Kỷ niệm 35 năm ngày mất của vợ chồng nhà thơ Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh:

Những điều còn mãi với thời gian

Nhân kỷ niệm 75 năm sinh Lưu Quang Vũ, 35 năm ngày mất cặp vợ chồng tài hoa bậc nhất của văn chương - kịch nghệ Việt Nam, ngày 16/8 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, gia đình hai cố tác giả phối hợp cùng Báo Nông thôn Ngày nay tổ chức đêm thơ - nhạc - kịch mang tên “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi”.

Tròn 35 năm cặp vợ chồng nhà thơ tài hoa Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh rời xa trần thế, rời xa công chúng, nhưng di sản tinh thần mà họ để lại là những điều còn mãi với thời gian.

Nhiều bất ngờ với “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi”

Đêm thơ - nhạc - kịch mang tên “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi” quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi như: NSND Lê Khanh, NSƯT Lê Chức, NSƯT Đỗ Kỷ, NSƯT Minh Trang, NSƯT Tạ Tuấn Minh; các nhạc sĩ: Nguyễn Vĩnh Tiến, Lê Tâm, Trần Đức Minh; các ca sĩ Mỹ Linh, Bùi Hà My... Đêm thơ nhạc kịch “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi” gồm 4 chương, với tựa đề là những câu thơ và tác phẩm nổi tiếng của nhà biên kịch Lưu Quang Vũ: Chương I: “Hồn dân tộc dạy ta làm thi sĩ”, Chương II: “Anh yêu em và anh tồn tại”, Chương III: “Hồn Trương Ba - Da hàng thịt”, Chương kết: “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi”.

Những điều còn mãi với thời gian -0
Ông Lưu Quang Định (ngoài cùng bên trái) - em trai nhà thơ Lưu Quang Vũ - chia sẻ thông tin về đêm thơ - nhạc - kịch "Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi".

Với việc sử dụng nhiều loại hình nghệ thuật như: Trình diễn thơ với các thi phẩm “Việt Nam ơi”, “Trung Hoa”, “Người cùng tôi”; Âm nhạc với sự xuất hiện của các ca khúc mới như “Mắt một mí”, “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi” của nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và “Nhà chật” của nhạc sĩ Lê Tâm (đều phổ thơ Lưu Quang Vũ); kịch với vở kịch kinh điển “Hồn Trương Ba - da hàng thịt” của Lưu Quang Vũ được thể hiện theo phong cách ước lệ hiện đại của Lucteam...

Chương trình tái hiện lại cuộc đời ngắn ngủi nhưng chất chứa tình yêu và khao khát sống đẹp, sống ý nghĩa của cây bút tài năng Lưu Quang Vũ - người được mệnh danh là nhà biên kịch tiên phong trong nền kịch nghệ Việt Nam ở thời đổi mới.

NSƯT Trần Lực - Tổng đạo diễn của đêm thơ - nhạc - kịch “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi” chia sẻ: “Tôi cùng sân khấu Lucteam rất vinh dự và hạnh phúc khi tham gia dự án lần này. Tôi và gia đình nhà thơ Lưu Quang Vũ cũng rất thân thiết, coi nhau như người nhà, bất cứ chương trình nào để tưởng nhớ anh Lưu Quang Vũ và chị Xuân Quỳnh, chỉ cần gia đình có lời tôi sẵn sàng tham gia. Từ bé, tôi đã xem kịch của anh Vũ rất nhiều, trong đó “Hồn Trương Ba - da hàng thịt” là vở diễn tôi vô cùng yêu thích. Lần này, tác phẩm sẽ được mang lên sân khấu với sự thể hiện mới mẻ theo phong cách của Lucteam”.

Có thể thấy, song hành cùng với thơ và kịch, dường như đời sống của chàng thanh niên nhiều khát vọng Lưu Quang Vũ luôn có sự hiện diện của tình yêu đôi lứa. Trong đêm thơ - nhạc - kịch, với chương II “Anh yêu em và anh tồn tại”, lần đầu tiên trong một chương trình tưởng niệm về Lưu Quang Vũ nhắc tới cả 3 người phụ nữ đã có ảnh hưởng tới cuộc đời, cũng như để lại nhiều dấu ấn trong các sáng tác của Lưu Quang Vũ đó là diễn viên Tố Uyên, họa sĩ Nguyễn Thị Hiền và nhà thơ Xuân Quỳnh.

Trong đó, Tố Uyên là tình yêu say đắm, trong sáng của một chàng trai mới lớn. Nguyễn Thị Hiền là tri kỷ, là tình yêu của những năm đất nước chiến tranh, gian khổ được Lưu Quang Vũ gọi là những “năm đau xót và hy vọng” khi lận đận kiếm sống và tìm con đường trong nghệ thuật. Đến khi gặp Xuân Quỳnh vào năm 1973 - người đã cùng ông đi qua những tháng ngày thăng hoa cả về tình yêu và sự nghiệp - thì tình yêu của ông trở nên trọn vẹn, trưởng thành, đằm thắm, với những cung bậc phong phú nhất, từ lãng mạn, đắm say đến giản dị, đời thường…

Chia sẻ về chương trình này, ông Lưu Quang Định (em trai nhà thơ Lưu Quang Vũ) - Tổng Biên tập Báo Nông thôn Ngày nay, Trưởng Ban tổ chức đêm thơ - nhạc - kịch “Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi” cho biết: “Di sản nhà thơ, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ để lại rất đồ sộ. Những năm vừa qua, gia đình, đồng nghiệp và những người hâm mộ anh đã làm nhiều chương trình nghệ thuật khác nhau, nhưng mới chỉ mang tới khán giả một phần rất nhỏ trong số di sản đó. Người yêu thi ca hay nhắc tới anh với những bài thơ tình say đắm, lãng mạn, nhưng Lưu Quang Vũ còn có một loạt tác phẩm với đầy cảm xúc công dân, tinh thần trách nhiệm của một nhà thơ trước các vấn đề lớn của xã hội, tình thương dành cho những con người nhỏ bé, yếu thế...”.

Chờ đợi một giải thưởng sân khấu mang tên Lưu Quang Vũ

Những điều còn mãi với thời gian -1
Gia đình nhà thơ Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ năm 1987. (Ảnh tư liệu gia đình).

Giữa lúc tài năng của Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh đang vào độ chín và nở rộ thì một tai nạn đau thương đã cướp đi sinh mạng của cả 2 vợ chồng và bé Quỳnh Thơ vào ngày 29/8/1988, để lại niềm xót thương sâu sắc trong lòng bạn bè, đồng nghiệp và công chúng, khán giả. Với di sản văn chương đồ sộ mà vợ chồng Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ để lại, trong những năm qua đã có rất nhiều chương trình nghệ thuật được tổ chức nhân ngày sinh hay ngày mất của cặp đôi tài hoa bạc mệnh này.

Từ “hiện tượng Lưu Quang Vũ” còn gây nhiều tranh cãi trong những năm 80 của thế kỷ trước, Lưu Quang Vũ đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật vào năm 2000. Đến năm 2013, nhân kỷ niệm 25 năm ngày mất của Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ, Cục Nghệ thuật Biểu diễn (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) cùng Hội nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam đã tổ chức “Liên hoan các vở diễn của Lưu Quang Vũ”.

Tại liên hoan, trong số hơn 50 vở diễn mà nhà biên kịch Lưu Quang Vũ để lại, đã có 12 vở diễn được dàn dựng (7 kịch nói, 2 vở chèo, 1 vở cải lương, 1 vở dân ca kịch Huế và 1 vở kịch hình thể). Năm 2018, Hội nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam một lần nữa đứng ra tổ chức hội thảo “Nhà viết kịch Lưu Quang Vũ với sân khấu đương đại Việt Nam” để làm rõ nét hơn những đóng góp, những thành tựu, những góc nhìn có tính chất “dự báo”, tính nhân văn, tính thời đại và sức sống bền bỉ của kịch Lưu Quang Vũ trong đời sống hôm nay.

35 năm kể từ khi Lưu Quang Vũ ra đi, những tác phẩm của ông được các đơn vị nghệ thuật khai thác, dàn dựng với mật độ khá dày đặc, nhất là trong vòng khoảng 10 năm trở lại đây khi các nhà hát đối mặt với sự khủng hoảng thiếu kịch bản hay. Chỉ tính “Mùa kịch Lưu Quang Vũ” năm 2023, hàng loạt các vở kịch đã được các nhà hát biểu diễn trong tháng 7, 8 nhân kỷ niệm 35 năm ngày mất của vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh.

Riêng Nhà hát Tuổi trẻ đã có chuỗi chương trình biểu diễn gồm các vở diễn đặc sắc được dàn dựng trong những năm qua, đó là: “Ông không phải là bố tôi”, “Ai là thủ phạm”, “Hoa cúc xanh trên đầm lầy” và “Sống mãi tuổi 17”. Nhà hát Kịch Việt Nam cũng đã tổ chức chương trình nghệ thuật “Thói đời - Lưu Quang Vũ: Lăng kính, sân khấu và cuộc đời” với 4 vở diễn thể hiện được nhân sinh quan, góc nhìn đặc biệt, đồng thời cũng chứa đựng những “tuyên ngôn” trong nghệ thuật cũng như trong đời sống của Lưu Quang Vũ đó là: “Bệnh sĩ”, “Người tốt nhà số 5”, “Nguồn sáng trong đời”, “Người trong cõi nhớ”.

Với sự xuất hiện trở lại của hàng loạt vở diễn đặc sắc của Lưu Quang Vũ, đâykhông chỉ là dịp tri ân những đóng góp của cố tác giả cho nền sân khấu nước nhà mà còn là dịp khán giả Thủ đô có cơ hội được thưởng thức những tác phẩm để đời của ông mà còn cho thấy sức sống bền bỉ và những thông điệp nhân văn trong kịch Lưu Quang Vũ chưa bao giờ cũ. Chính vì thế, thông tin từ gia đình cố nhà thơ, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ về ý tưởng có một “giải thưởng sân khấu kịch Lưu Quang Vũ” được rất nhiều đồng nghiệp sân khấu cũng như khán giả ủng hộ. Với những đóng góp to lớn cho nền sân khấu hiện đại, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ hoàn toàn xứng đáng có được một giải thưởng mang tên mình.

Ngoài ra, “Quỹ học bổng Lưu Quang Vũ” và bảo tàng số hóa các tác phẩn của Lưu Quang Vũ và Xuân Quỳnh đang được gia đình nghiên cứu, triển khai. Qua đó thấy rõ, những di sản tinh thần mà Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ để lại vô cùng to lớn. Việc các tác phẩm của họ vẫn tiếp tục được dàn dựng, trình diễn, làm mới, phổ biến... chính là những “Điều không thể mất” trong lòng công chúng, khán giả.

Nguyệt Hà

Các tin khác

Chủ quyền văn hóa số

Chủ quyền văn hóa số

Xây dựng chủ quyền văn hóa số theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW chính là lá chắn chiến lược để giữ gìn bản sắc, định hình bộ nhận diện dân tộc và khẳng định sức mạnh Việt Nam trên không gian mạng.

Hội Mỹ thuật Việt Nam cần những chuyển động mới

Họa sĩ Đào Quốc Huy - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam: Chúng ta vẫn còn lãng phí nguồn lực

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam mở ra những định hướng quan trọng nhằm phát huy nguồn lực sáng tạo, xây dựng môi trường thuận lợi cho văn nghệ sĩ và đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trao đổi với họa sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, về những vấn đề đặt ra đối với mỹ thuật nước nhà trong giai đoạn mới.

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…