Thơ ca đưa làng Chùa ra thế giới

Làng Chùa (xã Sơn Công, Ứng Hòa, Hà Nội) có lẽ là ngôi làng duy nhất ở Việt Nam được mệnh danh là "làng thơ", bởi lẽ ở đây, từ đứa trẻ 5-6 tuổi đến những người tuổi "gần đất xa trời" đều có thể làm thơ. Một điều đặc biệt ở ngôi làng này là gần 20 năm qua, Hội thơ làng Chùa đã tổ chức và duy trì cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội".

Một cuộc thi "phạm trù" làng quê nhưng giờ đây không chỉ thu hút những thi sĩ trong nước mà còn có sự tham gia của nhiều nhà thơ trên thế giới.

1. Với bề dày lịch sử văn hóa lâu đời, làng Chùa không chỉ nổi tiếng vì sự hiếu học, mà còn bởi truyền thống thơ ca. Nơi đây, thơ không chỉ là nghệ thuật, mà còn là cách sống, cách người dân thể hiện tâm tư, tình cảm và sự gắn bó với cội nguồn, quê hương. Những câu đối, bài thơ được sáng tác và ngâm nga trong các buổi họp làng, phiên chợ hay khi lao động trên đồng ruộng. Nhiều thế hệ người dân làng Chùa, dù là nông dân hay học giả, đều có thể sáng tác thơ. Họ không xem thơ ca là điều xa xỉ mà coi đó là cách thể hiện sự lạc quan và ý chí kiên cường trước những thử thách của cuộc sống.

ảnh 3.jpeg -1
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cùng nhà thơ Mỹ Bruce Weigl, người có chùm thơ đầu tiên tham gia cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội", viếng nghĩa trang liệt sĩ tại Ứng Hòa, Hà Nội.

Qua thời gian, sự gắn bó của làng Chùa với thơ ca đã trở thành nét văn hóa riêng biệt, được người dân trong và ngoài nước công nhận. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân làng Chùa mà còn là một điểm sáng trong bức tranh văn hóa Việt Nam. Chính sự giao thoa hài hòa giữa truyền thống, sáng tạo và sự đam mê với nghệ thuật ngôn từ đã giúp làng Chùa trở thành làng thơ duy nhất tại Việt Nam.

Trong những lần đàm đạo cùng nhau của các thành viên trong Hội thơ làng Chùa, họ đã nghĩ ra ý tưởng tổ chức một cuộc thi thơ để kêu gọi, vận động người làng sáng tác về gia đình, quê hương. Từ ý tưởng đó, cuộc thi thơ có tên gọi "Thơ ca và nguồn cội" ra đời năm 2007.

Khi được hỏi về ý nghĩa của cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội", nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, thành viên của Hội thơ làng Chùa chia sẻ: "Con người trong thời đại mới có thể dần lãng quên quá khứ, tổ tiên, ông bà cha mẹ, quê hương bản quán. Hay, nói một cách văn hoa là lãng quên "căn cước văn hóa" của mình. Nếu một quốc gia nói chung và một con người nói riêng mà đánh mất "căn cước văn hóa" thì họ không thể tìm thấy nơi mà họ có thể sống, có thể hạnh phúc và dâng hiến cho mảnh đất đó. Với tất cả những lý do đó, cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" đã ra đời".

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho rằng, không phải là cuộc thi mà đó chính là cuộc vận động để kêu gọi tất cả những người làm thơ, yêu thơ ca, yêu nghệ thuật hãy viết một cái gì đó về chính mảnh đất mà mình sinh ra và lớn lên. Cuộc thi thơ này khởi nguồn từ những người nông dân làng Chùa yêu thơ nhưng lại mang thông điệp tới tất cả mọi người trên đất nước Việt Nam và cả thế giới hãy trở về với nguồn cội của mình. Nếu ai lãng quên và rời bỏ nguồn cội thì coi như đã mất tất cả.

Trong cuộc sống này, nhiều người vì lý do chiến tranh, yếu tố lịch sử, vì công ăn việc làm... nên họ phải di chuyển khỏi quê hương, bản quán để sinh sống, định cư ở nơi khác. Chính bởi vậy, nguồn cội lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Ngoài ra, đối với lớp trẻ hiện nay, trong khoảnh khắc nào đó họ có thể lãng quên những ngôi nhà, miền quê của chính mình để kiếm tìm một cuộc sống khác đủ đầy hơn. Nhưng, nếu chỉ vì điều kiện sống tốt hơn mà họ đánh mất đi thứ thiêng liêng của mình là nguồn cội thì đến một lúc nào đó tỉnh ngộ ra họ sẽ cảm thấy vô cùng nuối tiếc.

Ban đầu, khi phát động cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội", các thành viên trong Hội thơ làng Chùa chỉ định vận động những người đang sinh sống tại làng và những người làng Chùa đang sinh sống trên mọi miền Tổ quốc và nước ngoài. Nhưng rồi, sau đó họ nhận ra rằng bất kể ai cũng có một quê hương của riêng mình nên phạm trù cuộc thi đã được mở rộng. Ngay cuộc thi thơ năm đầu tiên đã thu hút nhiều người yêu thơ ca của nhiều miền đất nước tham gia.

Năm đầu tiên tổ chức cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội", để nhiều người yêu thơ trên cả nước biết đến và tham gia, Hội thơ làng Chùa đã quyết định giao trọng trách cho nhà thơ Nguyễn Quang Thiều lo việc làm truyền thông, quảng bá và nhận bài. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều hài hước kể lại: "Lúc đó tôi đã bỏ ra một chút kinh phí "thuê trang" của Báo Người Hà Nội để quảng bá về cuộc thi. Thời điểm đó, số lượng phát hành không phải nhiều nhưng đó là việc tốt nhất tôi có thể làm cho Hội thơ làng Chùa. Khi ấy, tất cả các bài dự thi đều gửi về bằng văn bản. Khi nhận bài, chúng tôi sẽ bóc mở phong bì, đánh máy và lưu trữ các bản thảo. Và, ngay cuộc thi thơ năm thứ nhất, chúng tôi đã nhận được hàng ngàn bài thơ gửi về. Đấy là một khởi đầu tốt đẹp ngoài mong đợi".

2. Giờ đây, nhờ sự phát triển của công nghệ và các nền tảng mạng xã hội, việc vận động những người yêu thơ tham gia cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" đã trở nên thuận lợi hơn bao giờ hết. Vì thế, nó không chỉ giới hạn ở những nhà thơ trong nước mà nhiều nhà thơ từ nhiều quốc gia trên thế giới có thể tham gia gửi bài dự thi trực tuyến mà không gặp rào cản địa lý.

ảnh 2.jpeg -0
PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp - Viện trưởng Viện Văn học, trưởng ban chung khảo cuộc thi lần thứ hai đọc tổng kết tại đình làng Chùa, tháng 3/2012.

Chia sẻ về những nhà thơ nổi tiếng nước ngoài tham dự cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội", nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho biết: "Đối với những nhà thơ nước ngoài tham dự cuộc thi thơ, tôi không nói với họ về thể lệ cuộc thi mà tôi chia sẻ cho họ biết về mục đích của cuộc thi. Có không ít các nhà thơ đến từ Mỹ, Nga, Colombia, Uruguay, đến các nhà thơ đến từ châu Phi như: Uganda, Sudan đã gửi bài dự thi".

Cũng theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ, cách đây mấy hôm ông nhận được một lá thư rất tha thiết của bà Hilda Twongyeirwe - Chủ tịch Hội Nhà văn Uganda. Trong thư, bà nói rằng bà mới sáng tác một bài thơ về chính quê hương mình mà bà rất tâm đắc. Và, bà thận trọng hỏi rằng, như vậy có hợp với thể lệ cuộc thi không hay nhất định phải sáng tác về quê hương Việt Nam. Trả lời bức thứ ấy, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đáp rằng: "Cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" là để những người yêu thơ có cơ hội viết về chính quê hương, bản quán của mình". Sau khi biết được điều đó, bà Hilda Twongyeirwe đã hào hứng gửi bài thơ mới nhất của mình dự thi.

Sở dĩ, nhiều nhà thơ nước ngoài biết về cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" là vì khi một nhà thơ nước ngoài biết về cuộc thi này họ sẽ lại chia sẻ cho nhiều nhà thơ khác. Và, cứ thế, nó lan tỏa đến nhiều nhà thơ của nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới.

Nhà thơ Fernando Redon (Colombia) khi gửi bài dự thi đã tâm sự rằng: "Khi tôi đọc được những thông tin về cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" tôi đã ngồi lặng lẽ trong căn phòng của mình và nhớ về tất cả những người trong gia đình tôi: Cha tôi, mẹ tôi, em trai tôi đã mất và nhớ về biết bao thách thức trên mảnh đất Colombia để đi đến hòa bình và độc lập, tự do. Có thể, những bài thơ tôi gửi không phải là tuyệt tác nhưng nó đã có ý nghĩa đánh thức tiềm thức của tôi về quê hương, bản quán". Một nhà thơ người Palestine cũng đã gửi email hỏi nhà thơ Nguyễn Quang Thiều rằng, "liệu tôi có thể viết một bài thơ về mảnh đất Palestine đau thương được không?".

Mặc dù mới phát động cuộc thi chưa đầy một tuần nhưng tính tới thời điểm hiện tại đã có hơn 10 nhà thơ nước ngoài gửi bài dự cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội". Ngoài ra, cũng còn nhiều nhà thơ nước ngoài khác đã gửi thư hỏi về hạn nộp cuối cùng, bởi vì họ muốn những gì họ gửi dự thi là những tác phẩm mới nhất, những rung động mãnh liệt nhất về mảnh đất quê hương của họ.

Trong lần trao giải sắp tới, Hội thơ làng Chùa đã và đang nỗ lực hết mình để không chỉ những nhà thơ đoạt giải mới được "tài trợ" 100% chi phí đi lại và chi phí sinh hoạt mà ngay cả nhiều nhà thơ tham dự cũng sẽ được như vậy. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ: "Trong lễ trao giải sắp tới, chắc chắn sẽ có sự góp mặt của nhiều nhà thơ ở nhiều châu lục khác nhau về dự".

Cuộc thi "Thơ ca và nguồn cội" giờ đây không chỉ là sân chơi của riêng những người làng Chùa mà nó chính là nơi để nhiều nhà thơ trong nước và cả quốc tế có cơ hội bày tỏ tình yêu quê hương, bản quán của mình.

Phong Anh

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.