Nhạc sĩ Lam Phương: Ám ảnh én trắng trong tình khúc buồn

Nhiều tình khúc nổi tiếng của nhạc sĩ Lam Phương như “Tình bơ vơ”, “Tình chết theo mùa đông”, “Cho em quên tuổi ngọc”... luôn ám ảnh một bóng hồng mà ông coi như đã nợ người ấy cả cuộc đời. Chỉ một lần dang dở để chuyện tình xưa như vết dằm nhức nhối, trở thành thi hứng bất tận của âm nhạc. Bóng hồng ấy là danh ca Bạch Yến.

Một ngày đông giá, nhạc sĩ Lam Phương bỏ lại trần thế để về cõi thiên thai. Có lẽ chỉ ở đó, ông mới thanh thản mà quên đi những đớn đau nhân gian. Nhiều năm bị tai biến, nói năng, đi lại khó khăn nhưng ông vẫn hay nhắc đến người bạn gái năm nào mỗi khi xuất hiện trong các chương trình văn nghệ tại hải ngoại. 

Trong một chương trình của Trung tâm Thúy Nga, nhạc sĩ Lam Phương không ngần ngại mà tâm sự trước hàng vạn khán giả rằng: “Tôi sáng tác nhiều bài vì nhớ tới một người bạn gái. Người đó là ca sĩ Bạch Yến”. 

Ca sĩ Túy Hồng, vợ cũ của nhạc sĩ Lam Phương,  mỗi lần sang Pháp gặp Bạch Yến cũng hay nói với bà rằng: “Chị biết không, ổng viết nhiều bài nhạc tình về chị lắm”. 

Nghe vậy, Bạch Yến lắc đầu cười, coi đó như một lời đùa. Nhưng trong thâm tâm, bà mơ hồ nhận ra những câu hát của tác giả “Duyên kiếp” ám ảnh hình bóng bà - mối tình đầu đầy trong sáng nhưng xước xát cả đời người…

Nhạc sĩ Lam Phương thời trẻ.
Nhạc sĩ Lam Phương thời trẻ.

Khi ấy Bạch Yến mới 11, Lam Phương 15. Biết nhau từ cái ngày Bạch Yến đoạt Huy chương Vàng cuộc thi tiếng hát thiếu nhi do Đài Phát thanh Pháp Á tổ chức. Cô bé có giọng hát trong trẻo như chim họa mi được mời về thu âm cho Đài hằng tuần. 

Dạo đó, Lam Phương cùng chúng bạn hay quanh quẩn ở nhà đài để tập tành sáng tác, hát với nhau những lời ca chưa khô vết mực. Gặp gỡ nhau hoài, anh và “cô bé” kết tình anh em. Những cuộc trò chuyện giòn tan như bắp rang bơ. Chẳng lần vuốt tóc, cầm tay. Bạch Yến khi đó hồn nhiên như sẻ non, không biết yêu đương là gì, chỉ thích và mến mộ người anh trai nhiệt tình, tốt bụng. 

Vậy mà một ngày, Lam Phương mang chút quà mọn đến nhà Bạch Yến, khoanh tay kính cẩn thưa với mẹ cô rằng: “Thưa bác, cháu xin được hỏi cưới Bạch Yến làm vợ”. Bà mẹ trợn trừng sửng sốt, tưởng cậu chàng nói giỡn chơi. Nhưng thấy vẻ mặt nghiêm trang của chàng nhạc sĩ mới lớn, mẹ Bạch Yến hắng giọng: “Con gái tui còn nhỏ lắm, chưa gả được. Khi nào cậu đậu tú tài, tui mới tính chuyện con nhỏ. Cậu về đi”. T

ừ đó, Lam Phương coi Bạch Yến như vị hôn thê, chỉ đợi ngày rước nàng lên thuyền hoa. Hai năm sau, Bạch Yến bịn rịn chia tay Lam Phương, từ giã căn nhà tranh xiêu vẹo ở Sóc Trăng để rong ruổi dọc miền Nam Bắc đỡ đần mẹ khi cha đi biền biệt không về. Đoàn môtô bay của người chú giúp mấy mẹ con có cơm ăn qua ngày. Thỉnh thoảng Lam Phương lại bắt xe đò đi thăm cô.

Trong một đêm biểu diễn môtô, do trốn ngủ trưa đi coi phim nên Bạch Yến thiếu ngủ, bị ngã đến nỗi chấn thương sọ não, gãy xương sườn. Tai nạn kinh hoàng đó buộc đoàn môtô bay phải đóng cửa. Bạch Yến trở về quê xưa, mong chóng gặp lại người thương để lời thề non hẹn biển năm nào thành hiện thực. 

Nhưng năm tháng thoi đưa khiến lòng người chẳng còn như cũ. Nhiều lời đồn rằng người nhạc sĩ tài hoa đã có bóng hồng khác. Tơ xưa, duyên cũ coi như đứt đoạn. Bị dối lừa, trái tim Bạch Yến dường như đóng cửa trước bao lời tán tỉnh, theo đuổi của bao “cây si”. 

Gặp Lam Phương, cô vẫn nói cười bình thường để chôn chặt trái tim tan nát khi ông dịu dàng quan tâm. Lam Phương không hay biết lý do nàng từ chối lời cầu hôn. Mãi cho đến sau này, ông mới hay nỗi thống khổ của người yêu. Biết mình có lỗi, ông lùi về phía sau, lặng lẽ nhìn theo người thương bé bỏng nay đây mai đó đem tiếng hát cho người. 

Ngày Bạch Yến sang Pháp để cô phát triển sự nghiệp vào năm 1961, ông viết “Kiếp tha hương”: "Thương cho thân gái đường xa/ mang vào kiếp không nhà/ trời đông thiếu chăn êm...".

Để quên đi mối tình đau thương, Bạch Yến lao vào công việc quay cuồng. Báo chí phương Tây thường gọi Bạch Yến là Lọ Lem Việt Nam. Tuổi thơ cơ cực bên mái lá nghèo hoàn toàn thay đổi khi cô gặp đôi giày thủy tinh định mệnh: “Đêm đông” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. 

Thập niên 60 của thế kỉ trước, Bạch Yến đã là cái tên sáng giá trong làng ca nhạc miền Nam. Bà có thể hát được tiếng Pháp, Anh, Do Thái, Tây Ban Nha…, là ngôi sao Việt Nam đầu tiên đặt chân đến Califonia, trình diễn tại 46 tiểu bang của Mỹ. 

Bà còn là ca sĩ Việt Nam duy nhất được Mike Qayne mời hát trong phim “Mũ nồi xanh” (The Green Berets) của Hollywood. Bà cũng là ca sĩ quốc tế duy nhất hát trong chương trình truyền hình The Ed Sullivan show (chương trình ăn khách nhất của Mỹ trong khoảng thời gian 1950-1970), hòa giọng cùng các ca sĩ nổi tiếng của Mỹ thời đó như Bob Hope, Bing Crosby, Pat Boone, Mike Douglas....

Ca sĩ Bạch Yến.
Ca sĩ Bạch Yến.

Sau này, khi hôn nhân đổ vỡ, thui thủi một mình, dõi bóng hình người con gái ngày nào trên đường xa vạn dặm, Lam Phương luôn đau đáu trăn trở trong từng câu hát. 

Như khi Bạch Yến lên đến đỉnh cao sự nghiệp ở xứ người, thỉnh thoảng mới về Việt Nam, ông viết “Tình bơ vơ” xót xa: “Ngày mình yêu/ Anh đâu hay tình ta gian dối/ Để bước phong trần tha hương/ Em khóc cho đời viễn xứ/ Về làm chi rồi em lặng lẽ ra đi…”. 

Những giày vò đó mãi theo ông mỗi khi gặp lại người xưa: “Người ôm thương nhớ ra đi từ đấy/ Trời đày hai đứa vì thiếu tơ duyên/ Rừng còn thay lá tình vẫn chưa yên/ Thương chi cho lắm giờ cũng xa nhau/ Người từ ngàn dặm về mang nỗi sầu/ Nhịp cầu ô thước hẹn đến mai sau…” (Thu sầu). Và còn nhiều khúc hát mà Lam Phương dành cho mối tình đầu, như: “Tình chết theo mùa đông”, “Cho em quên tuổi ngọc”, “Trăm nhớ ngàn thương”…

Đến tận bây giờ, nhắc chuyện xưa, Bạch Yến vẫn trân trọng, nâng niu, yêu mến người nhạc sĩ tài hoa nhưng lận đận đường tình chứ bà không hề có một lời oán trách. 

Mối tình đầu, với bà là một giấc mơ đẹp, một hoài niệm đầy thơ mà bà trân trọng, giữ gìn đến tận bây giờ. Dẫu gì, phút cuối, khi tuổi đời chạm ngưỡng 36, trái tim bà đã chịu mở cửa, đã reo vui trong tổ ấm nhỏ với người chồng tài danh. 

Ca sĩ Bạch Yến bảo rằng bà không ngại khi nhắc đến chuyện Lam Phương. Bởi nhạc sĩ, GS Trần Quang Hải - chồng bà hiểu rằng tất cả chỉ là quá khứ, ông tôn trọng góc riêng của mỗi người. 

Thế nên thỉnh thoảng Lam Phương lại lặn lội từ Mỹ ghé thăm vợ chồng Bạch Yến ở Paris. Một lần ghé nhà Bạch Yến dùng bữa, Lam Phương viết vào cuốn sổ vàng của gia đình bà những dòng cảm tưởng ngân ngấn lệ: “Thấy hai người hạnh phúc, tôi rất ao ước nhưng mãi mãi không bao giờ được vậy”.

Ông coi bi kịch hôn nhân của mình là quả báo cho một mối tình bé dại đã tự mình đánh mất. Nhìn ông đau khổ, ăn năn chuyện cũ, Bạch Yến động viên, thuyết phục ông đừng vì buồn khổ mà ngừng sáng tác. 

Sau lần gặp gỡ đó, Lam Phương gửi cho bà bài “Cho em quên tuổi ngọc” bằng tiếng Pháp lẫn tiếng Việt”: “Cho em quên cơn mộng ảo xa xôi thơ ngây ngày nào/ Em quên được phút trong tay mưa bay dạt dào/ Ðến muôn đời sau em không còn nhớ yêu thương bên nhau lần đầu/ Cho em trao một lời cuối ăn năn quê hương tội tình/ Em xin được khóc cô đơn ôi thân phận mình/ Thế gian còn ai? Em xin từ giã thơ ngây xuôi theo dòng đời…”.

Năm 2014, bà từng về Việt Nam phát hành CD gồm 10 bài hát của nhạc sĩ Lam Phương khi tuổi đã trên ngưỡng thất thập. Hồi ấy, từ nước Pháp, bà gọi điện thoại nhờ ông chọn cho mình một số bài. 

Đầu dây ở nước Mỹ xa xôi run run nghẹn ngào: “Tôi không ngờ có ngày em hát bài hát của tôi”. Ông sốt sắng gửi cho bà danh sách dài như lời tâm sự bao lâu muốn ngỏ. Đó là “Chờ người”, “Duyên kiếp”, “Em đi rồi”, “Cho em quên tuổi ngọc”… 

Để CD hoàn thiện, dù sức khỏe yếu, phải ngồi xe lăn nhưng người nhạc sĩ tài hoa sẵn sàng ngồi cả tiếng nghe bà hát để dò từng từ, từng câu xem có lời nào hay giai điệu nào sai để ông chỉnh lại. Nghe cố nhân hát qua điện thoại, Lam Phương thốt lên: “Khâm phục Bạch Yến. Tuổi này mà còn hát khỏe quá!”.

Giờ đây, giữa Paris lạnh giá, bà tiễn đưa ông bằng giọng hát năm nào. Những bài ca bất hủ cất lên, không hờn, không oán mà chỉ còn xúc động, kính cẩn nghiêng mình mà tiễn cố nhân về trời. Bởi tất cả, mối tình ấy đã dệt nên những tình khúc tuyệt đẹp cho trần gian say đắm, để trong âm nhạc, họ vẫn gọi nhau là tri kỷ một thuở hàn vi…

Mai Quỳnh Nga

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.