Những sự kiện văn học nghệ thuật nổi bật năm 2015

Năm 2015 là một năm sôi động của giới văn học nghệ thuật nước nhà. Nhiều sự kiện tiêu biểu, nổi bật của các lĩnh vực văn học nghệ thuật đã diễn ra như lễ kỷ niệm 250 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du, Triển lãm mỹ thuật Việt Nam 2015, Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 19... 

Bên cạnh đó, cũng có cả những vụ "lùm xùm" về việc nhà thơ Phan Huyền Thư đạo thơ và những tranh cãi xung quanh câu chuyện bản quyền bài thơ "Tổ quốc gọi tên mình" của Nguyễn Phan Quế Mai... Sau đây, Văn nghệ Công an xin được điểm lại những sự kiện nổi bật thu hút sự quan tâm, theo dõi của dư luận.

1. Dư âm buồn của Liên hoan Sân khấu kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2015

Diễn ra tại Thanh Hóa từ ngày 21-6 đến ngày 6-7-2015, Liên hoan Sân khấu kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2015 đã thu hút với 29 vở diễn của 19 đơn vị nghệ thuật trong cả nước. Điều đáng buồn là TP. Hồ Chí Minh - địa bàn có hoạt động sân khấu sôi động nhất trong cả nước chỉ có 2 đơn vị có vở diễn tham gia Liên hoan. Đó là Nhà hát Kịch TP Hồ Chí Minh - là đơn vị duy nhất từ phía Nam - mang vở “Vòng xoáy nghiệt ngã” (tác giả Bích Ngân, đạo diễn NSƯT Đoàn Bá) và Công ty CP Truyền thông quảng cáo Sài Gòn với “Cõng mẹ đi chơi”.

Các nhà hát xã hội hóa khác ở TP Hồ Chí Minh đã một lần nữa “đứng ngoài cuộc” thực sự trở thành một điều trăn trở với những người quan tâm đến sân khấu nước nhà. Kết thúc Liên hoan, Ban tổ chức đã trao Huy chương vàng cho 5 vở diễn xuất sắc: “Đường đua trong bóng tối” của Đoàn Kịch nói Công an nhân dân, “Cõng mẹ đi chơi” của Công ty CP Truyền thông quảng cáo Sài Gòn, “Công lý không gục ngã” của Nhà hát Tuổi trẻ, “Điệp khúc vi rút” của Nhà hát Kịch Hà Nội và “Lâu đài cát” của Nhà hát Kịch Việt Nam. Ban tổ chức cũng trao Huy chương bạc cho 7 vở diễn khác và “cơn mưa” Huy chương cá nhân vẫn diễn ra như thông lệ với 47 Huy chương vàng và 75 Huy chương bạc dành cho diễn viên, đạo diễn, biên kịch, họa sĩ...

2. Sôi động lễ kỷ niệm 250 năm Ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ ra mắt tác phẩm "Truyện Kiều" bằng tiếng Nga thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.
Lễ ra mắt tác phẩm "Truyện Kiều" bằng tiếng Nga thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Lễ kỷ niệm 250 năm Ngày sinh của Nguyễn Du - Danh nhân văn hóa thế giới (1765-2015), được tổ chức quy mô lớn vào ngày 5 tháng 12 năm 2015 tại thành phố Hà Tĩnh và quê hương đại thi hào Nguyễn Du (Nghi Xuân - Hà Tĩnh) đã thu hút sự quan tâm của đông đảo quần chúng nhân dân cả nước. Lễ kỷ niệm được tổ chức trang trọng gồm phần nghi lễ và chương trình nghệ thuật "Tiếng thơ ai động đất trời" cùng nhiều hoạt động văn hóa khác.

Trước đó, chuỗi các hoạt động văn hóa hướng tới kỷ niệm 250 năm Ngày sinh Nguyễn Du đều được tổ chức long trọng như: các hội thảo khoa học trong nước và quốc tế do Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam chủ trì trong quý II năm 2015; xuất bản “Truyện Kiều” do Hội Kiều học Việt Nam khảo đính và chú giải; ra mắt bản "Kiều" dịch sang tiếng Nga; xây dựng phim tư liệu, các tác phẩm âm nhạc, hội họa… về thời đại, cuộc đời, sự nghiệp, tác phẩm của Nguyễn Du và dòng họ Nguyễn Tiên Điền do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đài Truyền hình Việt Nam, các hãng phim, đài truyền hình địa phương thực hiện; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, thi ngâm Kiều, lẩy Kiều, bình Kiều, diễn trò Kiều, nói chuyện về tác phẩm của Nguyễn Du do Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Kiều học Việt Nam, các cơ quan báo chí, các trường đại học khối khoa học xã hội và nhân văn thực hiện...

3. Huyên náo bởi những vụ tranh cãi về bản quyền

Trong khi những tranh cãi xung quanh câu chuyện bản quyền bài thơ “Tổ quốc gọi tên" đứng tên tác giả Nguyễn Phan Quế Mai còn chưa ngã ngũ thì lại xảy ra chuyện bài thơ “Bạch lộ” của Phan Huyền Thơ (in trong tập “Sẹo độc lập” được trao giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội) đã "đạo" gần như nguyên vẹn bài thơ “Buổi sáng” của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan (công bố lần đầu năm 2000, đã in trong tập thơ “Đếm cát” năm 2003). Vụ việc này khiến dư luận một phen choáng váng và đặt ra nhiều câu hỏi về Phan Huyền Thư cũng như trách nhiệm của Ban giám khảo các cuộc bình chọn tác phẩm văn chương. Cuối cùng, nhà thơ Phan Huyền Thư đã phải lên tiếng xin lỗi nhà thơ đàn chị Phan Ngọc Thường Đoan và xin trả lại giải thưởng cho Hội Nhà văn Hà Nội.

4. Sự lên ngôi của các nghệ sĩ trẻ tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 19

Bên cạnh những nghệ sĩ lão làng, Liên hoan phim lần thứ 19 đánh dấu sự lên ngôi của các nghệ sĩ trẻ.
Bên cạnh những nghệ sĩ lão làng, Liên hoan phim lần thứ 19 đánh dấu sự lên ngôi của các nghệ sĩ trẻ.

Diễn ra tại TP Hồ Chí Minh từ ngày 1 đến 5-12-2015, Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 19 đã thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng, với sự tham gia của gần 20 phim truyện điện ảnh, 6 phim truyện video, 6 phim tài liệu nhựa, 27 phim tài liệu video, 10 phim khoa học và 23 phim hoạt hình tham gia tranh tài. Đại diện Ban tổ chức cũng cho biết, sự kiện điện ảnh lần này thu hút tới 500 nghệ sĩ tham gia với nhiều chương trình hội thảo, giao lưu, tương tác với khán giả.

Đây là kỳ liên hoan được đánh giá là có sự “lên ngôi” của các nghệ sĩ trẻ như các đạo diễn Victo Vũ, Đặng Thái Huyền, Đinh Tuấn Vũ, diễn viên Thúy Hằng, quay phim Nguyễn K'Linh... Kết thúc Liên hoan, các Bông sen vàng được trao cho: “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” (phim truyện điện ảnh) của đạo diễn Victo Vũ (Victo Vũ cũng đồng thời “ẵm” giải thưởng “Đạo diễn xuất sắc”); “Bản hòa tấu Sơn Đoòng” (phim khoa học); “Đỉnh cao chiến thắng” (phim tài liệu) và "Cậu bé cờ lau" (phim hoạt hình)...

5. Dấu ấn mỹ thuật Việt Nam 2015

Tác phẩm "A di đà Phật" (khắc gỗ) của họa sĩ Đinh Gia Thắng.
Tác phẩm "A di đà Phật" (khắc gỗ) của họa sĩ Đinh Gia Thắng.

Diễn ra từ ngày 9 đến 23-12 tại Trung tâm Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (số 2 Hoa Lư - Hai Bà Trưng - Hà Nội), Triển lãm mỹ thuật Việt Nam 2015 (trước đây gọi là Triển lãm mỹ thuật toàn quốc) đã giới thiệu và trưng bày 409 tác phẩm của 407 tác giả. Đây là những tác phẩm mỹ thuật tiêu biểu được lựa chọn từ hơn 4.000 tác phẩm gửi đến dự thi.

Đây là hoạt động thiết thực chào mừng những ngày lễ lớn của đất nước và là sự tổng kết, đánh giá 5 năm sáng tạo của ngành mỹ thuật Việt Nam. Ban tổ chức Triển lãm mỹ thuật Việt Nam 2015 cũng đã trao 38 giải thưởng mỹ thuật Việt Nam, trong đó có 2 Huy chương vàng, 4 Huy chương bạc, 12 Huy chương đồng và 20 giải khuyến khích cho các tác phẩm đặc sắc. Huy chương vàng được trao cho tác giả Nguyễn Khắc Hân với tác phẩm "A di đà phật" (khắc gỗ) và tác giả Đinh Gia Thắng với "Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng" (Tượng đài).

6. Công bố giải thưởng cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ IV (2011-2014)

Kéo dài thêm một năm so với kế hoạch ban đầu để chờ đợi, tìm kiếm thêm tác phẩm xuất sắc, nhưng cuối cùng cuộc thi sáng tác tiểu thuyết của Hội Nhà văn vẫn không tìm được tác phẩm xứng tầm để trao giải A. Từ 170 tác phẩm của 143 tác giả gửi về dự thi, Ban tổ chức đã chọn ra 12 tác phẩm để trao giải, trong đó có 3 giải B và 9 giải C. 3 giả B thuộc về các tác phẩm: "Người thứ 2" của Tô Hải Vân, "Chim ưng và chàng đan sọt" của Bùi Việt Sỹ, "Mảnh vỡ của mảnh vỡ" của Vĩnh Quyền; 9 giải C được trao cho các tác phẩm: "Bác sĩ trưởng khoa" của Vũ Oanh, "Vùng sâu" của Tô Nhuận Vỹ, "Thạch trụ huyết" của Nguyễn Trần Bé, "Hát" của Trần Nhã Thụy, "Dư chấn 3,5 độ richter" của An Bình Minh, "Gã tép riu" của Nguyễn Bắc Sơn, "Cuộc đời ngoài cửa" của Nguyễn Danh Lam, "Seo sơn" của Vũ Quốc Khánh, "Đốt trúc" của Nguyễn Đắc Như.

Cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam dành cho tất cả các nhà văn, các tác giả là người Việt Nam sinh sống ở trong nước cũng như nước ngoài. Theo đánh giá của giới chuyên môn, cuộc thi tiểu thuyết lần thứ IV này của Hội Nhà văn dù đã kéo dài thời hạn nhận tác phẩm thêm 1 năm nhưng không có được số lượng cũng như chất lượng tác phẩm dự thi như kỳ vọng. Lễ trao giải thưởng cuộc thi dự kiến được tổ chức vào cuối tháng 1-2016.

Nguyệt Hà

Các tin khác

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...