Người trong cõi nhớ

Giữa năm 1972, Đoàn Cải lương Nam Bộ của tôi được đi phục vụ tại chiến trường Quảng Trị. Lúc này, cuộc chiến giữa ta và quân Mỹ - ngụy ở đây đang diễn ra vô cùng ác liệt. Nhiệm vụ của các đoàn văn nghệ sĩ đi chiến trường là cùng chia lửa và đem lời ca tiếng hát động viên tinh thần các chiến sĩ.

Đơn vị đoàn tôi đến biểu diễn phục vụ là một đại đội bộ binh - nếu tôi nhớ không nhầm thì thuộc Sư đoàn 320. Các chiến sĩ đa phần là người miền Bắc. Chính trị viên là Trung úy Nguyễn Minh Khiêm, người Hải Phòng, trạc 27, 28 tuổi, dáng vóc thư sinh, cao ráo, có đôi mắt đằm thắm dưới hàng mi rậm rà, rất ưa nhìn.

Là người miền Bắc, nhưng các chiến sĩ ở đơn vị này rất thích cải lương. Còn chúng tôi, bấy lâu ở hậu phương, nay được đi chiến trường biểu diễn phục vụ chiến sĩ, đã háo hức lại được các chiến sĩ hâm mộ nên càng hào hứng say mê. Gần gụi đoàn lúc này nhất là anh Khiêm, Chính trị viên đại đội trẻ trai. Anh trực tiếp đón tiếp, săn sóc việc ăn ở và tỏ ra rất có thiện cảm với các nghệ sĩ trong đoàn.

Với tôi, anh có sự quan tâm riêng. Thường xuyên trò chuyện tâm sự với tôi, anh còn tặng tôi khi quả chanh, lúc tấm bánh lương khô, lần mấy múi dù làm khăn quàng cổ, lần chiếc túi mìn clê mo đựng đồ tư trang. Đặc biệt anh có  cảm tình và tỏ ra rất ngưỡng mộ những vai diễn của tôi. Còn tôi, trong các vai diễn  như Nam Hậu trong vở "Khuất Nguyên", Bạch Tuyết trong vở "Chiếc nhẫn ngọc", Lão bà trong vở "Kiều Nguyệt Nga", Tiên em trong vở "Mẫu Đơn tiên", bà Huyện trong vở "Nghêu Sò Ốc Hến"...  cũng như hát trong các vở: "Khúc hát tình đời", "Người trong cõi nhớ", "Biển tình cay đắng", "Đôi dòng sữa mẹ" … tôi đều thực hiện với niềm hứng khởi thật sự xuất phát từ tình yêu và sự mến phục đặc biệt với các chiến sĩ.

Cảm mến của các chiến sĩ với nghệ sĩ trong những ngày khốc liệt của chiến tranh càng lúc càng nồng nhiệt. Nhiệt tình và nỗi quyến luyến của chúng tôi với các chiến sĩ, cũng như mối thân tình của anh Chính trị viên Đại đội trẻ trai người Hải Phòng có đôi mắt đằm thắm với các nghệ sĩ. Và với riêng tôi, ánh mắt của anh tôi nhận ra càng lúc càng nồng nàn thắm thiết. Tôi nói tình cảm riêng của anh với tôi mà không sợ võ đoán. Vì ngày chia tay để đoàn chúng tôi đi biểu diễn phục vụ đơn vị khác, rưng rưng trong khóe mắt, tôi đã cảm động vô cùng đón nhận mấy dòng thơ trong lá thư anh gửi tôi mà tôi còn nhớ làm lòng cho đến giờ.

Gửi em Tuyên
Trong trái tim anh
Một đồng chí diễn viên
Một cô gái Khâm Thiên
Một con người Hà Nội
Từng thủ vai tiểu thư, công nhân, xã viên, bộ đội
Vũ khí của em là những lời ca
Có tâm hồn có cả thiết tha
Có cuộc sống của những người đang sống
Anh gặp em giữa vùng giải phóng
Nghe em ca điệu Khốc Hoàng Thiên
Nghe em ca Vọng cổ, Kim Tiền
Và gì nữa anh không biết hết
Em hát lên tình yêu tha thiết
Em lên án Mỹ ngụy tàn hung
Em hát bao sự tích anh hung
Ca ngợi những nhân tâm phẩm giá
Em hát vì mọi người tất cả
Còn riêng em hình như là chưa
Tự nhiên anh rất say sưa
Muốn dệt một mẫu tình trong trắng
Đã dạn dày lửa bom mưa nắng
Cho anh ca suốt cả cuộc đời
Để anh nghe không phải bằng lời
Bởi anh cũng không là thi sĩ
Ơi em đồng chí nữ diễn viên..

(Nguyễn Minh Kiêm/ QuảngTrị 1972)

Những dòng thơ ghi nhận những rung động thanh tân đầu đời của một con người, một sĩ quan quân đội trẻ trai trẻ lần đầu trước một người con gái. Tôi có cảm nhận như thế ngay trong những ngày ở chiến trường Quảng Trị năm đó. Và tôi còn lưu giữ mãi cảm xúc đó sau ngày chia tay anh.

Chia tay anh, đoàn tôi đi phục vụ đơn vị khác. Chiến tranh ác liệt, tin tức thất thường. Rất lâu sau, tôi nhận được tin anh bị thương nặng sau một trận đánh quả cảm và quyết liệt. Anh nằm viện, vết thương quá nặng và hiểm khiến mặt anh, gương mặt trẻ trai có cặp mắt đằm thắm ưa nhìn bị biến dạng khác thường. Và tôi vì công việc của đoàn không có cách nào có thể tìm thăm anh được. Vì tiếc thay, cả lá thư anh gửi có tên hòm thư của anh tôi cũng để thất lạc mất.

 Dòng đời mải miết trôi. Đã gần 50 qua. Trong xô bồ của các sự  kiện buồn vui xảy ra trong đời người, đến nay, tôi vẫn không thể quên được những tháng ngày được đến chiến trường Quảng Trị biểu diễn phục vụ các chiến sĩ đại đội của Trung úy Nguyễn Minh Khiêm, không thể quên được anh, hình bóng anh vẫn còn trong cõi nhớ của tôi!

Nhân ngày 27 tháng 7 năm nay, tôi viết những dòng này, gửi đến bạn đọc xa gần, với chút hy vọng  rằng anh vẫn còn ở một nơi nào đó trong cuộc sống hôm nay,  đọc được  chúng  và  anh sẽ nhớ tới tôi, người em gái thân thương của anh một ngày đã xa.

Hà Nội, 17/7/2019

Hoàng Tuyên

Các tin khác

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng: Trong thế giới của ký ức

Khi còn ở dương thế, Trần Nguyên Dũng là một họa sĩ trầm lặng, luôn là người lắng nghe trong mọi cuộc vui. Tại triển lãm “Những ngày thảnh thơi”, hội họa sẽ kể những câu chuyện về thế giới nội tâm đầy sắc màu của ông...