Hãng tin Reuters ngày 28/9 dẫn thông báo của nhà chức trách Uttar Pradesh, bang đông dân nhất của Ấn Độ, xác nhận ít nhất 56 người đã thiệt mạng, 46 người bị thương và hơn 1.000 ngôi nhà bị hư hại trong 3 ngày qua do mưa lớn gây lũ lụt và sạt lở đất tại nhiều nơi.
Văn phòng Cứu trợ Uttar Pradesh cho biết đợt mưa xảy ra sau khi một vùng áp thấp trên vịnh Bengal di chuyển vào đất liền, làm gia tăng lượng mưa diện rộng. Uttar Pradesh ghi nhận lượng mưa trung bình 66,5 mm trong khoảng thời gian từ ngày 25 đến 27/9, cao hơn nhiều so với mức trung bình 7,6 mm những năm trước đó.
Uttar Pradesh có dân số hơn 240 triệu người và thường hứng mưa lớn trong mùa gió mùa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9. Theo Daily Sabah, đợt mưa lũ mới nhất khiến mùa màng thất thu và nông dân có thể phải hoãn mùa cấy trồng mới, ảnh hưởng đến an ninh lương thực.
Bên cạnh đó, Ủy ban Nước Trung ương Ấn Độ ngày 27/9 cảnh báo 30 trạm giám sát sông ngòi trên 7 bang ghi nhận tình trạng bất thường. Một số con sông lớn, trong đó có Ganga, Gandak, Kosi, Bagmati và Narmada, đã vượt mức nguy hiểm, làm gia tăng nguy cơ lũ lụt.
Tại bang Odisha, miền Đông Ấn Độ, chính quyền đã sơ tán hơn 70.000 người sinh sống tại các khu vực trũng thấp sau khi mực nước sông dâng cao do mưa lớn. Nhiều cây cầu và cống trên địa bàn bang bị hư hại, buộc chính quyền phải đóng cửa Devkund, một địa điểm du lịch nổi tiếng.
Tại Nepal, mưa lớn trong tuần qua cũng gây nhiều vụ lũ lụt và sạt lở đất, khiến ít nhất 14 người thiệt mạng và 11 người mất tích, theo Reuters.
Giới chức Nepal cảnh báo nguy cơ lũ quét có thể xảy ra tại 49 trong tổng số 77 quận/huyện trên khắp nước này. Hơn một nửa số quận/huyện được đánh giá có nguy cơ lũ lụt hoặc lũ quét cao do mực nước tại các sông lớn và các nhánh sông tiếp tục dâng.
Cơ quan ứng phó thiên tai Nepal cũng cảnh báo Rasuwa và Nuwakot bên dãy Himalaya, hai khu vực từng chịu ảnh hưởng nặng nề trong trận lũ hồi tháng 8/2026 khiến hơn 1.450 người thiệt mạng và hàng nghìn người mất tích, vẫn cần được duy trì cảnh giác dù hiện chưa được coi là khu vực có nguy cơ cao.
Tại Đông Nam Á, mưa lớn bất ngờ cũng gây ngập lụt nghiêm trọng tại thủ đô Bangkok của Thái Lan. Giới chức Bangkok cuối tuần trước đã ban bố tình trạng khu vực chịu ảnh hưởng thiên tai tại toàn bộ 50 quận, cho phép các cơ quan, tổ chức địa phương thực hiện những biện pháp ứng phó cần thiết.
Thống đốc Bangkok Chadchart Sittipunt cho biết lượng mưa trong 48 giờ (25 và 26/9) đã lên tới gần 300 mm, ảnh hưởng đến khoảng 52.000 hộ gia đình. Chính quyền thành phố đã mở các điểm trú ẩn tạm thời, trong khi các trường học được sử dụng làm nơi ở cho người dân phải sơ tán.
Theo Cục Khí tượng Thái Lan, mưa lớn tại Bangkok và các khu vực lân cận liên quan đến một vùng áp thấp mạnh bao trùm khu vực hạ lưu đồng bằng miền Trung, Bangkok và các tỉnh lân cận.
Tình trạng mưa lớn, lũ lụt và các hiện tượng thời tiết cực đoan tại nhiều khu vực châu Á diễn ra trong bối cảnh Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết hiện tượng El Niño đã hình thành và dự kiến tiếp tục mạnh lên trong những tháng tới.
El Niño xảy ra khi nước biển ở khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, từ đó làm thay đổi các hình thái thời tiết ở nhiều nơi trên thế giới. Hiện tượng này có thể khiến một số khu vực mưa nhiều hơn, làm gia tăng nguy cơ lũ lụt, trong khi những khu vực khác lại khô hạn, nắng nóng hơn và đối mặt với nguy cơ thiếu nước, cháy rừng.
WMO dự báo El Niño có khả năng kéo dài đến tháng 2/2027 và đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm nay. Reuters ngày 24/9 mô tả đây là một đợt “siêu El Niño”.
Đối với châu Á, tác động của El Niño khiến một số nơi mưa tăng, kéo theo nguy cơ lũ lụt, trong khi những khu vực khác có thể đối mặt với hạn hán và nắng nóng. Tại Indonesia, mùa mưa được dự báo bắt đầu muộn, còn mùa khô kéo dài gây thêm sức ép đối với sản xuất nông nghiệp. Khoảng 61% diện tích Indonesia được dự báo bước vào mùa mưa muộn, theo Reuters.
Tại Ấn Độ, nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới, sản lượng lúa năm nay được dự báo giảm mạnh nhất kể từ niên vụ 2009-2010, thời điểm hạn hán do El Niño cũng làm sụt giảm sản lượng.
Dù El Niño là hiện tượng khí hậu tự nhiên và không phải do biến đổi khí hậu, nhưng Reuters dẫn lời các nhà khoa học cho rằng nền nhiệt toàn cầu tăng có thể làm những tác động của El Niño trở nên nghiêm trọng hơn, với các đợt nắng nóng cao hơn, hạn hán và mưa lớn dữ dội hơn.
Trong bài phát biểu tại kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ), Thủ tướng Nepal Balendra Shah khẳng định trận lũ hồi tháng 8/2026 vừa qua là lời cảnh báo về những rủi ro ngày càng lớn do biến đổi khí hậu tại khu vực.
Theo Thủ tướng Nepal, nước này đóng góp chỉ 0,1% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu nhưng đang phải đối mặt với những tác động nghiêm trọng. Theo ông, các sông băng đang thu hẹp, sườn núi trở nên thiếu ổn định và các dòng sông ngày càng khó dự đoán, trong khi mỗi thảm họa lớn đều có nguy cơ xóa bỏ những thành quả phát triển mà Nepal đạt được.
Thủ tướng Nepal cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời đề xuất thiết lập một cơ chế tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu tại Himalaya, với sự tham gia của Nepal, Ấn Độ và Trung Quốc.
