Trong một tuyên bố chung được đưa ra tại Phố Downing (London), Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã hoan nghênh lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh của ông Zelensky. Đề xuất này hướng tới một cuộc đối thoại trực tiếp giữa Ukraine và Nga, với sự tham gia tích cực của cả Mỹ và châu Âu.
Ba nhà lãnh đạo châu Âu – những người đứng đầu liên minh an ninh không chính thức mang tên “E3” và là nguồn hỗ trợ quốc tế lớn của Ukraine – đã có cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Zelensky tại London vào cuối tuần qua.
“Các nhà lãnh đạo hoan nghênh lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh thông qua đàm phán ngoại giao của Tổng thống Zelensky, như đã nêu trong thư của ông gửi tới Tổng thống Nga”, tuyên bố chung của nhóm E3 nhấn mạnh.
Các nhà lãnh đạo hoan nghênh lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh thông qua đàm phán ngoại giao của Tổng thống Zelensky, như đã nêu trong thư của ông gửi tới Tổng thống Nga, tuyên bố chung nhóm E3 nhấn mạnh.
Nỗ lực ngoại giao trong bối cảnh chiến sự leo thang
Cuộc gặp gỡ tại London diễn ra trong bối cảnh chiến sự Nga-Ukraine tiếp tục có những diễn biến phức tạp với hàng loạt cuộc tấn công từ cả hai phía.
Tổng thống Zelensky ngày 7/6 cáo buộc các lực lượng của Nga đã cố tình tấn công một cơ sở lưu trữ nhiên liệu hạt nhân cũ gần nhà máy điện Chernobyl. Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cuộc tấn công đã gây hư hại đáng kể cho một tòa nhà tiếp nhận nhiên liệu cách nơi lưu trữ “một lượng lớn vật liệu hạt nhân” chỉ vài mét.
Cơ quan năng lượng nguyên tử nhà nước Ukraine, Energoatom, cho biết không có nhiên liệu đã qua sử dụng nào được lưu trữ trong tòa nhà vào thời điểm xảy ra vụ tấn công. Đám cháy sau đó đã được dập tắt và không có thương vong nào được báo cáo.
Trong khi đó, Thống đốc bán đảo Crimea do Nga bổ nhiệm, Sergei Aksyonov, cho biết trong một bài đăng trên Telegram vào sáng 8/6 rằng một một máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công một đoàn tàu ở Crimea, khiến phụ lái thiệt mạng và lái tàu bị thương. "Hành khách trên chuyến tàu, đang di chuyển giữa Moscow và Simferopol, thành phố chính của bán đảo Crimea thuộc Biển Đen, không bị thương", ông Aksyonov nói thêm.
Vào rạng sáng 8/6, còi báo động không kích đã vang lên tại cảng Novorossiysk trên Biển Đen, một trung tâm xuất khẩu dầu và ngũ cốc lớn ở vùng Krasnodar của Nga, cách cây cầu mà Moscow xây dựng để nối liền với Crimea khoảng hai giờ lái xe, chính quyền địa phương cho biết trên Telegram.
Trên nền tảng mạng xã hội X, Tổng thống Zelensky cho biết, ông đã đề nghị Thủ tướng Starmer cung cấp thêm tên lửa cho các hệ thống phòng không của Ukraine. Lời đề nghị này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi ông Zelensky công bố một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Putin, đề xuất một cuộc gặp trực tiếp để chấm dứt cuộc chiến hiện đã bước sang năm thứ năm.
Trong thư, nhà lãnh đạo Ukraine nhận định rằng người dân Nga đã bắt đầu mệt mỏi với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Ukraine, cũng như tình trạng lạm phát cao và thiếu hụt nhiên liệu, và do đó đã sẵn sàng cho hòa bình.
Ông Zelensky cũng lưu ý rằng trong lúc Mỹ đang phải tập trung vào cuộc xung đột tại Iran, “sẽ là sai lầm nếu chỉ khoanh tay chờ đợi cho đến khi cuộc chiến ở châu Âu quay trở lại thành trung tâm của sự chú ý”.
Tuy nhiên, đề xuất của ông Zelensky đã bị Tổng thống Nga bác bỏ. Ông Putin cho rằng lời đề nghị này thiếu sự chân thành và hiện tại ông không thấy có lý do gì để gặp mặt, đồng thời nhấn mạnh cần phải có một thỏa thuận mang tính dài hạn.
Hồi giữa tuần trước, trong một cuộc gặp với truyền thông quốc tế, ông Putin vẫn giữ lập trường cứng rắn, nhưng cũng gợi ý rằng các đề xuất hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể chấm dứt giao tranh nếu Kiev sẵn sàng nhượng bộ.
Tầm nhìn cho một “nền hòa bình công bằng và lâu dài”
Tại cuộc gặp ở London, các nhà lãnh đạo châu Âu và Tổng thống Zelensky đã vạch ra những điều kiện tiên quyết cần thiết để đảm bảo một “nền hòa bình công bằng và lâu dài”. Các điều kiện mà Ukraine, Anh, Pháp, Đức đưa ra bao gồm việc Nga cần đồng ý ngừng bắn “lập tức và toàn diện”.
“Đường ranh giới hiện tại nên là điểm khởi đầu cho đàm phán”, tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo nêu, theo PravdaUkraine.
Lãnh đạo Ukraine và ba nước châu Âu cũng cho hay, “quyền chủ quyền của Ukraine trong lựa chọn các liên minh hoặc cơ chế an ninh phải được tôn trọng”. Ngoài ra, Ukraine phải nhận được các đảm bảo an ninh “đáng tin cậy, có ràng buộc về mặt pháp lý”.
Về tài sản của Nga bị đóng băng ở phương Tây, 4 nhà lãnh đạo tuyên bố chỉ dỡ bỏ phong tỏa chúng sau khi chiến sự kết thúc và Nga “bồi thường thiệt hại” chiến tranh cho Ukraine.
“Các lợi ích an ninh của châu Âu phải được bảo vệ trong bất kỳ thỏa thuận nào. Điều khoản của mọi cuộc đàm phán liên quan đến EU và NATO đều cần sự đồng thuận của EU, các quốc gia thành viên, cũng như các đồng minh NATO”, tuyên bố nhấn mạnh.
Các lợi ích an ninh của châu Âu phải được bảo vệ trong bất kỳ thỏa thuận nào. Điều khoản của mọi cuộc đàm phán liên quan đến EU và NATO đều cần sự đồng thuận của EU, các quốc gia thành viên, cũng như các đồng minh NATO, tuyên bố nhấn mạnh.
Phát biểu về tình hình chiến sự hiện tại, ông Zelensky khẳng định: “Nga không giành chiến thắng trên chiến trường, và các cuộc tấn công của chúng tôi đang hạn chế đáng kể khả năng mở rộng cuộc chiến của họ. Tuy nhiên, việc có được sự bảo vệ trước các mối đe dọa đạn đạo là điều vô cùng quan trọng”.
Nhà lãnh đạo Ukraine cũng chia sẻ trên X rằng các bên đã thảo luận về những cách thức khả thi nhằm tiếp thêm sinh lực cho các nỗ lực ngoại giao và vai trò của châu Âu trong quá trình này. “Đối với Ukraine, việc châu Âu có tiếng nói và lập trường mạnh mẽ trong các cuộc đàm phán luôn là một ưu tiên hàng đầu”, ông nhấn mạnh.
Về phía Anh, Thủ tướng Keir Starmer đã tái khẳng định cam kết mạnh mẽ của London sau cuộc gặp. Trong một bài đăng trên X, ông viết: “Sự ủng hộ của chúng tôi dành cho Ukraine là sắt đá. An ninh của Ukraine cũng chính là an ninh của châu Âu”, đồng thời cam kết Anh sẽ sát cánh cùng Ukraine chừng nào còn cần thiết.
