nhà Quốc hội Thụy Điển với tấm biển có ghi: “Đình công trường học vì khí hậu”. Tôi tiếp tục nhìn thấy cô bé ấy những ngày sau đó. Cô bé trông khá đơn độc. Vào buổi sáng ngày thứ ba, tôi đã lại gần và hỏi cô bé về cuộc đình công. Cô bé đó là Greta Thunberg”.

Đại sứ Anna Mawe cho biết, thời điểm đó, Greta Thunberg mới 15 tuổi và đã bắt đầu nghỉ học để khởi xướng phong trào biểu tình “Ngày thứ sáu cho tương lai” chống biến đổi khí hậu. Từ những cuộc biểu tình đơn lẻ ban đầu, Thunberg dần trở nên nổi tiếng toàn cầu. Phong trào sau đó lan rộng khắp thế giới, thu hút hàng triệu thanh thiếu niên tham gia, trong đó có con gái của Đại sứ.

Greta Thunberg ngồi trước toà nhà Thuỵ Điển và những cuộc biểu tình chống biến đổi khí hậu do cô bé phát động diễn ra trên khắp thế giới. ảnh: Getty/Reuters.
Greta Thunberg ngồi trước toà nhà Thuỵ Điển và những cuộc biểu tình chống biến đổi khí hậu do cô bé phát động diễn ra trên khắp thế giới. ảnh: Getty/Reuters.

“Chỉ 7 tháng sau, tôi quay trở lại chỗ ấy cùng với con gái (cũng tên là Greta) vì con gái tôi muốn tham gia cuộc đình công chống biến đổi khí hậu. Lần này hàng ngàn trẻ em và thanh thiếu niên đã tụ tập xung quanh tòa nhà Quốc hội. Trong vòng chưa đầy 7 tháng từ chỉ có một người đình công, nay đã trở thành một phong trào đình công quốc tế đông đảo có tên “FridayfortheFuture (Ngày thứ 6 cho tương lai)”, Đại sứ Thuỵ Điển nói.

Thực tế thì trong gần 2 năm qua, Greta Thunberg đã thành công trong việc tạo ra sự thay đổi thái độ toàn cầu, biến hàng triệu nỗi lo lắng mơ hồ thành một phong trào kêu gọi hành động khẩn cấp trên khắp thế giới.

Tạp chí Time năm 2019 đã bình chọn cô bé người Thuỵ Điển này là Nhân vật của năm. Lý giải thêm về những gì mà Greta Thunberg đã làm, Đại sứ Anna Mawe nhấn mạnh: “Greta đã tham dự rất nhiều Hội nghị quốc tế, trong đó phải kể đến Hội nghị của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu được tổ chức ở Ba Lan, Hội nghị thượng đỉnh hành động về khí hậu của Liên Hợp Quốc ở New York (Mỹ) và Diễn đàn Kinh tế thế giới tại Thụy Sĩ...

Cô bé đã nói chuyện trực tiếp với các nhà lãnh đạo thế giới và nhận được nhiều giải thưởng cho công việc tuy khó khăn nhưng vô cùng quan trọng này. Ảnh hưởng của cô bé tại các hội nghị quốc tế được mô tả là “Hiệu ứng Greta”. Cho đến nay những bài học đúc rút từ những nỗ lực chung và các biện pháp phi thường của cộng đồng quốc tế để chống lại đại dịch toàn cầu này đã truyền cảm hứng thêm cho chúng ta có những hành động kiên quyết hơn đối với một thách thức lớn khác trên toàn cầu – đó là khủng hoảng khí hậu”.

Ngày thứ 6 cho tương lai

Greta Thunberg gặp gỡ Giáo hoàng ở Vantica. ảnh: Reuters.
Greta Thunberg gặp gỡ Giáo hoàng ở Vantica. ảnh: Reuters.

Nhìn lại hành trình đã qua của cô bé 17 tuổi này, nhiều người đã không khỏi ngỡ ngàng. Tạp chí Time từng viết: “Greta Thunberg lần đầu nghe về biến đổi khí hậu năm 2011, khi mới 8 tuổi và bị tự kỷ vì thấy có quá ít hành động để bảo vệ môi trường trên thế giới. Ba năm sau, cô trở nên chán nản, buồn phiền, ít nói, bỏ ăn và cuối cùng được chẩn đoán bị hội chứng Asperger (gặp khó khăn về giao tiếp và tiếp xúc với những người xung quanh). Nhưng lạ là Greta Thunberg không coi Asperger như một căn bệnh mà gọi nó là siêu năng lực”.

Trong khoảng 2 năm, Greta Thunberg thử thách bố mẹ hạ lượng khí thải carbon của gia đình và những tác động xấu lên môi trường bằng cách trở thành người ăn chay, tái sử dụng vật liệu phế thải và từ bỏ việc đi máy bay. Bố mẹ cô bé đã hưởng ứng và thay đổi lối sống với niềm tin rằng cô có thể làm nên một sự khác biệt. Câu chuyện về gia đình Greta Thunberg sau đó được thuật lại trong cuốn sách có tựa đề “Scenes from the Heart” xuất bản năm 2018.

Tháng 5-2018, Greta Thunberg quyết định nghỉ học vào mỗi thứ sáu, kêu gọi hành động để chấm dứt khủng hoảng khí hậu và hệ sinh thái. Tháng 3-2019, cô đã dẫn đầu hơn 1 triệu học sinh, sinh viên tham gia vào các cuộc bãi khóa vì khí hậu mỗi thứ 6 hằng tuần. Những người trẻ tuổi tại hơn 123 quốc gia đã nghỉ học để yêu cầu các chính phủ có chính sách chống biến đổi khí hậu mạnh mẽ hơn và giảm phát thải nhà kính.

Một tháng sau đó, Greta Thunberg có cuộc trò chuyện với Giáo hoàng Francis tại Vatican; tiếp xúc với các thành viên Quốc hội Anh và đặc biệt là thực hiện hành trình trên biển để tham dự hội nghị chống biến đổi khí hậu do Liên Hợp Quốc tổ chức tại New York vào tháng 9.

Tại Mỹ, cô bé đã gặp cựu Tổng thống Barack Obama và nhiều chính trị gia nổi tiếng của Mỹ cũng như trên thế giới... Hiện nay, Greta Thunberg vẫn dành ra mỗi thứ sáu hằng tuần để biểu tình; kêu gọi học sinh, sinh viên ở châu Âu và khắp thế giới tạo áp lực buộc chính phủ nước họ phải có hành động chống lại biến đổi khí hậu.

Tháng 12-2018, tạp chí Time đã bầu chọn Greta Thunberg là một trong 25 thanh thiếu niên có ảnh hưởng nhất thế giới. ảnh: Time.
Tháng 12-2018, tạp chí Time đã bầu chọn Greta Thunberg là một trong 25 thanh thiếu niên có ảnh hưởng nhất thế giới. ảnh: Time.

Thông điệp mà Greta Thunberg thường xuyên nhắc đến trong các bài phát biểu của mình là “Hãy lắng nghe các nhà khoa học”, không cần các giải thưởng, chỉ cần hành động… Và như có phép mầu, sau những nỗ lực không ngừng nghỉ của cô bé, ngày 20-9-2019, hơn 4 triệu người đã tham gia các cuộc tuần hành vì khí hậu tại 161 quốc gia trên thế giới, biến đây thành cuộc biểu tình chống biến đổi khí hậu lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

Tháng 1 vừa qua, Greta Thunberg đã đón sinh nhật thứ 17 bằng hành động quen thuộc khi tổ chức biểu tình bên ngoài tòa nhà Quốc hội Thụy Điển. Cùng thời điểm đó, hai nghị sĩ Thuỵ Điển tiếp tục đề cử cô bé vào danh sách ứng cử viên của giải Nobel Hoà bình 2020. (Năm ngoái, Greta Thunberg đã được đề cử giải thưởng Nobel Hoà bình nhưng cuối cùng người được trao tặng lại là Thủ tướng 43 tuổi của quốc gia châu Phi Ethiopia Abiya Ahmed Ali).

Hồi cuối tháng 4, Greta Thunberg và tổ chức phi chính phủ Human Act của Đan Mạch đã phát động chiến dịch ủng hộ UNICEF nhấn mạnh quyền trẻ em trong cuộc chiến chống virus SARS-CoV-2. “Cũng giống như khủng hoảng khí hậu, đại dịch COVID-19 chính là một cuộc khủng hoảng về quyền trẻ em. Đại dịch có ảnh hưởng đến tất cả trẻ em, trước mắt và lâu dài, nhưng những nhóm dễ bị tổn thương nhất sẽ bị tác động lớn nhất. Em kêu gọi mọi người hãy đứng lên và cùng với em ủng hộ những hoạt động quan trọng của UNICEF để bảo vệ cuộc sống của trẻ em, bảo vệ sức khỏe và đảm bảo giáo dục cho trẻ em”, Greta Thuberg phát biểu.

Bà Henrietta Fore, Giám đốc Điều hành UNICEF nhận định. “Thông qua hoạt động của mình, Greta Thunberg đã chứng tỏ rằng thanh thiếu niên sẵn sàng đứng lên và làm chủ sự thay đổi trên thế giới”.

Greta Thunberg sinh ngày 3-1-2003 ở Stockholm, Thụy Điển. Mẹ cô là ca sĩ opera Malena Ernman, còn cha là diễn viên Svante Thunberg. Greta Thunberg từng giành chiến thắng trong cuộc thi viết bài tranh luận của Svenska Dagbladet về khí hậu cho giới trẻ vào tháng 5-2018.

Trong giải thưởng của Quỹ thiên nhiên thế giới, người hùng môi trường trẻ của năm 2018, cô cũng là một trong ba người được đề cử. Greta Thunberg đã từ chối nhận giải thưởng Telge Energi dành cho trẻ em và thanh thiếu niên thúc đẩy sự phát triển bền vững – một giải thưởng khí hậu của trẻ em vì những người vào chung kết phải đi máy bay đến Stockholm.

Greta Thunberg trên con tàu Malizia II để vượt biển, sang Mỹ dự hội nghị về chống biến đổi do Liên Hợp Quốc tổ chức. ảnh: Malizia II media.
Greta Thunberg trên con tàu Malizia II để vượt biển, sang Mỹ dự hội nghị về chống biến đổi do Liên Hợp Quốc tổ chức. ảnh: Malizia II media. 

Tháng 11-2018, cô đã được trao học bổng Fryshuset Hình mẫu trẻ của năm. Tháng 12-2018, tạp chí Time đã bầu chọn Greta Thunberg là một trong 25 thanh thiếu niên có ảnh hưởng nhất thế giới.

Huyền Chi

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.