Nhà văn Nguyễn Tuân “Mời tiệc” thợ sửa morát

Năm 1944-1946, khi ấy nhà thơ Yên Huy đang là anh thợ sửa morát cho Nhà xuất bản Quốc Văn. Chủ nhà xuất bản này là Lê Ngọc Vũ. Ông Vũ vốn là chủ hiệu thuốc "Thượng Đức" ở phố Nhà Chung (Hà Nội), sau còn là chủ Báo Dân mới.

Làm việc ở đây, nhà thơ Yên Huy kiêm rất nhiều công việc: kế toán, đánh máy, sửa morát, nhà in... Nhờ công việc này mà Yên Huy được tiếp xúc với rất nhiều nhà văn, nhà báo nổi tiếng ở đất Hà Thành! Trong đó có kỷ niệm sâu sắc với nhà văn Nguyễn Tuân.

Năm 1946, Nguyễn Tuân xuất bản tập truyện "Chùa Đàn". Khi bản thảo mang đến nhà xuất bản, Yên Huy được Nguyễn Tuân tin cậy và giao cho việc sửa bản in thử. Hôm đến nhà in lấy sách về còn thơm mùi mực - nhà văn đọc hết lượt. Đọc xong, Nguyễn Tuân nghĩ ngay đến anh thợ sửa morát, và đi tìm gặp bằng được Yên Huy. Ông bắt tay Huy thật chặt, giọng phấn chấn: "Ông sửa morát cừ lắm, không sai sót một dấu phẩy, dấu chấm nào. Lại còn chiều ý tôi, bỏ đứt cái dấu sắc mà tôi coi là thừa trên những từ như: "bat ngat", "man mac"... Cảm ơn, rất cảm ơn!.

Không chỉ bày tỏ lòng cảm ơn bằng những lời chân tình, Nguyễn Tuân còn mời "anh thợ nhà in" đi nghe hát ca trù còn gọi là hát ả đào cùng các văn sĩ nổi tiếng - bạn văn của Nguyễn Tuân ở Cống Trắng (Khâm Thiên). Hát ả đào thời ấy là thú sinh hoạt văn hóa dân tộc của giới thượng lưu ở Thủ đô. Điều bất ngờ và vô cùng thú vị là anh được thưởng thức giọng ca trù hòa nhịp tiếng đàn đáy của nghệ nhân và tiếng trống chầu đĩnh đạc, tài hoa của nhà văn Nguyễn Tuân.

Không lâu, ít ngày sau đó, vào một chiều thứ bẩy, Yên Huy lại nhận được một tấm danh thiếp của Nguyễn Tuân mời ông xuống nhà uống tra. Đến nơi, thấy Nguyễn Tuân tự tay pha trà đãi khách gần xa, chừng hơn chục người - trong đó có Yên Huy. Thật đáng ngại ... tuần trà vừa dứt, anh thanh niên người nhà Nguyễn Tuân, "bưng" lên một mâm cơm thịnh soạn. Nguyễn Tuân "tuyên bố lý do": "Đây là bữa cơm thân mật (đúng ra là một bữa tiệc sang trọng) ăn mừng tác phẩm "Chùa Đàn" hoàn thành. Lúc này, "anh thợ nhà in" cứ ngỡ mình đang trong mơ vậy. Có ngờ đâu một anh nhân viên quèn, nay được "yết kiến" và "chạm chén" với các bậc đàn anh tài ba trong giới văn nghệ sĩ, có cả hoạ sĩ Nguyễn Tiến Chung - người vẽ phụ bản cho tập sách. Yên Huy cố nhìn khắp lượt, xem ông chủ Nhà xuất bản Quốc văn nhưng không thấy! Chỉ có khách văn chương và họa sĩ, những người cùng "chiếu văn" với Nguyễn Tuân mà thôi. Sự ưu ái của Nguyễn Tuân dành cho Yên Huy khiến anh vô cùng cảm động, vinh dự và hạnh phúc.

Thường một cuốn sách "ra lò", tác giả tặng sách ông chủ nhà xuất bản, người biên tập, người vẽ bìa minh hoạ... Nhưng với nhà văn Nguyễn Tuân, anh thợ sửa morát cũng được tặng sách, cảm ơn, rồi lại được mời đi thưởng thức hát ả đào, dự tiệc chiều đãi như một "thượng khách". Cách cư xử nhân văn của nhà văn Nguyễn Tuân với "anh thợ nhà in", không phải nhà văn nào cũng có và thời bây giờ thì càng hiếm, các tác giả in xong, đến lấy sách về, dù có in đẹp, chuẩn xác, cốt lấy sách về là "phắn" một mạch, nghĩ gì đến thợ "vi tính" công nhân in ấn.

Lê Hồng Thiện

Các tin khác

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.