Trào lưu ảnh kỷ yếu: Của để dành cho ký ức?

Mỗi độ cuối hè, học sinh, sinh viên sắp tốt nghiệp ở hầu khắp các ngôi trường trên toàn quốc lại nô nức rủ nhau đi chụp ảnh kỷ yếu để gìn giữ những kỷ niệm thanh ngần, tươi đẹp của một thời cắp sách. Điều ấy quan trọng đến mức, giới trẻ vẫn nói đùa với nhau rằng, có thể nhịn ăn, nhịn mặc nhưng năm cuối cấp thì không thể “nhịn chụp ảnh kỷ yếu”.

Không ai biết chính xác trào lưu chụp ảnh kỷ yếu xuất hiện từ khi nào. Có lẽ nguồn gốc sâu xa của nó gắn liền với sự ra đời của chiếc máy ảnh. Chỉ biết rằng, ngày trước, nhắc đến kỷ yếu, người ta thường nghĩ ngay đến những bức ảnh lưu niệm của sinh viên năm cuối các trường cao đẳng, đại học. Họ là những người từ khắp các tỉnh thành, theo tiếng gọi ước mơ mà về chung dưới một mái trường.

Rồi đây, sau mấy năm gắn bó, khi cầm trên tay tấm bằng cử nhân, mỗi người lại định hướng cho mình công việc riêng với những chân trời mới. Vì vậy, ảnh kỷ yếu về trường lớp, thầy cô, bạn bè giống như thứ của - để - dành cho ký ức giữa dòng thời gian không ngừng vận động.

Khoảng dăm năm trở lại đây, không chỉ rầm rộ ở bậc cao đẳng, đại học, trào lưu chụp ảnh kỷ yếu đã trở thành một hiệu ứng lan truyền mạnh mẽ mọi cấp. Trung học phổ thông chụp ảnh kỷ yếu. Trung học cơ sở chụp ảnh kỷ yếu. Và chẳng chịu thua chị, kém anh, tiểu học hay mầm non cũng hớn hở chụp ảnh kỷ yếu. Khi con ve rát giọng gọi hè, không khó để bắt gặp những tốp học sinh xúng xính áo quần và những đạo cụ liên quan, bắt đầu cho những cuộc chụp ảnh kỷ yếu có thể kéo dài nhiều ngày liền. Không khí tưng bừng, hân hoan như trẩy hội. Để rồi mấy ngày sau đó, trên Facebook, Zalo, Instagram... ảnh kỷ yếu “sống ảo” được trưng bày tràn ngập.

Những bức ảnh kỷ yếu na ná giống nhau làm cho trào lưu ảnh kỷ yếu bị nhàm chán (ảnh chỉ mang tính minh họa).
Những bức ảnh kỷ yếu na ná giống nhau làm cho trào lưu ảnh kỷ yếu bị nhàm chán (ảnh chỉ mang tính minh họa).

Bên cạnh ý nghĩa lưu giữ những khoảnh khắc quý giá đánh dấu mỗi chặng đường đi qua, chụp ảnh kỷ yếu còn là cơ hội hiếm hoi mà học sinh, sinh viên được thoải mái thư giãn một chút, trút bớt gánh nặng học hành, nạp đầy năng lượng tinh thần tích cực, sẵn sàng cho cuộc vượt vũ môn sắp tới. Tiếng ve đâu đó trong những vòm hoa phượng rực tràn sắc đỏ như gợi nhắc trong lòng mỗi người lời ca da diết: “Và ngày sau biết có còn gặp lại?” (Phượng hồng). Ấy cũng chính là lúc đứng sát vai nhau, chụp chung một tấm hình cũng đủ để làm lý do bỏ qua mọi dỗi hờn, mâu thuẫn. Tình bạn được kết nối khăng khít, thân thiết hơn bằng những cử chỉ quan tâm, chia sẻ chân thành.

Không ngoa khi nói rằng, đối với học sinh, sinh viên thời nay, chụp ảnh kỷ yếu là sự kiện trọng đại ngang ngửa với chụp ảnh cưới. Mọi thứ được chuẩn bị chu đáo, cẩn thận, kỹ càng chẳng khác nào một ekip thời trang chuyên nghiệp. Mấy ai không ham chụp ảnh khi mình còn trẻ đẹp, còn phơi phới sức xuân dào dạt? Nhịp sống xô bồ chẳng bao giờ dừng lại chờ đợi một ai? Con người cũng không có phép nhiệm màu nắm níu thanh xuân rạng rỡ. Những bức ảnh kỷ yếu phần nào đó giúp mỗi người chống lại sự lãng quên trước thời gian hay để thêm đôi lần tìm về hoài niệm êm đềm trong những khoảng lặng đầy suy tư, chiêm nghiệm.

Nhà thơ Nguyễn Thị Kim Nhung từng viết: “Kỷ niệm là tấm thảm đẹp thi thoảng đem ra phơi”. Mười năm, hai mươi năm sau, có dịp hội ngộ nhau trong một buổi họp lớp hay sự kiện đặc biệt nào đó, bạn bè quây quần bên những bức ảnh kỷ yếu cũ, nhắc tên người này, ngắm nhớ người kia, gợi kể về những câu chuyện “hậu trường” ấn tượng đằng sau đấy, tự thấy mình đã trưởng thành lên qua từng giai đoạn.

Hoặc đơn giản là thoáng chút ngậm ngùi, nuối tiếc, xót xa khi chợt nhận ra người thầy tóc bạc năm nào đã không còn nữa, cây phượng ngày xưa đã bật gốc sau mưa... Ngôi trường vẫn ở đó, nhưng nhiều thứ đã đổi thay. Thế mới thấm thía thời gian khắc nghiệt thế nào...

Ý nghĩa của ảnh kỷ yếu là những gì giản dị và thiêng liêng như vậy. Nhưng có một thực tế là nó đang ngày càng giảm bớt sự trong trẻo, hồn nhiên, mộc mạc, nhất là đối với lứa tuổi học trò. Và nữa, thay vì thi đua trong học tập, không biết tự bao giờ, chụp ảnh kỷ yếu đã biến tướng thành một cuộc - chạy - đua so bì độ “chất chơi” giữa lớp này với lớp khác, trường này với trường khác. Những gương mặt được make up quá đậm. Những kiểu tóc nhuộm uốn cầu kỳ. Những bộ trang phục công phu, diêm dúa... Đồng nghĩa với việc chi phí đầu tư cho những cuộc chụp ảnh kỷ yếu là không hề nhỏ. Nhiều lớp phải chi đến hàng mấy chục triệu đồng cho một bộ ảnh kỷ yếu ưng ý chẳng còn là chuyện hiếm.

Đa số các học sinh đang độ tuổi gần như phụ thuộc hoàn toàn vào phụ huynh về kinh tế. Mặt khác, không phải bậc cha mẹ nào cũng đủ điều kiện để sẵn sàng chi cho con em cả triệu đồng phục vụ việc chụp ảnh kỷ yếu khi trên vai họ đang gồng gánh hàng chục khoản lo khác cấp thiết hơn như: Điện, nước, ốm đau, học phí, sách vở...

Đầu tư công phu cho ảnh kỷ yếu để kỷ yếu thực sự là “của để dành” trong ký ức tuổi học trò.
Đầu tư công phu cho ảnh kỷ yếu để kỷ yếu thực sự là “của để dành” trong ký ức tuổi học trò.

Điều đó vô tình dẫn đến hai nguồn mâu thuẫn cơ bản mỗi mùa kỷ yếu: Mâu thuẫn giữa những học sinh cùng chung một lớp và mâu thuẫn giữa con cái với cha mẹ. Vì kỷ yếu mà có trường hợp bạn bè nảy sinh xích mích, đánh nhau. Vì kỷ yếu mà có em học sinh nhắm mắt làm liều trộm cắp tiền của gia đình, hàng xóm. Và rất nhiều những câu chuyện oái oăm, dở cười, dở khóc khác.

Đầu tư lớn về tiền bạc liệu sẽ mang lại hiệu quả? Có một thực tế là năm này sang năm khác, ngồi lướt mạng xã hội xem kỷ yếu, hẳn không ít người ngờ ngợ gặp ảnh này, ảnh nọ ở đâu đó rồi? Song, cố lục lọi trong ký ức mãi vẫn không tài nào nhớ nổi. Bởi lẽ, ảnh kỷ yếu của hầu hết các trường lớp đều na ná nhau về màu sắc, bố cục như những bộ đồng phục sản xuất dây chuyền. Khi ý tưởng nghèo nàn, trùng lặp kết hợp với cách thể hiện gượng gạo, một màu thì chưa cần xem ảnh cũng biết ngay chất lượng thế nào. Như vậy, ảnh kỷ yếu vừa không đạt đến một giá trị thẩm mĩ nhất định, vừa chẳng ghi lại nổi những khoảnh khắc chân thật của thời áo trắng theo phong cách tự nhiên nhất.

Rút kinh nghiệm từ sự nhàm chán ấy, có những lớp đã hội ý, bàn bạc kỹ càng, lên kế hoạch một cách rõ ràng, sáng tạo để “ra lò” những sản phẩm kỷ yếu đặc sắc “chất như nước cất”. Lại có lớp quá chăm chú vào combo “độc - lạ” cho những bức ảnh chẳng giống ai, nhất là khi các em chụp trên bãi biển và thỏa sức dùng cát tạo ra đủ thứ hình thù phản cảm.

Đáng buồn thay, những bức ảnh ấy lại thu hút hàng trăm, hàng nghìn lượt like, comment thích thú và được cộng đồng mạng share với tốc độ chóng mặt như một thú vui sảng khoái. Và điều đáng bàn khác là khi học sinh, sinh viên quá mải mê kỷ yếu thì việc tập trung học tập, ôn luyện trong giai đoạn nước rút đã hóa thành thứ yếu?

Chụp ảnh kỷ yếu, thú vị đấy nhưng cũng đầy bất cập. Nhà trường và phụ huynh cần làm gì để việc chụp ảnh kỷ yếu của con em mình vừa được trả lại ý nghĩa sâu xa ban đầu của nó, vừa không lãng phí, nhố nhăng? Bài toán ấy bao mùa hạ trôi qua vẫn khó tìm cho ra một lời giải trọn vẹn. Và nữa, vì chú trọng kỷ yếu mà những nét đẹp khác của tuổi học trò hoặc là bị thờ ơ, hoặc đang dần mai một.

Ngày nay, chắc chẳng còn mấy học trò chuyền tay nhau cuốn lưu bút ép đầy cánh phượng? Có ai cặm cụi nắn nót vần thơ tỏ tình sướt mướt trước giây phút chia tay? Ảnh kỷ yếu sẽ mô tả được nhiều thứ bề mặt. Nhưng những điều thầm kín, riêng tư thì chỉ con chữ mới truyền tải nổi. Vậy mà...

Lại một mùa kỷ yếu học đường nữa đang gõ cửa. Vì ảnh hưởng của đại dịch COVID -19, mùa kỷ yếu năm nay đến muộn hơn, khi bầy ve đang dần tắt tiếng. Đâu đó trên một số sân trường, những thân phượng già cũng vừa bị lưỡi cưa bức tử. Học sinh, sinh viên vẫn đang cùng lúc rục rịch ôn thi và chụp ảnh kỷ yếu như mọi năm, nhưng có lẽ cảm xúc lần này sẽ khác...

Phan Đức Lộc

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.