Nhớ về chiếc lá buổi đầu tiên

Và cho mãi đến tận lúc ấy, tôi mới biết là tuổi bằng lăng tím sân trường của mình đã vĩnh viễn trôi qua! Và cho mãi đến tận lúc ấy, tôi mới viết ra đuợc những câu thơ cuối cùng của bài thơ "Chiếc lá đầu tiên"

Có hai lần lên tới trường đều làm tôi hồi hộp như nhau, ấy là lần đầu được cắp sách vào lớp một và lần đặt bước chân đầu tiên trước ngưỡng cửa trường Đại học Tổng hợp. 

Lần thứ nhất, dứt khoát phải có bố hoặc mẹ dắt đi. Còn lần thứ hai, lại sợ nhất và xấu hổ nhất nếu chẳng may có phụ huynh đi cùng. Lúc vào lớp một, ngay lập tức ấn tượng đập vào mắt tôi là cái sân chơi. So với lòng đường phố Hàng Bạc của tôi, thì cái sân trường quả là rộng quá và mênh mông quá! 

Trong trí óc non nớt trẻ con là cả một ngàn trò tinh nghịch hiện ra. Nào đá bóng, đá cầu cho đến thả đỉa ba ba, mèo vờn chuột. Những cây bàng xanh mướt như những người lính đứng canh gác cho suốt tuổi thơ. Có những trái bàng, mãi mười hai năm sau vẫn còn rơi xuống bài thơ "Chiếc lá đầu tiên":

Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bao nhiêu
Bài hát đầu, xin hát về trường cũ
Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ
Sân trường đêm - Rụng xuống trái bàng đêm.

Lá bàng vào thu đỏ ối trên sân trường.
Lá bàng vào thu đỏ ối trên sân trường.

Lúc vào trường đại học tất nhiên là phải khác, điều làm tôi sung sướng đến lo sợ, rồi lo sợ đến phát ốm lại là cái thư viện của trường. Trời ơi! Sách ở đâu mà nhiều thế? Biết bao nhiêu cuốn tôi chưa đọc! Mà đọc đến bao giờ cho hết được! 

Còn nhớ hồi ấy, mỗi lần chúng tôi lên thư viện thường tranh nhau khuân hàng núi sách về phòng. Tất cả đóng chặt cửa lại để ngồi đọc, nằm đọc và đứng đọc. Vừa đọc lại vừa nhìn trộm xem đứa ở giường bên đang đọc cuốn gì, chỉ sợ nó đọc nhanh và nhiều hơn mình thì chết. 

Rồi những buổi lên lớp thật thú vị, các thầy cô chỉ gợi mở, vấn đề còn lại là chúng tôi phải tự tìm hiểu. Cũng chính vì vậy, ngày một ngày hai, ở trong mỗi đứa chúng tôi đã hình thành một tư duy nghiên cứu độc lập. 

Ai thích văn học dân gian, ai thích văn học Trung Quốc, ai thích văn học phương Tây, văn học Mỹ La tinh hay văn học hiện đại tùy ý. Điều mà nhà trường yêu cầu là mỗi sinh viên phải phát huy hết những năng lực của mình. 

Bộ môn sáng tác thì nhà trường không dạy, nhưng lớp nào khóa nào cũng có không dưới 30 nhà thơ và nhà văn công khai ầm ĩ hoặc lén lút e thẹn sáng tác cả đêm lẫn ngày. 

Tôi thuộc trường phái các nhà thơ sân thượng, nghĩa là sáng tác xong bài thơ nào thì chọn đúng lúc nửa đêm leo lên sân thượng đọc hết cỡ và hết sức diễn cảm cho cả trường nghe. Ai không muốn nghe thì chỉ có cách trùm kín chăn lại, nhưng đa số những "tác phẩm thăng hoa đột xuất" ấy thường ít khi bị rơi vào im lặng, bằng chứng là sáng hôm sau nhóm nhà thơ sân thượng thường được ban bảo vệ nhà trường gọi lên nhắc nhở.

Khoác áo sinh viên vừa đúng một năm thì tôi cùng rất nhiều sinh viên khoa văn tình nguyện nhập ngũ. Đó là những ngày giặc Mỹ mở rộng chiến tranh leo thang ra miền Bắc. Từ cuộc sống của một chiến sĩ cao xạ pháo, bài thơ NHẬT KÝ của tôi đã được hoàn thành ngay từ những ngày đầu ra trận. Cái hồi hộp trong bài thơ này, nó không còn giống cái hồi hộp của lần vào lớp một hay lần đặt chân trước cổng trường đại học nữa. Đây là cái hồi hộp của mái trường khói lửa và sinh tử:

Sáng: Bình minh ấy là bình minh kỷ niệm.
Chiều: Hoàng hôn như lạ lại như quen.
Tối: Tắc kè ném lưỡi vào đêm
Có ngủ được đâu
Nằm nghe lá thở
Nằm nghe súng nổ
Đánh giặc lần đầu ai chả thế
Thôi sáng rồi, vấn tiếng gà xóm mẹ
Cuốn võng vào theo hướng súng mà đi

Chính tôi cũng không ngờ, bài thơ "Nhật ký" lại được trao giải Nhất trong cuộc thi thơ 1972 - 1973 của tuần báo Văn Nghệ. Như bài thơ đã thổ lộ, theo hướng súng mà đi - tôi đã cùng bao đồng đội của tôi đi cho tới ngày toàn thắng 30 tháng tư năm 1975. 

Những phút đầu tiên bước ra khỏi chiến hào là tôi nhớ về trường Đại học Tổng hợp. Dù muốn dù không, tôi cũng phải hoàn thành nốt chương trình đại học đã bị bỏ dở. Và cho mãi đến tận lúc ấy, tôi mới biết là tuổi bằng lăng tím sân trường của mình đã vĩnh viễn trôi qua! Và cho mãi đến tận lúc ấy, tôi mới viết ra đuợc những câu thơ cuối cùng của bài thơ "Chiếc lá đầu tiên":

Em đã yêu anh, anh đã xa vời
Cây bàng hẹn hò chìa tay vẫy mãi
Anh nhớ quá! Mà chỉ lo ngoảnh lại
Không thấy trên sân trường - chiếc lá buổi đầu tiên.

                                    H.N.C.

CHIẾC LÁ ĐẦU TIÊN

Em thấy không, tất cả đã xa rồi
Trong tiếng thở của thời gian rất khẽ
Tuổi thơ kia ra đi cao ngạo thế
Hoa súng tím vào trong mắt lắm mê say.

Chùm phượng hồng yêu dấu ấy rời tay
Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước
Con ve tiên tri vô tâm báo trước
Có lẽ một người cũng bắt đầu yêu.

Muốn nói bao nhiêu, muốn khóc bao nhiêu
Bài hát đầu xin hát về trường cũ

                          *

Một lớp học bâng khuâng màu xanh rủ
Sân trường đêm - Rụng xuống trái bàng đêm.

Nỗi nhớ đầu anh nhớ về em
Nỗi nhớ trong tim em nhớ về với mẹ
Nỗi nhớ chẳng bao giờ nhớ thế
Bạn có nhớ trường, nhớ lớp, nhớ tên tôi.

"- Có một nàng Bạch Tuyết các bạn ơi,
Với lại bảy chú lùn rất quấy"
"- Mười đấy chứ! Nhìn xem trong lớp ấy"
(Ôi những trận cười trong sáng đó lao xao)

Những chuyện năm nao, những chuyện năm nào
Cứ xúc động, cứ xôn xao biết mấy
Mùa hoa mơ rồi đến mùa phượng cháy
Trên trán thầy, tóc chớ chớ bạc thêm.

Thôi hết thời bím tóc trắng ngủ quên
Hết thời cầm dao khắc lăng nhăng lên bàn ghế cũ
Quả đã ngọt trên mấy cành đu đủ
Hoa đã vàng, hoa mướp của ta ơi.

Em đã yêu anh, anh đã xa vời
Cây bàng hẹn hò chìa tay vẫy mãi
Anh nhớ quá! Mà chỉ lo ngoảnh lại
Không thấy trên sân trường - chiếc lá buổi đầu tiên.

Hoàng Nhuận Cầm

Các tin khác

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...