“Mệnh lệnh từ trái tim”
“Mẹ chỉ còn một tâm nguyện duy nhất, là trước khi nhắm mắt xuôi tay, được biết các con mình đang nằm ở đâu để đón về...”, giọng Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Lựu (trú phường Nghĩa Lộ, thành phố Quảng Ngãi) lạc đi trong tiếng nấc. Ở cái tuổi gần 100, đôi mắt mẹ đã mờ đục theo thời gian, nhưng nỗi đau mất đi hai người con trai hy sinh vì Tổ quốc thì vẫn vẹn nguyên, nhức nhối như vừa mới hôm qua. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, mẹ và gia đình đã lặn lội khắp các nghĩa trang, vạn dặm tìm con trong vô vọng. Giờ đây, khi quỹ thời gian của người mẹ già chỉ còn tính bằng ngày, bằng tháng, những giọt máu được lấy đi để giám định ADN chính là chiếc phao cứu sinh, thắp lên tia hy vọng cuối cùng để mẹ được ôm các con vào lòng, dù chỉ là hài cốt trong lòng đất mẹ.
Cùng chung nỗi khắc khoải ấy, cụ Bùi Thị Lan (94 tuổi, trú xã Vạn Tường) dù không còn nhìn thấy ánh sáng từ lâu, nhưng hình bóng đứa con trai hy sinh trong chiến trường khói lửa vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí. Ngày nhận được tin Công an xã đến tận nhà để lấy mẫu ADN, cụ bật khóc nghẹn ngào. Đôi bàn tay gầy guộc, run rẩy của cụ bấu chặt lấy tay các chiến sĩ Công an, giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên gò má nhăn nheo, bởi cụ hiểu rằng, sợi dây huyết thống thiêng liêng này chính là chiếc chìa khóa cuối cùng thắp sáng con đường đưa đứa con yêu quý trở về bên mẹ.
Thấu hiểu nỗi đau của thân nhân liệt sĩ và xác định đây là nhiệm vụ chính trị - nhân văn cấp bách, Công an tỉnh Quảng Ngãi đã dồn toàn lực để triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm. Ngay sau khi có chỉ đạo từ cấp trên, để đẩy nhanh tiến độ triển khai chiến dịch, Công an tỉnh Quảng Ngãi đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 240/KH-UBND ngày 29/6/2026, tạo nền tảng pháp lý và huy động sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị.
Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi cũng đã ban hành Kế hoạch số 4160/KH-CAT-PV01(PC06) ngày 18/6/2026, mở đợt “Cao điểm triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ”. Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (QLHC về TTXH) - đơn vị mũi nhọn - đã khẩn trương ban hành Công văn số 1653, đôn đốc Công an cấp xã thực hiện “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, rà soát, cập nhật thông tin liệt sĩ và thân nhân trên Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia.
Thiếu tướng Hồ Song Ân, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi khẳng định: “Đây không đơn thuần là một đợt công tác, đây là cuộc chạy đua với thời gian. Chúng ta đang đua với tuổi già của những người mẹ, người cha, người em, người anh, người chị của các anh hùng, liệt sĩ với sự bào mòn của ký ức và sự thay đổi của thời gian. Mỗi mẫu ADN thu được là một mảnh ghép quan trọng để hoàn thiện bức tranh danh tính cho các anh. Công an Quảng Ngãi xác định đây là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm tri ân sâu sắc nhất đối với thế hệ đi trước”.
Về công tác rà soát, xác minh, cập nhật thông tin về liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ, Công an cấp xã phối hợp với phòng nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, Phòng Người có công - Sở Nội vụ tỉnh Quảng Ngãi đã khẩn trương thực hiện rà soát, khảo sát, xác minh thông tin liệt sĩ, thông tin thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phục vụ thu nhận mẫu sinh phẩm ADN và cập nhật dữ liệu trên hệ thống; kết quả hiện nay xác định trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi còn 4.605 thân nhân đồng ý thu nhận mẫu ADN, trong đó có 3.606 thân nhân đã đăng ký thu mẫu ADN, đạt tỷ lệ 78,3% (vượt chỉ tiêu được giao 70%); đã làm sạch 156 trường hợp thân nhân đã chết và nhập sai diện đối tượng thu mẫu. Hiện đang tiếp tục rà soát, cập nhật các thân nhân thuộc diện thu mẫu, làm sạch dữ liệu trên hệ thống và vận động đăng ký thu mẫu đối với số thân nhân thuộc diện thu mẫu ADN.
Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH hằng ngày đã phục vụ theo dõi tiến độ thực hiện trên phần mềm; đôn đốc Công an cấp xã khẩn trương thực hiện khảo sát, cập nhật và làm sạch thông tin liệt sĩ và thân nhân họ ngoại của liệt sĩ trên phần mềm phục vụ triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Bên cạnh đó đã xây dựng lịch, dự kiến kiểm tra, hướng dẫn Công an các xã chậm tiến độ, có nhiều khó khăn, vướng mắc trong triển khai thực hiện công tác khảo sát, cập nhật thông tin và vận động thân nhân liệt sĩ đăng ký thu mẫu.
Tận tâm, tận lực
Quảng Ngãi là địa bàn có đặc thù lịch sử và địa lý phức tạp, do sáp nhập từ tỉnh Quảng Ngãi cũ và tỉnh Kon Tum cũ. Thân nhân liệt sĩ thuộc diện thu mẫu phân bố không đồng đều, trải dài từ những vùng đồng bằng ven biển đến các rẻo cao heo hút. Thượng tá Lê Quang Chính, Trưởng phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Quảng Ngãi, chia sẻ: “Khó khăn không chỉ nằm ở địa bàn rộng, mà còn ở việc xác minh thông tin. Nhiều liệt sĩ hy sinh khi còn trẻ, chưa lập gia đình; nhiều thân nhân đã mất, hoặc đã ly tán đi làm ăn xa. Tuy nhiên, chúng tôi không để bất kỳ trường hợp nào bị bỏ lại phía sau”.
Để tối ưu hóa công tác thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, Công an tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, khảo sát và chia địa bàn thành hai khu vực: Tây Quảng Ngãi (thuộc tỉnh Kon Tum cũ) và Đông Quảng Ngãi. Với sự chuẩn bị công phu, phương án thu nhận được tính toán chi tiết từng trạm, từng tổ công tác. Phương án dự kiến được Công an tỉnh Quảng Ngãi xác định cụ thể: Đối với địa bàn Tây Quảng Ngãi, dự kiến thu 330 mẫu ADN, trong ngày 13/7/2026. Đối với địa bàn Đông Quảng Ngãi, dự kiến thu 4.270 mẫu ADN, từ ngày 13/7/2026 đến hết ngày 16/7/2026. Dự kiến sẽ đặt các trạm (mỗi trạm gồm 3 tổ) tại các trường tiểu học trung tâm tại các xã là trung tâm của địa bàn cấp huyện cũ. Đối với thân nhân già yếu, đau ốm thật sự không đi lại được sẽ bố trí tổ công tác đến tận nhà để thu nhận mẫu ADN.
Trong quá trình triển khai chiến dịch lần này, tại tỉnh Quảng Ngãi ghi nhận có một số khó khăn, thách thức. Đó là ngoài địa hình trắc trở, việc vận động một số thân nhân đi làm ăn xa, cư trú ngoài tỉnh hoặc thiếu thông tin đối chiếu cũng là bài toán khó. Nhiều người không nhiệt tình hưởng ứng vì sợ ảnh hưởng công việc, hoặc đã quá mệt mỏi sau hàng chục năm tìm kiếm trong vô vọng mà không có kết quả. Để giải quyết, lực lượng Công an không chỉ tích cực tham gia công tác lấy mẫu, mà còn trở thành những tuyên truyền viên, kiên trì giải thích về ý nghĩa của công nghệ ADN - chiếc “chìa khóa vàng” trong việc định danh hài cốt liệt sĩ thời hiện đại.
Hành trình tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hành trình đầy gian khó, nhưng với sự vào cuộc quyết liệt của Công an tỉnh Quảng Ngãi, con đường ấy đang ngắn lại. Mỗi mẫu ADN thu được là một tín hiệu hy vọng gửi về quá khứ. Nó chứng minh rằng, Tổ quốc không bao giờ quên ơn những người đã ngã xuống; và Đảng, Nhà nước cùng lực lượng Công an luôn làm hết sức mình để đón các anh trở về.
Khi Chiến dịch 500 ngày đêm vẫn đang tiếp diễn, mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an tại Quảng Ngãi hiểu rằng, phía sau mỗi tờ phiếu đăng ký thu mẫu là một niềm tin, là nước mắt, và là hy vọng cả đời của những thân nhân các anh hùng, liệt sĩ. Họ đang viết nên một bản hùng ca mới trong thời bình - bản hùng ca của sự tri ân. Và đến ngày 27/7/2027, khi chiến dịch khép lại, có thể chưa tất cả các hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, nhưng chắc chắn rằng, cơ sở dữ liệu ADN của Quảng Ngãi đã trở nên vững chắc, là nền tảng để công tác tìm kiếm, quy tập sau này đạt hiệu quả cao nhất. Những nỗ lực của Công an tỉnh Quảng Ngãi không chỉ là việc thực hiện một nhiệm vụ, mà là hành động bảo tồn giá trị nhân văn, góp phần giữ gìn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Đó là lòng tri ân sâu sắc nhất, xứng đáng nhất cho những hy sinh xương máu đã đổ xuống, để hôm nay, đất nước được nở hoa độc lập, tự do.
