Sáng tạo cá nhân và  tiêu chuẩn cộng đồng

Những ồn ào xoay quanh phim "Vị" lại được đẩy lên.  Đạo diễn và nhà sản xuất của phim này đã từ bỏ các quyền liên quan để phim lấy quốc tịch Singapore và tiếp tục tham dự LHP Busan. Kéo theo đó là cuộc trao đổi trực tuyến có tên "Ai góp ý giơ tay lên" của các nhà làm phim, các đạo diễn xoay quanh việc góp ý các sửa đổi cho dự thảo Luật Điện ảnh.

Có thể nói, các ý kiến trong "Ai góp ý giơ tay lên" là tương đối tiến bộ, cởi mở, văn minh nhưng nó cũng để lại một cảm giác dễ lầm lẫn rằng các nhà làm phim đang muốn chống lại Dự thảo Luật điện ảnh và chống lại kiểm duyệt. Đặc biệt là khi họ dấy lên thông điệp "luồng xanh cho phim độc lập" với những yêu cầu cơ bản mà nổi trội nhất là: 1) thành lập 1 hội đồng duyệt phim riêng, phi lợi nhuận, không chịu sự quản lý nhà nước và 2) sẵn sàng cấp visa cho phim đi dự các Liên hoan Phim quốc tế ngay cả khi phim chưa hoàn tất kiểm duyệt.

Có vẻ nghệ sỹ đã ngây thơ về quản trị nhà nước cũng như về việc chấp pháp khi đưa ra những ý kiến này. Không có quốc gia nào lại chấp nhận chuyện có một hội đồng kiểm duyệt không nằm dưới sự quản lý nhà nước. Cũng không hề có quốc gia nào không tồn tại hệ thống kiểm duyệt Nhà nước. Điểm khác nhau chỉ là mức độ kiểm duyệt và đạo đức cá nhân trong hội đồng kiểm duyệt mà thôi.

Với quan điểm "Phim độc lập là nơi tiếng nói tác giả được tuyệt đối tôn vinh" mà một đạo diễn có tiếng đưa ra, dường như các nghệ sỹ đang có một chút mơ hồ về cái tôi riêng và các tiêu chuẩn cộng đồng. Tiếng nói tác giả đúng là cần được nâng niu, được tôn trọng nhưng mức độ tuyệt đối thì không thể. Khi công bố ra cộng đồng, chắc chắn tồn tại một sự phó mặc để các cá nhân trong cộng đồng ấy có quyết định tiếp cận tác phẩm hay không. Sẽ là hỗn loạn nếu không có một bên thứ 3 tham gia vào quá trình tạo ra tham khảo quyết định này. Kiểm duyệt nhà nước tồn tại vì chính cái quá trình tư vấn cho cộng đồng có nên quyết định tiếp cận một cái tôi riêng của một cá nhân tác giả hay không. Quản lý nhà nước nào buộc phải lường trước những phản ứng và hệ quả của việc có thể tạo ra các chấn động tiêu cực trong cộng đồng ấy.

Nghệ sỹ có suy nghĩ khác, có cảnh giới khác người bình thường nên sáng tạo của họ nhiều khi rất khác thường. Ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực, nghệ sỹ sáng tạo không đo lường được bởi định kiến chủ quan và hơn nữa là tình yêu dành cho tác phẩm của mình. Điều gì sẽ xảy ra nếu một cảnh nude bị cả cộng đồng đánh giá là tục tĩu? Nếu không kiểm duyệt, việc phát hành đại chúng phim như thế sẽ khiến cộng đồng đặt dấu hỏi nghi ngờ về năng lực quản trị của Nhà nước ngay lập tức.

Sáng tạo của nghệ sỹ cần được tôn trọng nhưng tiếp cận đại chúng lại đòi hỏi nghệ sỹ phải có trách nhiệm xã hội. Khi nghệ sỹ đòi hỏi Nhà nước phải bảo vệ toàn vẹn quyền sáng tạo riêng của mình, họ có nghĩ đến chuyện cộng đồng cũng có quyền đòi hỏi toàn vẹn quyền không bị vấy bẩn nhãn quan của họ sau khi xem phải một tác phẩm mà họ cho là dung tục hay không?

Vẫn biết, duyệt phim ở Việt Nam vẫn tồn đọng nhiều vấn đề khúc mắc nhưng cũng không thể vì thế mà đòi hỏi một hệ thống kiểm duyệt có cũng như không. Dung hoà được giữa cái tôi sáng tạo với các tiêu chuẩn cộng đồng thực chất phải là nghĩa vụ của nghệ sỹ chứ không phải nghĩa vụ của cơ quan kiểm duyệt. Còn nếu đặt ra câu hỏi tại sao ở nước khác phim có thể được duyệt thì có lẽ chúng ta nên tự tìm câu trả lời cho câu hỏi "Văn hoá Việt khác văn hoá nước ngoài ở những điểm nào?" cái đã.

Văn Đoàn

Các tin khác

Hoạt hình Việt ra thế giới

Hoạt hình Việt ra thế giới

Lần đầu tiên, một bộ phim hoạt hình dài của Việt Nam "Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu" được mời tham dự Annecy International Animation Film Festival - liên hoan phim hoạt hình lớn nhất hành tinh. Theo đạo diễn Trịnh Lâm Tùng, đây là cơ hội để những người làm hoạt hình Việt Nam được cất lên tiếng nói của mình, được giới thiệu những giá trị văn hóa mà chúng ta đã gìn giữ qua biết bao thế hệ.

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Bước tiến của Điện ảnh Việt tại DANAFF

Đà Nẵng sẽ trở thành tâm điểm của điện ảnh khu vực khi đăng cai "Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng" (DANAFF) lần thứ IV (diễn ra từ ngày 28/6 đến ngày 4/7). Với chủ đề “Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới”, DANAFF năm nay được tổ chức quy mô hơn, nhiều hoạt động chuyên sâu hơn và định hướng rõ nét trong việc thúc đẩy công nghiệp điện ảnh Việt Nam hội nhập quốc tế.

Một số tác phẩm của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái đã được sử dụng trong nhiều sản phẩm âm nhạc.

Bản quyền tác phẩm hội họa trong sáng tạo đương đại

Mới đây, việc ê-kíp sản xuất MV của ca sĩ Sơn Tùng M-TP sử dụng hình ảnh tác phẩm “Tàn Chỉ” của họa sĩ Lệ Giang không xin phép, cũng như nhiều sản phẩm nghệ thuật, quảng cáo, điện ảnh từng khai thác tranh của các họa sĩ đã đặt ra câu hỏi: Sử dụng tác phẩm hội họa trong sáng tạo nghệ thuật như thế nào, đâu là ranh giới giữa cảm hứng sáng tạo và hành vi xâm phạm bản quyền?

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.