Cởi mở trong sự rụt rè
Tuy các nhà quản lý đã thông thoáng nhất định trước tốc độ thông tin ồ ạt chiếm lĩnh người xem nhưng họ vẫn không ít ngại ngần. Mãi đến năm 2017, triển lãm "Phượng" chuyên về tranh và tượng Nude của 14 họa sĩ mới được cho phép khai trương tại Hà Nội. Nghĩa là sau gần nửa thế kỷ chờ đợi và mong mỏi của người xem cùng các họa sĩ đã được xóa "Án treo".
Tiếp theo các cuộc triển lãm ảnh Nude cũng được khai thông. Đầu tiên triển lãm ảnh Nude của Hạo Nhiên ở TP Hồ Chí Minh (9/2017). Sau đó triển lãm ảnh Nude "Miền cổ tích", tác giả Thái Phiên (6/2018). Cuối cùng triển lãm ảnh "Nude Art" của nhiều tác giả đã được mở tại Hà Nội (7/2018). Triển lãm này được công chúng hồ hởi đón nhận với số lượng người không tưởng. Mỗi ngày có tới gần 2000 người xếp hàng vào xem. Triển lãm có sự góp mặt của hàng chục tác giả nhiếp ảnh nổi tiếng. Một số người trong đó chuyên chỉ chụp Nude như Thái Phiên, Dương Quốc Định, Lê Quang Châu, Dzung Art, Đào Đức Hiếu…
Những triển lãm mỹ thuật và nhiếp ảnh trên đáp ứng đúng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật hiện đại của công chúng. Đồng thời sự cởi mở của các nhà quản lý phần nào đã giải phóng cho sự sáng tạo của nghệ sĩ.
Nhớ lại, nghệ sĩ Thái Phiên là người theo đuổi sự nghiệp "Nude Art" hàng chục năm. Anh cho biết ròng rã 26 năm chờ đợi sau ba lần xin phép làm triển lãm Nude mà không được. Đã có lúc anh than phiền, cách chặn không cho mở triển lãm "Nude Art" đến mức người nghệ sĩ chỉ có tức tưởi mà chết.
Giờ đây công cuộc Nude đã được soi tỏ và thông thoáng về cách nhìn. Triển lãm "Miền cổ tích" (2018) đã mở sang một trang lịch sử nhiếp ảnh mới mang tính chuyên nghiệp. Trong triển lãm, nghệ sĩ Thái Phiên đã công khai cả người mẫu trước mọi người để minh chứng họ là những người đồng sáng tạo tác phẩm. Đó là một sự liên minh thể hiện chuẩn mực về vẻ đẹp của tạo hóa. Quả thật, đó là thiên hướng sáng tạo Nude đầy hứng khởi của nghệ sĩ.
Cơ thể người (nam và nữ) là biểu tượng sắc đẹp đồng thời cũng là đối tượng sáng tác hướng tới thẩm mỹ cao quý. Đúng như họa sĩ Michenlangelo đã nói: "Con người thật trống rỗng và mù quáng khi không thể nhận ra sự thật rằng bàn chân nhiều khi cao quý hơn chiếc giày, và làn da trần trụi còn đẹp hơn rất nhiều nhung lụa mà nó đang khoác lên".
Tuy vậy, câu chuyện "Nude Art" vẫn còn nhiều vương vấn sau 5 năm được "tháo gông". Riêng lĩnh vực hội họa rất dễ bày xen kẽ những tác phẩm Nude trong các cuộc triển lãm. Còn những nghệ sĩ nhiếp ảnh không ít do dự khai trương tác phẩm của mình. Bởi lẽ những quy định của pháp lý vẫn còn những điều ngoài chuyên môn.
Chẳng hạn tuy là ảnh Nude nhưng phải phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt, hay không được dung tục. Hơn nữa ảnh lộ danh tính người đẹp phải được sự đồng ý của họ mới được treo… Vậy còn bên hội họa thì lại không có những quy định như vậy. Chính vì thế tiêu chí của nghệ thuật không được quan tâm số một.
Tác phẩm là sự sáng tạo luôn vươn tới cái đẹp, cái cao thượng. Vậy quan niệm thuần phong mỹ tục ở đây là gì khi bắt buộc những bộ phận cơ thể của người đẹp là cơ sở tạo hình phải nổi bật. Ở đây việc xin chữ ký của người đẹp là không cần thiết và tạo sự phiền toái cho tiến trình sáng tác. Đồng thời cái gọi là "không dung tục" chỉ là quan niệm và cách nhìn chuẩn mực ra sao. Họ biết đâu quá trình sáng tác của nghệ sĩ với người mẫu rất gắn bó và dũng cảm vượt qua nhiều khó khăn và những định kiến hạn hẹp.
1001 chuyện người mẫu
Người mẫu luôn thấu hiểu giá trị của mình và luôn có ý thức góp phần cho thành công của nghệ sĩ. Họa sĩ Lưu Công Nhân là người nổi tiếng vẽ hàng trăm bức Nude qua những người mẫu mà ông thuê được. Hồi ở Đà Lạt ông đã được sự cộng tác chặt chẽ của một người mẫu tại miền đất đỏ bazan. Người đẹp gắn bó với gia đình ông trong nhiều năm. Cô luôn luôn rèn luyện giữ vóc dáng và nét tươi duyên của mình để họa sĩ lấy cảm hứng vẽ. Hàng ngày cô đến ngồi mẫu rất kiên nhẫn với những cảm hứng nồng nhiệt tạo không khí ấm áp và sinh động trong xưởng vẽ của họa sĩ. Đáng chú ý là người mẫu này ngoài sắc vóc và gương mặt xinh đẹp cô còn có bàn tay búp măng hấp dẫn. Và đó cũng chính là chi tiết độc đáo của người mẫu mà họa sĩ Lưu Công Nhân thường tô điểm.
Khác với họa sĩ chỉ vẽ với một số ít mẫu chuyên nghiệp, các nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên chụp "Nude Art" lại có hàng chục người mẫu ở lứa tuổi khác nhau với nhiều chủ đề phong phú. Nghệ sĩ Thái Phiên là một trường hợp trong số đó. Ông quan niệm "Cái tâm không tĩnh thì cái hồn không mỹ" trước những nhan sắc đầy sức quyến rũ. Khi tất cả những chi tiết của người đẹp lộ diện không một mảnh vải che thân người nghệ sĩ phải thoát khỏi con mắt trần tục. Phía trước là một thiên sứ sắc đẹp mà ông trời ban cho, người nghệ sĩ thăng hoa trong mỹ cảm và nhanh chóng xây dựng hình tượng của mình. Mỗi bố cục là một ý tưởng hiện hình. Mỗi góc độ ánh sáng là tượng trưng cho một biểu cảm khác biệt.
Ông còn kể, để đạt được ý tưởng của mình người mẫu đã chịu khó đi tới những nơi núi cao đèo sâu để dựng tác phẩm. Thậm chí có lần ông và người mẫu đã bị gặp nạn trên đỉnh núi hoang vu. Sự đồng hành ấy đã đem lại những tác phẩm Nude độc đáo trong suốt 15 năm của nghệ sĩ Thái Phiên. Trong thực tiễn ông đã làm việc với 70 người mẫu rất chuyên nghiệp. Gia tài ảnh Nude của nghệ sĩ Thái Phiên thật khổng lồ với hàng chục giải thưởng trong nước và quốc tế. Hơn nữa ông đã từng xuất bản cuốn sách ảnh Nude đầu tiên (Xuân Thì-2007). Vậy mà mãi cho tới năm 2018 nghệ sĩ Thái Phiên mới được mở triến lãm đầu tiên.
Đặc biệt một thời người mẫu, hoa hậu Mai Phương Thúy đã có dự án độc đáo. Cô chụp ảnh "Nude Art" để bán đấu giá làm từ thiện. Một ý tưởng táo bạo đồng thời cũng làm đảo lộn rất nhiều quan niệm khó tính của người quản lý và khán giả. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Huy Hoan là người được đích danh người đẹp mời thực hiện dự án có một không hai này. Nghệ sĩ Trần Huy Hoan xuất thân từ một họa sĩ nên có những ý tưởng và bố cục khá đặc sắc. Số tiền bán đấu giá đã được hoa hậu Mai Phương Thúy gửi tặng cho những thân phận khốn khó với những hoàn cảnh khác nhau trong xã hội. Đây là sự hợp tác thân thiện mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của những người nghệ sĩ.
Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên
Vẻ đẹp cơ thể con người luôn là đối tượng thẩm mỹ sáng tạo nghệ thuật cao quý. Người Hy Lạp xưa coi một chàng thanh niên cởi bỏ quần áo để thi đấu trong các hội thi Olympic thời cổ đại là đang khoác lên mình đồng phục của sự ngay thẳng, công bằng. Thậm chí họ còn cho rằng tình trạng khỏa thân là tượng trưng cho đạo đức khi đứng trước sự sáng tạo hình tượng. Sự cởi mở của các nhà quản lý về các cuộc triển lãm tranh tượng, nhiếp ảnh "Nude Art" đã đem lại hiệu ứng nghệ thuật bất ngờ. Ngay cả bộ môn nghệ thuật Bodypainting (vẽ trên cơ thể người mẫu) vẫn còn đang lúng túng trước sự đồng hành của các nhà quản lý. Bởi đây là những thách thức sáng tạo mới lạ. Thực tế sự bùng nổ của công nghệ thông tin "Nude Art" đã vượt biên giới tạo nên làn sóng nghệ thuật đương đại. Để những cuộc trình bày "Nude Art" mới xuất hiện với chất lượng như người xem mong muốn các nhà quản lý vẫn cần "tháo khoán" những ràng buộc khắt khe hoặc quan niệm lỗi thời. Nên chăng cần tổ chức các cuộc thi tạo hình "Nude Art" (vẽ, làm tượng, chụp ảnh, bodypainting) để gây dựng một trào lưu sáng tác mới. Từ đây các khuynh hướng nghệ thuật được phát huy và hy vọng có những tác phẩm Nude để đời trong tương lai. l
Hàng chục năm trước ai muốn mở một cuộc triển lãm tranh hoặc ảnh "Nude Art" không bao giờ được. Nhiều cuộc triển lãm có tác phẩm dính tới Nude đều bị dỡ bỏ. Có những quan niệm cứng nhắc luôn áp đặt làm dập tắt nguồn cảm hứng của người nghệ sĩ. Sau hơn ba mươi năm đất nước đổi mới "Nude Art" dần dần trở thành nhu cầu thưởng thức rất tự nhiên của công chúng. Người ta rất dễ kiếm tìm và khám phá bộ môn nghệ thuật này.
Cởi mở trong sự rụt rè
Tuy các nhà quản lý đã thông thoáng nhất định trước tốc độ thông tin ồ ạt chiếm lĩnh người xem nhưng họ vẫn không ít ngại ngần. Mãi đến năm 2017, triển lãm "Phượng" chuyên về tranh và tượng Nude của 14 họa sĩ mới được cho phép khai trương tại Hà Nội. Nghĩa là sau gần nửa thế kỷ chờ đợi và mong mỏi của người xem cùng các họa sĩ đã được xóa "Án treo". Tiếp theo các cuộc triển lãm ảnh Nude cũng được khai thông. Đầu tiên triển lãm ảnh Nude của Hạo Nhiên ở TP Hồ Chí Minh (9/2017). Sau đó triển lãm ảnh Nude "Miền cổ tích", tác giả Thái Phiên (6/2018). Cuối cùng triển lãm ảnh "Nude Art" của nhiều tác giả đã được mở tại Hà Nội (7/2018). Triển lãm này được công chúng hồ hởi đón nhận với số lượng người không tưởng. Mỗi ngày có tới gần 2000 người xếp hàng vào xem. Triển lãm có sự góp mặt của hàng chục tác giả nhiếp ảnh nổi tiếng. Một số người trong đó chuyên chỉ chụp Nude như Thái Phiên, Dương Quốc Định, Lê Quang Châu, Dzung Art, Đào Đức Hiếu…
Những triển lãm mỹ thuật và nhiếp ảnh trên đáp ứng đúng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật hiện đại của công chúng. Đồng thời sự cởi mở của các nhà quản lý phần nào đã giải phóng cho sự sáng tạo của nghệ sĩ. Nhớ lại, nghệ sĩ Thái Phiên là người theo đuổi sự nghiệp "Nude Art" hàng chục năm. Anh cho biết ròng rã 26 năm chờ đợi sau ba lần xin phép làm triển lãm Nude mà không được. Đã có lúc anh than phiền, cách chặn không cho mở triển lãm "Nude Art" đến mức người nghệ sĩ chỉ có tức tưởi mà chết. Giờ đây công cuộc Nude đã được soi tỏ và thông thoáng về cách nhìn. Triển lãm "Miền cổ tích" (2018) đã mở sang một trang lịch sử nhiếp ảnh mới mang tính chuyên nghiệp. Trong triển lãm, nghệ sĩ Thái Phiên đã công khai cả người mẫu trước mọi người để minh chứng họ là những người đồng sáng tạo tác phẩm. Đó là một sự liên minh thể hiện chuẩn mực về vẻ đẹp của tạo hóa. Quả thật, đó là thiên hướng sáng tạo Nude đầy hứng khởi của nghệ sĩ. Cơ thể người (nam và nữ) là biểu tượng sắc đẹp đồng thời cũng là đối tượng sáng tác hướng tới thẩm mỹ cao quý. Đúng như họa sĩ Michenlangelo đã nói: "Con người thật trống rỗng và mù quáng khi không thể nhận ra sự thật rằng bàn chân nhiều khi cao quý hơn chiếc giày, và làn da trần trụi còn đẹp hơn rất nhiều nhung lụa mà nó đang khoác lên".
Tuy vậy, câu chuyện "Nude Art" vẫn còn nhiều vương vấn sau 5 năm được "tháo gông". Riêng lĩnh vực hội họa rất dễ bày xen kẽ những tác phẩm Nude trong các cuộc triển lãm. Còn những nghệ sĩ nhiếp ảnh không ít do dự khai trương tác phẩm của mình. Bởi lẽ những quy định của pháp lý vẫn còn những điều ngoài chuyên môn. Chẳng hạn tuy là ảnh Nude nhưng phải phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt, hay không được dung tục. Hơn nữa ảnh lộ danh tính người đẹp phải được sự đồng ý của họ mới được treo… Vậy còn bên hội họa thì lại không có những quy định như vậy. Chính vì thế tiêu chí của nghệ thuật không được quan tâm số một. Tác phẩm là sự sáng tạo luôn vươn tới cái đẹp, cái cao thượng. Vậy quan niệm thuần phong mỹ tục ở đây là gì khi bắt buộc những bộ phận cơ thể của người đẹp là cơ sở tạo hình phải nổi bật. Ở đây việc xin chữ ký của người đẹp là không cần thiết và tạo sự phiền toái cho tiến trình sáng tác. Đồng thời cái gọi là "không dung tục" chỉ là quan niệm và cách nhìn chuẩn mực ra sao. Họ biết đâu quá trình sáng tác của nghệ sĩ với người mẫu rất gắn bó và dũng cảm vượt qua nhiều khó khăn và những định kiến hạn hẹp.
1001 chuyện người mẫu
Người mẫu luôn thấu hiểu giá trị của mình và luôn có ý thức góp phần cho thành công của nghệ sĩ. Họa sĩ Lưu Công Nhân là người nổi tiếng vẽ hàng trăm bức Nude qua những người mẫu mà ông thuê được. Hồi ở Đà Lạt ông đã được sự cộng tác chặt chẽ của một người mẫu tại miền đất đỏ bazan. Người đẹp gắn bó với gia đình ông trong nhiều năm. Cô luôn luôn rèn luyện giữ vóc dáng và nét tươi duyên của mình để họa sĩ lấy cảm hứng vẽ. Hàng ngày cô đến ngồi mẫu rất kiên nhẫn với những cảm hứng nồng nhiệt tạo không khí ấm áp và sinh động trong xưởng vẽ của họa sĩ. Đáng chú ý là người mẫu này ngoài sắc vóc và gương mặt xinh đẹp cô còn có bàn tay búp măng hấp dẫn. Và đó cũng chính là chi tiết độc đáo của người mẫu mà họa sĩ Lưu Công Nhân thường tô điểm.
Khác với họa sĩ chỉ vẽ với một số ít mẫu chuyên nghiệp, các nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên chụp "Nude Art" lại có hàng chục người mẫu ở lứa tuổi khác nhau với nhiều chủ đề phong phú. Nghệ sĩ Thái Phiên là một trường hợp trong số đó. Ông quan niệm "Cái tâm không tĩnh thì cái hồn không mỹ" trước những nhan sắc đầy sức quyến rũ. Khi tất cả những chi tiết của người đẹp lộ diện không một mảnh vải che thân người nghệ sĩ phải thoát khỏi con mắt trần tục. Phía trước là một thiên sứ sắc đẹp mà ông trời ban cho, người nghệ sĩ thăng hoa trong mỹ cảm và nhanh chóng xây dựng hình tượng của mình. Mỗi bố cục là một ý tưởng hiện hình. Mỗi góc độ ánh sáng là tượng trưng cho một biểu cảm khác biệt. Ông còn kể, để đạt được ý tưởng của mình người mẫu đã chịu khó đi tới những nơi núi cao đèo sâu để dựng tác phẩm. Thậm chí có lần ông và người mẫu đã bị gặp nạn trên đỉnh núi hoang vu. Sự đồng hành ấy đã đem lại những tác phẩm Nude độc đáo trong suốt 15 năm của nghệ sĩ Thái Phiên. Trong thực tiễn ông đã làm việc với 70 người mẫu rất chuyên nghiệp. Gia tài ảnh Nude của nghệ sĩ Thái Phiên thật khổng lồ với hàng chục giải thưởng trong nước và quốc tế. Hơn nữa ông đã từng xuất bản cuốn sách ảnh Nude đầu tiên (Xuân Thì-2007). Vậy mà mãi cho tới năm 2018 nghệ sĩ Thái Phiên mới được mở triến lãm đầu tiên.
Đặc biệt một thời người mẫu, hoa hậu Mai Phương Thúy đã có dự án độc đáo. Cô chụp ảnh "Nude Art" để bán đấu giá làm từ thiện. Một ý tưởng táo bạo đồng thời cũng làm đảo lộn rất nhiều quan niệm khó tính của người quản lý và khán giả. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Huy Hoan là người được đích danh người đẹp mời thực hiện dự án có một không hai này. Nghệ sĩ Trần Huy Hoan xuất thân từ một họa sĩ nên có những ý tưởng và bố cục khá đặc sắc. Số tiền bán đấu giá đã được hoa hậu Mai Phương Thúy gửi tặng cho những thân phận khốn khó với những hoàn cảnh khác nhau trong xã hội. Đây là sự hợp tác thân thiện mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của những người nghệ sĩ.
Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiênVẻ đẹp cơ thể con người luôn là đối tượng thẩm mỹ sáng tạo nghệ thuật cao quý. Người Hy Lạp xưa coi một chàng thanh niên cởi bỏ quần áo để thi đấu trong các hội thi Olympic thời cổ đại là đang khoác lên mình đồng phục của sự ngay thẳng, công bằng. Thậm chí họ còn cho rằng tình trạng khỏa thân là tượng trưng cho đạo đức khi đứng trước sự sáng tạo hình tượng. Sự cởi mở của các nhà quản lý về các cuộc triển lãm tranh tượng, nhiếp ảnh "Nude Art" đã đem lại hiệu ứng nghệ thuật bất ngờ. Ngay cả bộ môn nghệ thuật Bodypainting (vẽ trên cơ thể người mẫu) vẫn còn đang lúng túng trước sự đồng hành của các nhà quản lý. Bởi đây là những thách thức sáng tạo mới lạ. Thực tế sự bùng nổ của công nghệ thông tin "Nude Art" đã vượt biên giới tạo nên làn sóng nghệ thuật đương đại. Để những cuộc trình bày "Nude Art" mới xuất hiện với chất lượng như người xem mong muốn các nhà quản lý vẫn cần "tháo khoán" những ràng buộc khắt khe hoặc quan niệm lỗi thời. Nên chăng cần tổ chức các cuộc thi tạo hình "Nude Art" (vẽ, làm tượng, chụp ảnh, bodypainting) để gây dựng một trào lưu sáng tác mới. Từ đây các khuynh hướng nghệ thuật được phát huy và hy vọng có những tác phẩm Nude để đời trong tương lai.
