Sự lãng quên độc đáo

Nguyễn Đình San ngoài tư cách là nhạc sĩ sáng tác (tác giả những bài hát quen biết: “Chiều nắng”, “Trên dòng sông Lại Hạ”, “Có anh ở đảo”, “Khúc quân hành mùa xuân” “Chiều Nhật Lệ”…), nhà lý luận phê bình âm nhạc, còn được coi là “nhà tư liệu học” bởi ông có khả năng nhớ rất rõ nhiều bài hát ra đời trong quá khứ từ rất lâu (tác giả, thời điểm ra đời, thậm chí là ca sĩ hát lần đầu tiên trên Đài phát thanh).

Nhiều khi ông còn thuộc được toàn bộ tác phẩm ngay cả với những bài rất bình thường, không thể coi là hay, chẳng ai còn nhớ, có khi chính tác giả cũng quên.

Một lần ngồi đàm đạo với Văn An - cố nhạc sĩ quân đội nổi tiếng - trong lúc tác giả “Đôi dép Bác Hồ” xin lỗi mấy phút để tìm một tài liệu rất cần thiết thì Nguyễn Đình San khẽ cất lời âm ư hát một bài. Văn An hỏi:

- Có sáng tác mới đấy à? Hát to cả bài xem nào. Viết lâu chưa hay vừa xong?

Nguyễn Đình San tủm tỉm cười, không trả lời, chỉ nói:

- Em hát lại nhé. Anh chịu khó nghe rồi góp ý thẳng thắn cho em.

Nói xong, tác giả “Chiều nắng” say sưa hát lại cả bài: “Đoàn dũng sĩ diệt Mỹ ra đi trong màn sương/ Ruột gan ta bầm tím đau thương/ Gọi ta đi trả nợ máu xương/ Từ bên kia Thái Bình Dương giặc Mỹ tới quê hương ta tàn sát, cướp phá làng quê ta/ Chúng giết cha mẹ em thơ của ta…”.

Lúc này, Nguyễn Đình San đã có mấy bài được công chúng tán thưởng nên Văn An góp ý thẳng thắn:

- Quá bình thường, không xứng với năng lực của cậu, kém xa những bài cậu đã có. Giai điệu tầm thường, cũ kỹ, không có hình tượng, đoạn cuối cố gắng làm cho mới nhưng lại trúc trắc, nghe khô, ngang phè. Cậu học văn ra, từng làm thơ, viết tiểu thuyết mà riêng bài này ca từ quá dở, nhất là câu cuối kết bài (“Chiến đấu tới ngày nào không còn quân Mỹ mới thôi”).

Nghe người nhạc sĩ trứ danh, bậc thầy của của mình chê thẳng thừng, chẳng những Nguyễn Đình San không tự ái mà còn phá lên cười rất thích thú.

- Cậu cười gì vậy?

- Báo cáo nhạc sĩ lớn. Em nói một sự thật, mong anh đừng buồn nhé.

- Sao phải buồn? Sự thật gì? Nói đi.

Nguyễn Đình San vẫn chưa hết cơn buồn cười, nói:

- Bài này không phải của em mà của người khác ạ.

- Của ai? Bài dở vậy mà cậu có thể thuộc được sao?

- Thưa anh! Bài này của một nhạc sĩ nổi tiếng đấy ạ. Vị này có nhiều bài được công chúng ưa thích lắm.

- Ai nổi tiếng mà cho ra một bài dở hơi vậy?

- Thưa, đó là Văn An, Đại tá, được mọi người đặc biệt là bộ đội rất hâm mộ đấy ạ.

Lúc này Văn An mới trố mắt nhìn người nhạc sĩ đàn em. Nhưng vẫn hỏi lại:

- Cậu có trêu tớ không đấy?

- Thưa, không ạ. Đó là bài “Căm thù dồn lên đầu súng” anh sáng tác năm 1965 đấy ạ. Bài này được phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam do hợp ca nam nữ của Đài trình bày và Mộng Dung cùng Đăng Khoa lĩnh xướng đấy ạ.

Lúc này Văn An hình như mới nhận ra bài hát của mình:

- Thảo nào mà khi nghe cậu hát xong, tớ cứ nghĩ bài hát như được viết ra từ thời chưa giải phóng miền Nam và lấy làm thắc mắc: Tại sao bây giờ cậu lại còn viết ca khúc về cái đề tài cũ ấy làm gì nữa. 

Rồi ông không quên dặn “nhà tư liệu”:

- Đó là một trong những bài tầm thường trong mấy trăm bài tớ đã viết ra. Cậu thật đáng bái phục về trí nhớ tuyệt vời. Nhưng thôi nhé. Chớ bao giờ hát lại bài này ở đâu đấy nhé.

Nguyễn Đình San còn hát thêm cho Văn An nghe một vài bài khác của người nhạc sĩ đàn anh, trong đó có bài tác giả còn nhớ là của mình và có bài cũng quên, rồi nói:

- Nhạc sĩ nào dẫu tài ba đến mấy thì cũng có những bài bình thường, thậm chí là dở, làm sao mà hay hết cả được. Nhưng quên hẳn đứa con tinh thần của mình thì em chưa thấy có ai là người thứ hai.

Văn An kết luận một câu khiến Nguyễn Đình San nhớ mãi:

- Đứa con thể chất thì dù có đui què mẻ sứt, ta vẫn thương yêu, thậm chí là càng thương hơn. Nhưng đứa con tinh thần mà què quặt thì nên quên vì nếu cứ “yêu quý” mãi thì sẽ chẳng “đẻ” ra được đứa nào hơn thế. Chỉ khổ người thưởng thức.

Mỗi lần Nguyễn Đình San kể lại câu chuyện trên ở đâu, tất thảy đều cười rất thú vị và lại nhớ đến người nhạc sĩ quân đội tài danh rất đáng yêu đã quá cố.

Nguyễn Bình An

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.