Sáng tạo cá nhân và  tiêu chuẩn cộng đồng

Những ồn ào xoay quanh phim "Vị" lại được đẩy lên.  Đạo diễn và nhà sản xuất của phim này đã từ bỏ các quyền liên quan để phim lấy quốc tịch Singapore và tiếp tục tham dự LHP Busan. Kéo theo đó là cuộc trao đổi trực tuyến có tên "Ai góp ý giơ tay lên" của các nhà làm phim, các đạo diễn xoay quanh việc góp ý các sửa đổi cho dự thảo Luật Điện ảnh.

Có thể nói, các ý kiến trong "Ai góp ý giơ tay lên" là tương đối tiến bộ, cởi mở, văn minh nhưng nó cũng để lại một cảm giác dễ lầm lẫn rằng các nhà làm phim đang muốn chống lại Dự thảo Luật điện ảnh và chống lại kiểm duyệt. Đặc biệt là khi họ dấy lên thông điệp "luồng xanh cho phim độc lập" với những yêu cầu cơ bản mà nổi trội nhất là: 1) thành lập 1 hội đồng duyệt phim riêng, phi lợi nhuận, không chịu sự quản lý nhà nước và 2) sẵn sàng cấp visa cho phim đi dự các Liên hoan Phim quốc tế ngay cả khi phim chưa hoàn tất kiểm duyệt.

Có vẻ nghệ sỹ đã ngây thơ về quản trị nhà nước cũng như về việc chấp pháp khi đưa ra những ý kiến này. Không có quốc gia nào lại chấp nhận chuyện có một hội đồng kiểm duyệt không nằm dưới sự quản lý nhà nước. Cũng không hề có quốc gia nào không tồn tại hệ thống kiểm duyệt Nhà nước. Điểm khác nhau chỉ là mức độ kiểm duyệt và đạo đức cá nhân trong hội đồng kiểm duyệt mà thôi.

Với quan điểm "Phim độc lập là nơi tiếng nói tác giả được tuyệt đối tôn vinh" mà một đạo diễn có tiếng đưa ra, dường như các nghệ sỹ đang có một chút mơ hồ về cái tôi riêng và các tiêu chuẩn cộng đồng. Tiếng nói tác giả đúng là cần được nâng niu, được tôn trọng nhưng mức độ tuyệt đối thì không thể. Khi công bố ra cộng đồng, chắc chắn tồn tại một sự phó mặc để các cá nhân trong cộng đồng ấy có quyết định tiếp cận tác phẩm hay không. Sẽ là hỗn loạn nếu không có một bên thứ 3 tham gia vào quá trình tạo ra tham khảo quyết định này. Kiểm duyệt nhà nước tồn tại vì chính cái quá trình tư vấn cho cộng đồng có nên quyết định tiếp cận một cái tôi riêng của một cá nhân tác giả hay không. Quản lý nhà nước nào buộc phải lường trước những phản ứng và hệ quả của việc có thể tạo ra các chấn động tiêu cực trong cộng đồng ấy.

Nghệ sỹ có suy nghĩ khác, có cảnh giới khác người bình thường nên sáng tạo của họ nhiều khi rất khác thường. Ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực, nghệ sỹ sáng tạo không đo lường được bởi định kiến chủ quan và hơn nữa là tình yêu dành cho tác phẩm của mình. Điều gì sẽ xảy ra nếu một cảnh nude bị cả cộng đồng đánh giá là tục tĩu? Nếu không kiểm duyệt, việc phát hành đại chúng phim như thế sẽ khiến cộng đồng đặt dấu hỏi nghi ngờ về năng lực quản trị của Nhà nước ngay lập tức.

Sáng tạo của nghệ sỹ cần được tôn trọng nhưng tiếp cận đại chúng lại đòi hỏi nghệ sỹ phải có trách nhiệm xã hội. Khi nghệ sỹ đòi hỏi Nhà nước phải bảo vệ toàn vẹn quyền sáng tạo riêng của mình, họ có nghĩ đến chuyện cộng đồng cũng có quyền đòi hỏi toàn vẹn quyền không bị vấy bẩn nhãn quan của họ sau khi xem phải một tác phẩm mà họ cho là dung tục hay không?

Vẫn biết, duyệt phim ở Việt Nam vẫn tồn đọng nhiều vấn đề khúc mắc nhưng cũng không thể vì thế mà đòi hỏi một hệ thống kiểm duyệt có cũng như không. Dung hoà được giữa cái tôi sáng tạo với các tiêu chuẩn cộng đồng thực chất phải là nghĩa vụ của nghệ sỹ chứ không phải nghĩa vụ của cơ quan kiểm duyệt. Còn nếu đặt ra câu hỏi tại sao ở nước khác phim có thể được duyệt thì có lẽ chúng ta nên tự tìm câu trả lời cho câu hỏi "Văn hoá Việt khác văn hoá nước ngoài ở những điểm nào?" cái đã.

Văn Đoàn

Các tin khác

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Nằm ở một góc trời Tây Nam của Tổ quốc, Hà Tiên (thuộc tỉnh An Giang) sở hữu một địa thế kỳ lạ đến mức người xưa phải ví nơi đây như một “Việt Nam thu nhỏ” khi vừa có biển, có núi, có sông, có hang động, có đầm phá và có cả đường biên giới. Nhưng cái làm nên hồn cốt của Hà Tiên không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên. Đi qua 3 thế kỷ thăng trầm, Hà Tiên đã hóa thân từ một xứ thơ lãng mạn bậc nhất trời Nam, bước qua những đau thương của lịch sử, để rồi vươn mình trỗi dậy trở thành một đô thị cửa ngõ hiện đại, canh giữ biên cương bờ cõi.

Tôi tự “đặt hàng” mình

Tôi tự “đặt hàng” mình

Nhạc sĩ Minh Đạo là một gương mặt nổi bật trong làng âm nhạc Việt Nam với vai trò sáng tác, nhà sản xuất, phối khí, chỉ huy và giám đốc âm nhạc ở nhiều chương trình, các vở nhạc kịch lớn. Gần đây, những ca khúc của anh trong các bộ phim do Điện ảnh CAND sản xuất như “Đội điều tra số 7”, “Tận hiến”... nhận được sự yêu mến của đông đảo khán giả. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng nhạc sĩ Minh Đạo.

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Là dự án phim ý nghĩa nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, "Trời cao nguyên xanh" không chỉ khắc họa cuộc chiến bền bỉ, thầm lặng nhưng không kém phần gian nan của các chiến sĩ Công an mà còn mang đến cho khán giả hành trình giàu cảm xúc về lòng dân, tinh thần đoàn kết và khát vọng bình yên cho bầu trời cao nguyên xanh.

Ước hẹn từ quá khứ

Ước hẹn từ quá khứ

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã thu hút sự quan tâm của quần chúng nhân dân trong những ngày qua

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".