Tôn vinh những tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật

Tối 29/12/2025 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương tổ chức lễ trao Tặng thưởng các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật xuất bản năm 2024; Khen thưởng các cơ quan báo chí, xuất bản có thành tích nổi bật trong tuyên truyền, quảng bá các hoạt động lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật năm 2025.

Tặng thưởng lần thứ 11 này là sự tôn vinh xứng đáng dành cho những đóng góp thầm lặng của những người làm công tác lý luận, phê bình.

1. Trong số 16 cơ quan báo chí, xuất bản có thành tích nổi bật trong tuyên truyền, quảng bá các hoạt động lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật năm 2025, ấn phẩm Văn nghệ Công an của Báo CAND vinh dự được nhận Tặng thưởng.

1..jpg -0
Các tác giả có tác phẩm được Tặng thưởng mức B của Hội đồng Lý luận Trung ương.

Các tập thể trong danh mục có thành tích nổi bật trong việc tuyên truyền công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật được khen thưởng gồm: Ban Văn hóa - Xã hội, Báo Nhân dân; Phòng Biên tập Văn hóa - Thể thao, Báo Quân đội Nhân dân; Ban Văn nghệ, Đài Truyền hình Việt Nam; Ban Văn học Nghệ thuật, Đài Tiếng nói Việt Nam; Tạp chí Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật; Tạp chí Văn nghệ Quân đội; Tạp chí Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh; Tạp chí Người Hà Nội. Bên cạnh đó còn có các báo như: Báo Văn nghệ, Báo Văn hóa, Báo Thể thao - Văn hóa và 2 nhà xuất bản là NXB Văn học và NXB Hội Nhà văn.

Đây là sự ghi nhận của Hội đồng Lý luận Trung ương cho các tập thể cơ quan báo chí, xuất bản vì những đóng góp tích cực trong việc phản ánh, lan tỏa những giá trị tích cực của lý luận, phê bình văn học nghệ thuật trong đời sống xã hội nói chung và đời sống văn học, nghệ thuật nói riêng.

Đánh giá về cơ cấu và chất lượng các tác phẩm tham dự Tặng thưởng năm nay, PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương kiêm Trưởng Ban Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật nhận định:

“Mảng nghệ thuật đã có sự chuyển biến tích cực về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Đó là các công trình, bài viết về âm nhạc, điện ảnh, sân khấu, nhiếp ảnh, múa; vai trò và sự tham gia của văn học, nghệ thuật trong các ngành công nghiệp văn hóa...

Để có được những kết quả đáng mừng nêu trên, điều cần có trước hết là tâm huyết, trách nhiệm, tài năng và sự lao động sáng tạo không ngừng nghỉ của đội ngũ các nhà lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật.

Họ là một lực lượng không nhiều, ở những chuyên ngành khó, nhiều phức tạp và nhạy cảm, đòi hỏi phải có vốn sống phong phú, dày dặn; có tư duy, phương pháp, lý thuyết vững vàng; có trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp trong sáng; sự “cầm cân nảy mực” chính xác, bản lĩnh.

Song hành cùng họ, luôn có đội ngũ phóng viên, biên tập viên trách nhiệm, sắc sảo, tâm huyết và nhanh nhạy của các cơ quan báo chí, xuất bản. Hai khối lực lượng này luôn song hành, phối hợp, hỗ trợ cùng nhau, tạo thành những nhân tố quan trọng không thể thiếu vắng trong đời sống văn hóa, văn nghệ nước nhà...”.

2. Theo Ban tổ chức, trải qua 11 kỳ xét Tặng thưởng, Hội đồng đã nhận được 973 tác phẩm gửi về tham dự và đã có 241 tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn để vinh danh trong những năm qua. Với đợt xét Tặng thưởng năm 2025 dành cho các tác phẩm xuất bản, công bố năm 2024, Hội đồng đã nhận được 76 tác phẩm (gồm 31 cuốn sách và 45 bài viết) gửi về - phản ánh sức lao động nghiêm túc và tâm huyết của đội ngũ lý luận, phê bình.

Bên cạnh những công trình nghiên cứu công phu về văn học là sự xuất hiện dày dặn của các công trình nghiên cứu về Âm nhạc, Điện ảnh, Sân khấu, Múa, và đặc biệt là các vấn đề mang tính thời sự như Công nghiệp văn hóa, Di sản văn hóa. Sự cân đối dần về số lượng, chất lượng giữa hai mảng văn học và nghệ thuật cho thấy lý luận, phê bình đang nỗ lực bao quát một cách đa chiều hơn đời sống văn nghệ phong phú và đa dạng của đất nước.

Sau các vòng thẩm định của Hội đồng Sơ khảo, Hội đồng Chung khảo và Ban Chỉ đạo Tặng thưởng gồm các đồng chí trong Thường trực Hội đồng, Chủ tịch Hội đồng quyết định trao Tặng thưởng cho 23 tác phẩm, gồm 14 công trình (sách) và 9 bài viết/cụm bài viết.

Tại lễ trao Tặng thưởng, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định: “Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt, sự tin yêu và kỳ vọng lớn lao đối với đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, trong đó có các nhà lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật. Tôi tin tưởng rằng, với phương châm đoàn kết, sáng tạo, bản lĩnh, sắc bén, hiệu quả, Hội đồng Lý luận Trung ương và đội ngũ những người làm công tác nghiên cứu lý luận nói chung, lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật nói riêng tiếp tục phấn đấu, có thêm nhiều công trình, tác phẩm chất lượng cao, góp phần xây dựng nền văn hóa, văn nghệ nước nhà ngày càng phát triển...”.

Nhìn vào danh mục danh mục 14 công trình sách lý luận, phê bình xuất bản năm 2024 đoạt giải thưởng lần thứ 11 này, có thể thấy hiện lên một bức tranh toàn cảnh đa chiều về đời sống văn học, nghệ thuật nước nhà qua tấm “gương chiếu hậu” của lý luận, phê bình.

Trong đó, nhiều tên tuổi đã làm việc một cách tâm huyết, thầm lặng, có những tiếng nói, đóng góp quan trọng trong hoạt động lý luận phê bình của nước nhà như các tác giả: Trần Văn Toàn, Nhật Chiêu, Nguyễn Thanh Tâm, Hoàng Đăng Khoa...

Đặc biệt, không thể không nhắc tới công trình “Ả Đào - một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật” của nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền với hàng chục năm dấn thân sưu tầm và khảo cứu mới có được. 

14 công trình sách lý luận, phê bình xuất bản năm 2024 đoạt giải thưởng:

- 2 công trình đạt mức A gồm: “Văn học như một diễn ngôn” của tác giả Trần Văn Toàn; “Ả Đào - một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật” của tác giả Bùi Trọng Hiền.

- 4 công trình đạt mức B gồm: “Ba nghìn thế giới thơm” của tác giả Nhật Chiêu; “Tỏa sáng đất trời Nam” của tác giả Hoàng Kim Đáng; “Thơ Việt Nam sau 1975: Diện mạo và bản sắc” của tác giả Nguyễn Thanh Tâm; “Truyện Kiều ở Nam Bộ” của tác giả Nguyễn Thanh Phong.

- 5 công trình đạt mức C gồm: “Ngắn dần đều” của tác giả Hoàng Đăng Khoa; “Khí chất Nam bộ qua truyện Sơn Nam” của tác giả Đinh Thị Thanh Thủy; “Đặng Nhật Minh - Đi đến tận cùng của cái ta” của tác giả Lê Thị Dương; “80 gương mặt Văn nghệ sĩ” của tác giả Phùng Văn Khai

- 3 công trình đạt mức Khuyến khích gồm: “Đặc điểm tạp văn của các cây bút nữ sau 1986” của Nguyễn Đăng Kiên; “Người trong cửa chữ” của Nguyễn Thế Kiên; “Trở lại miền đất văn chương” của Nguyễn Đình Anh.

2..jpg -0
Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền (ngồi giữa) trong buổi ra mắt cuốn sách “Ả Đào - một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật”.

Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền (mức A với tác phẩm “Ả Đào - một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật”):

“Trong 9 năm tìm tòi, nghiên cứu và suy ngẫm để viết tác phẩm “Ả Đào - một khảo cứu về lịch sử và hệ âm luật”, tôi đã tìm về những người nghệ sĩ, tìm về với những nghệ nhân ả đào cuối cùng của lối cổ. Tôi phải chạy đua với thời gian để ghi lại tối đa những kiến thức về Ả Đào mà nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ còn lưu giữ với quyết tâm đào sâu, đi đến tận cùng, giải mã bằng được mọi bí ẩn trong hệ âm luật của Ả Đào để đưa ra ánh sáng khoa học. Vì khi đó, tôi nhận ra, nghệ nhân Nguyễn Phú Đẹ tuy tuổi cao sức yếu nhưng vẫn nhớ được tất cả các thể thức hát cửa đình và ông cũng chính là “người cuối cùng và duy nhất” có thể giải đáp mọi câu hỏi với bao điều cần lý giải về loại hình âm nhạc hiểm hóc này...

Được Hội đồng Lý luận Trung ương vinh danh với Tặng thưởng lần này, tôi xin cảm ơn các thế hệ lãnh đạo Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam (Vicast) đã cấp kinh phí để tôi thực nghiệm kết quả nghiên cứu âm luật Ả Đào với 2 CLB ca trù ở Hà Nội và Hải Phòng; cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã hỗ trợ, giúp sức, động viên tôi hoàn thành cuốn sách; xin cảm ơn các thành viên giám khảo Hội đồng Lý luận Trung ương đã đồng thuận trao cho tôi phần thưởng cao quý này! Đây không chỉ là niềm vinh dự của cá nhân tác giả, mà hơn thế, là sự nâng niu, trân trọng giá trị lịch sử của cơ quan cao cấp về tư tưởng với di cảo âm nhạc nghìn năm tuổi.

Nguyệt Hà

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh nghệ thuật với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.