NSND Đoàn Dũng và kỷ niệm khó quên trong “Bài ca Điện Biên”

Đến giờ, NSND Đoàn Dũng vẫn nhớ như in cảm giác hồi hộp, xúc động khi vừa dứt lời thoại báo cáo với Đại tướng trong vở kịch "Bài ca Điện Biên". Hàng ngàn người đứng lên, tràng sấm tay vang dội, những đôi mắt hoe đỏ, những tiếng reo mừng không ngớt dưới khán đài Nhà hát. Ở khán đài thứ hai, Đại tướng Võ Nguyên Giáp vẫy tay, mỉm cười hiền từ trước cả ngàn ánh mắt đang hướng về phía mình...

Nhân kỷ niệm 30 năm Ngày chiến thắng Điện Biên Phủ (7-5-1954 - 7-5-1984), Nhà hát kịch Việt Nam dựng vở "Bài ca Điện Biên" (kịch bản: Tất Đạt) do nghệ sĩ Doãn Hoàng Giang làm Tổng đạo diễn. Tổ đạo diễn còn bao gồm các nghệ sĩ: Dương Viết Bát, Thế Anh, Trọng Khôi và Đoàn Dũng. Gần 30 năm sau, vở kịch nói ấy vẫn để lại nhiều dư âm vang vọng mà những người cùng thời nhắc đến lại trỗi dậy một niềm tự hào mãnh liệt. NSND Đoàn Dũng cho biết, vở diễn gồm hơn 300 diễn viên của Nhà hát Kịch Việt Nam, các đoàn văn hóa nghệ thuật của quân đội, công an, sinh viên trường sân khấu….

Đêm công diễn, Nhà hát Lớn chật kín khán giả. Nhà hát hôm ấy trở thành một Điện Biên Phủ thu nhỏ. Khán giả như đang ngồi trong lòng chảo của chiến trường. Không chỉ nghệ sĩ mà những người liên quan đến đêm diễn đều mặc áo lính.

Cảnh đào hầm, chở đạn, kéo pháo, thồ hàng, văn công đàn hát, ngâm thơ… được đạo diễn Doãn Hoàng Giang khéo léo cho các nghệ sĩ diễn nhiều nơi, nhiều chỗ: trên sân khấu, giữa hàng ghế khán giả, trên đường sảnh đi vào, ngoài sảnh chờ… Không khí vô cùng sôi sục, hừng hực khí thế chiến đấu của chiến dịch lịch sử. Vở kịch dài hơn 2 giờ đồng hồ, tái hiện lại thời kỳ chiến đấu gian khổ cho đến chiến thắng hào hùng của quân ta.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp trò chuyện thân mật với các nghệ sĩ trước giờ công diễn vở "Bài ca Điện Biên". (NSND Đoàn Dũng ngồi bên cạnh Đại tướng, bên trái). (Ảnh do nhân vật cung cấp).
Đại tướng Võ Nguyên Giáp trò chuyện thân mật với các nghệ sĩ trước giờ công diễn vở "Bài ca Điện Biên". (NSND Đoàn Dũng ngồi bên cạnh Đại tướng, bên trái).  (Ảnh do nhân vật cung cấp).

"Có thể nói đó là vở diễn hoành tráng, quy mô nhất từ trước đến nay của lịch sử sân khấu Việt Nam. Anh em diễn viên tuy đông, từ nhiều đơn vị khác nhau quy tụ lại nhưng ai cũng làm việc hết sức nghiêm túc và nhiệt tình tạo nên thành công vang dội của vở diễn. Điều đó xuất phát từ ước muốn tái hiện chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, làm chấn động dư luận thế giới của dân tộc Việt Nam.

Bên cạnh đó còn là vì lòng yêu kính, cảm phục vị Tổng tư lệnh tài ba, Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nhớ về ngày ấy, anh em nghệ sĩ chúng tôi không thể nào quên được tâm trạng phấn chấn, đầy hứng khởi, chỉ muốn chìm ngập trong không khí của nghệ thuật thăng hoa và lòng yêu nước dâng tràn mãnh liệt" - NSND Đoàn Dũng bồi hồi kể lại.

Trước hôm công diễn, ông cùng nghệ sĩ Bích Châu đến nhà riêng của Đại tướng để gửi giấy mời. Thế nhưng, anh bảo vệ khăng khăng không cho vào. May thay lúc đó, hai nghệ sĩ gặp được phu nhân Đại tướng, thư mời mới được chuyển tận tay. Đêm công diễn, Đại tướng đến rất sớm để cùng quây quần thân mật với anh em nghệ sĩ.

Trò chuyện trong phòng gương của Nhà hát lúc đó còn có các đồng chí lãnh đạo cao cấp như: nhà thơ Tố Hữu, đồng chí Nguyễn Đức Tâm… Đoàn Dũng  được ngồi gần Đại tướng. Đó cũng là dịp để ông chứng kiến trí tuệ uyên thâm, tấm lòng quảng đại, bác ái và khiêm nhường của vị tướng lĩnh tài ba.

Biết tin có Đại tướng đến xem, các anh em nghệ sĩ vừa mừng vừa lo. Lo nhất là Đoàn Dũng bởi ông vào vai Chính ủy mặt trận. Vai này có một câu thoại quan trọng trong cảnh cuối: đó là báo cáo chiến dịch Điện Biên Phủ đã thắng lợi với Đại tướng. Trong câu thoại này, việc nên nhắc tên Đại tướng hay chỉ nêu chung chung là Tổng tư lệnh được tổ đạo diễn cân nhắc rất nhiều lần. Cuối cùng, được sự đồng ý của đồng chí Đình Quang, Thứ trưởng Bộ Văn hóa lúc bấy giờ, mọi người quyết định nhắc tên của Đại tướng trong lời thoại. Do thay đổi nhiều lần, việc thuộc lời thoại với người diễn viên trở nên khó khăn, dễ bị nhầm lẫn, sai lời. Không khéo đứng trước mặt Đại tướng mà run quá, thoại hỏng là nguy to.

Điều thú vị nữa là trong vở không hề có vai Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong khi "linh hồn" của chiến dịch Điện Biên Phủ lại đang ngồi ở dưới khán đài xem các nghệ sĩ làm nên "Bài ca Điện Biên". Đoàn Dũng không biết nên xử lý tình huống này như thế nào.

Đến câu thoại quan trọng ấy, ông như nín thở: Đèn bỗng bật sáng trưng. Trên sân khấu, người Chính ủy mặt trận nhanh trí hướng về phía Đại tướng, nghiêm mình, dõng dạc từng tiếng to rõ: "Báo cáo đồng chí Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, chúng tôi đã bắt sống tướng Đờ Catxtơri. Vẫn cái mũ nồi đỏ, vẫn cái can trên tay…".

Đại tướng tỏ vẻ bất ngờ, mỉm cười rồi đưa tay vẫy nhẹ. Cảnh báo cáo thắng lợi trước Đại tướng y như thật khiến hàng ngàn người xúc động đứng dậy vỗ tay, hoan hô vang trời. Giây phút ấy, người Chính ủy mặt trận trên sân khấu lặng người, rưng rưng…

Sau vở diễn, đạo diễn Doãn Hoàng Giang dìu Đại tướng Võ Nguyên Giáp lên sân khấu chụp ảnh lưu niệm cùng anh em nghệ sĩ. Đại tướng rất vui, ông chúc mừng thành công của vở diễn và cảm ơn các nghệ sĩ đã cho ông trở về với Chiến dịch Điện Biên Phủ hào hùng. Từ thành công vang dội của vở diễn, đạo diễn Doãn Hoàng Giang đã được kết nạp Đảng vì có những đóng góp xuất sắc.

Đăm đăm nhìn vào tấm hình ông và các nghệ sĩ trong vở "Bài ca Điện Biên" chụp cùng Đại tướng năm nào, NSND Đoàn Dũng trầm ngâm: "Cách đây ít năm trước, khi Đại tướng mất, tôi có dịp ra Hà Nội. Rất vui mừng khi mình được nằm trong danh sách những người vào thăm Đại tướng. Tôi chuẩn bị kỹ lắm, rằng thế nào khi gặp Đại tướng, tôi sẽ đứng nghiêm, giơ tay chào và dõng dạc hô to: "Báo cáo đồng chí Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, chúng tôi đã bắt sống tướng Đờ Catxtơri. Vẫn cái mũ nồi đỏ, vẫn cái can trên tay…".  Thể nào Đại tướng cũng bất ngờ và vui lắm. Thật không may dịp ấy Đại tướng lâm bệnh, chuyến thăm đành phải hủy".

Phan Thi Uyên

Các tin khác

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...