"Chiến dịch 500 ngày đêm" đặc biệt và hành trình tri ân sâu nặng

Những con số biết nói

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng trong nhiều gia đình người Việt, nỗi đau và mất mát vẫn còn đó. Với truyền thống “uống nước nhớ nguồn” và đạo lý “đền ơn đáp nghĩa” sâu sắc, ngày 2/4/2026, tại mảnh đất linh thiêng Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã chính thức phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.

Theo số liệu của Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trải qua các cuộc kháng chiến cứu nước và làm nhiệm vụ quốc tế, dân tộc ta đã có hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào anh dũng hy sinh.

Cho đến nay, dù Đảng và Nhà nước đã nỗ lực tìm kiếm và quy tập được hơn 1.075.000 mộ liệt sĩ, nhưng vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 mộ liệt sĩ đang an táng tại các nghĩa trang nhưng chưa xác định được danh tính.

Chiến dịch 500 ngày đêm được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới mốc kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, chiến dịch đặt ra những mục tiêu vô cùng quyết liệt: Tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu hài cốt đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin; và tiến hành giám định ADN cho 18.000 mẫu.

Đây là sự cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhằm thực hiện trách nhiệm thiêng liêng của hệ thống chính trị đối với người có công.

Sau gần 3 tháng triển khai, tính đến tháng 6/2026, chiến dịch đã đạt được những kết quả bước đầu rất đáng khích lệ. Lực lượng chức năng đã tìm kiếm và quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt ở trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia, cùng với 2 mộ liệt sĩ tập thể được phát hiện tại Tuyên Quang.

Điểm mới nổi bật của chiến dịch lần này là sự kết hợp chặt chẽ giữa kinh nghiệm thực địa và công nghệ hiện đại. Lần đầu tiên, công nghệ ra-đa xuyên đất đã được ứng dụng để khảo sát các khu vực nghi có mộ tập thể tại Quảng Ngãi và TP Hồ Chí Minh.

Tại các địa bàn trọng điểm như Tuyên Quang (khu vực Vị Xuyên, trước ở tỉnh Hà Giang), Lào Cai, Lạng Sơn, công tác rà phá bom mìn được triển khai rầm rộ với 360 đội chuyên trách, quân số gần 5.000 người. Kết quả đã rà phá được 3.500 ha, tạo điều kiện an toàn tuyệt đối cho công tác tìm kiếm.

Bên cạnh đó, công tác lấy mẫu tại các nghĩa trang cũng đang được thực hiện một cách khoa học và đồng bộ. Với sự ra đời của phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ do Tập đoàn Viettel phát triển, mọi dữ liệu về vị trí, tình trạng mẫu và tiến độ thực hiện đều được số hóa và cập nhật trực tuyến, giúp Ban Chỉ đạo quốc gia điều hành công việc một cách chính xác nhất. Đến nay, 297 tổ lấy mẫu đã hoàn thành công việc tại hơn 3.600 mộ liệt sĩ trên toàn quốc.

Cùng với đó, để giải quyết bài toán xác định danh tính cho gần 300.000 mộ còn thiếu thông tin, chiến dịch đã thúc đẩy một sự phối hợp liên ngành chưa từng có. Bộ Công an đang hoàn thiện kế hoạch mở đợt cao điểm thu nhận ADN của khoảng 250.000 thân nhân liệt sĩ trên toàn quốc để tích hợp vào Ngân hàng Gen quốc gia. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng để đối sánh với các mẫu hài cốt tìm được.

Về phía Bộ Quốc phòng, Viện Pháp y Quân đội đã tiếp nhận hàng trăm mẫu hài cốt từ các địa phương như Nghệ An, Hải Phòng, Ninh Bình... để bắt đầu quá trình tách chiết ADN. Để nâng cao công suất, Bộ Quốc phòng đã chủ trương nâng cấp và mua mới các dây chuyền giám định hiện đại, phấn đấu đưa tổng công suất vận hành lên mức 3.200 mẫu mỗi năm. Những nỗ lực này mở ra hy vọng cho hàng nghìn gia đình đang mòn mỏi chờ mong ngày được gọi đúng tên người thân của mình.

Lời hứa với những người đã ngã xuống

Công tác tìm kiếm, quy tập hiện nay đang đối mặt với những khó khăn chưa từng có. Thời gian càng lùi xa, những nhân chứng biết thông tin về các phần mộ liệt sĩ ngày càng ít đi do tuổi cao sức yếu.

Địa hình, địa vật tại các chiến trường xưa đã thay đổi mạnh mẽ bởi quá trình đô thị hóa, xây dựng khu công nghiệp hoặc do tác động của thiên nhiên. Hơn nữa, tại nhiều vùng trọng điểm, bom mìn và vật nổ còn sót lại sau chiến tranh vẫn là mối nguy hiểm tiềm tàng cho các đội quy tập.

Về mặt sinh học, sự phân hủy mạnh mẽ theo thời gian khiến việc lấy mẫu và giám định ADN trở nên phức tạp. Năng lực lưu trữ và giám định trong nước dù đã được đầu tư nhưng vẫn còn những hạn chế nhất định trước khối lượng công việc khổng lồ.

Chính vì những rào cản này, "Chiến dịch 500 ngày đêm" được xem là một giai đoạn tăng tốc mang tính quyết định trước khi những manh mối cuối cùng về các liệt sĩ có thể bị xóa nhòa bởi thời gian.

Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho biết, giai đoạn tới, chiến dịch không chỉ dừng lại ở các hoạt động kỹ thuật mà còn mở rộng sang hoàn thiện hệ thống pháp luật, trọng tâm là Pháp lệnh Ưu đãi người có công.

Ban Chỉ đạo quốc gia yêu cầu các địa phương ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, bóc tách các trường thông tin hữu ích từ hồ sơ liệt sĩ cũ. Đồng thời, các tổ công tác sẽ trực tiếp xuống từng thôn bản, vùng sâu vùng xa để gặp gỡ các già làng, người cao tuổi nhằm thu thập và xác minh những thông tin quý giá về mộ liệt sĩ tập thể.

Hợp tác quốc tế cũng là một mũi nhọn được đẩy mạnh. Việt Nam đang tích cực trao đổi thông tin, di vật và kinh nghiệm kỹ thuật với các nước như Lào, Campuchia, Mỹ, Úc... để mở rộng nguồn tin về liệt sĩ.

“Chiến dịch 500 ngày đêm” là một lời hứa của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống. Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là một sự an ủi lớn dành cho thân nhân các liệt sĩ, là viên gạch xây dựng nên niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, và là bài học sống động về lòng yêu nước cho thế hệ mai sau.

Hành trình này vẫn đang tiếp diễn với tất cả sự trân trọng và quyết tâm cao nhất, vì các anh xứng đáng được trở về trong vòng tay của quê hương, gia đình.