Người mẹ của "Pippi tất dài"

Tháng 10 vừa qua,  tại Đức đã lần đầu ra mắt hai cuốn sách liên quan tới cuộc đời của nữ nhà văn nổi tiếng người Thụy Điển Astrid Lindgren, người đã sáng tạo nên "Pippi tất dài", nhân vật văn học làm say mê nhiều thế hệ trẻ em trên thế giới.

Hai cuốn sách, một cuốn viết về tiểu sử nhà văn của tác giả Jens Andersen và một cuốn là nhật ký viết trong thời chiến của bà, sẽ giúp độc giả có được hình dung đầy đủ hơn về chân dung nhà văn có tinh thần khoáng đạt, yêu chuộng hòa bình, người đã dùng văn phong và khiếu hài hước để đối diện với những trở ngại trong cuộc sống và đương đầu với những sự thật khủng khiếp của chiến tranh.

Quang cảnh sống trên hòn đảo Furusund của Thụy Điển trên thực tế giống hệt với những gì được nhà văn Astrid Lindgren miêu tả trong tiểu thuyết "Seacrow Island" (Đảo chim biển). Đây là nơi bà đã ở trong nhiều mùa hè và một số tác phẩm đã ra đời tại đó. Khi đã trở thành biểu tượng của nền văn học Thụy Điển, bà Lindgren thường tới đảo Furusund những lúc cần tĩnh lặng. Nơi đó yên tĩnh và bình yên hơn ở Stockholm.

Nữ nhà văn Astrid Lindgren.
Nữ nhà văn Astrid Lindgren.

Chỗ ngồi yêu thích nhất của bà là chiếc ghế băng đặt trên ban công của tầng hai nhìn ra biển. Con gái nhà văn, bà Karin Kyman, nay cũng đã hơn 80 tuổi và có diện mạo rất giống mẹ, chỉ cho mọi người xem dòng chữ được viết bằng bút chì ở mặt dưới chiếc ghế: "Ngày 3-7-1963. Mùa hè. Tuyệt vời. Như những ngày hạnh phúc xưa. Khoảng đầu hè thật kỳ diệu. Tôi đã ở đây trong toàn bộ tháng sáu và đã viết "Michel from Lanneberga" (Michel ở Lanneberga). Cuốn sách giờ đã xong. Chúng tôi đã mua một chiếc thuyền buồm, chiếc 'Saltkrokan'". Chắc chắn nữ nhà văn Lindgren đã phải nằm ngửa trên nền nhà để viết những chữ đó, hai chân phải thò ra ngoài và có lẽ lúc đó bà cũng đung đưa chân giống như cô bé Pippi!

Ngoài "Pippi tất dài", bà còn có những tác phẩm tuyệt vời khác như "Mio, my son" (Mio, con trai ta" và "My Nightingale is singing" (Chim sơn ca của tôi đang hót). Bà cũng đã sáng tạo nên các nhân vật như Madita và Lotta, Karrlsson-trên-mái-nhà và Kalle Blomquist.

Các nhân vật do nhà văn sáng tạo nên đã ăn sâu trong tâm trí của nhiều thế hệ trẻ thơ sinh ra từ sau thế chiến thứ hai. Vào những năm 1960 và 1970, rất ít loại hình giải trí có thể thay thế cho những cuốn truyện thiếu nhi của nhà văn Astrid Lindgren.

Trong những năm xảy ra thế chiến thứ hai, bà đã viết tới 17 cuốn nhật ký.

Những ghi chép cho thấy rất nhiều mối quan tâm và cả về cuộc sống thường nhật của một gia đình trung lưu Thụy Điển. Nó cũng thể hiện những niềm vui đơn sơ trong cuộc sống gia đình của bà như những chuyến đi chơi bằng xe đạp, những lần tản bộ giữa các luống hoa ở Vasapark và lần gia đình bà chuyển tới sống ở một căn hộ rộng rãi hơn.

Vào thời điểm bà Lindgren bắt đầu ghi nhật ký, bà vẫn chưa nổi tiếng. Để mưu sinh, bà phải làm việc ở bộ phận kiểm duyệt thư tín thuộc cơ quan tình báo Thụy Điển năm 1940. Do tính chất công việc đương nhiên bà phải giữ bí mật hoàn toàn với những gì đọc được, nhưng dù sao chúng cũng gây ấn tượng nhất định với bà.

Con gái nhà văn, bà Karin Kyman lý giải: "Mẹ tôi viết cuốn nhật ký này để giúp bà hiểu hơn về những gì đang diễn ra. Bà muốn hiểu rõ về diễn tiến phát triển của các sự kiện như nó đã xảy ra khi đó".

Bà là một người phụ nữ rất quan tâm tới chính trị. Mùa thu năm 1939, bà viết: "Quá tồi tệ khi không có ai bắn chết Hitler". Cuốn nhật ký đánh dấu điểm khởi đầu cho hành trình tận tụy suốt đời của bà hướng tới hòa bình.

Thông qua những trang nhật ký, tài năng cũng như phong cách văn chương của bà dần định hình. Người ta có thể nhận ra giọng văn không thể nhầm lẫn với ai của bà ở sự giao hòa giữa sự rõ ràng, tinh tế và chất hài hước chua cay trong phần viết đề ngày 5-9-1942: "Cuộc chiến tranh vừa bước sang năm thứ ba nhưng tôi đã không kỷ niệm ngày sinh của nó".

Mùa hè năm 1944, khủng hoảng xảy đến. Chồng bà, ông Sture, đã phải lòng một phụ nữ khác. Bà viết: "Một trận lở đất đã sập xuống cuộc đời tôi".

Khi bà Lindgren xuất bản cuốn "Pippi tất dài" năm 1945, thời điểm vừa kết thúc thế chiến thứ hai, cuốn sách là sự kiện mang tính nhạy cảm rất rõ. Đó là tác phẩm viết về một nhân vật nữ anh hùng có thể ăn cả một chiếc bánh cùng lúc treo cả đám con trai khó chịu lên các nhành cây, và trong rạp xiếc đánh bại được cả Mighty Adolf, người khỏe nhất thế giới! Nhân vật một cô bé như vị nữ anh hùng, mạnh mẽ hơn và thông minh hơn rất nhiều so với bất cứ người lớn nào khác.

Tháng 3-1944, bà Lindgren ghi trong nhật ký: "Ở nhà, Karin bị lên sởi và phải chấp nhận mọi kiêng cữ, con bé không được phép ngồi dậy. Lúc này tôi đang phải tự làm mình vui với Pippi". Bà tự làm bị thương mắt cá chân và buộc mình ở nhà, nghỉ ngơi, tranh thủ thời gian để viết.

Các em nhỏ của nhiều thế hệ vẫn say mê những câu chuyện về cô bé Pippi tất dài của nữ nhà văn Astrid Lindgren - Ảnh: Londonisreading.
Các em nhỏ của nhiều thế hệ vẫn say mê những câu chuyện về cô bé Pippi tất dài của nữ nhà văn Astrid Lindgren - Ảnh: Londonisreading.

Cô gái nhỏ với sức mạnh siêu nhiên Pippi đã đem lại niềm vui cho cả nhà bà Lindgren trong hơn hai năm. Trước đó tháng 12-1941, bà Lindgren đang ngồi cạnh giường con gái. Karin đang bị viêm phổi. Cô kể: "Để giữ mẹ ở thêm bên tôi chút nữa, tôi đã nói với bà: Hãy kể cho con nghe chuyện gì đó về Pippi tất dài đi mẹ. Tôi chưa bao giờ nghĩ về cái tên đó lúc trước. Tôi chỉ đơn giản nghĩ ra nó để khuyến khích mẹ kể cho tôi nghe một câu chuyện".

 "Pippi tất dài" là tác phẩm của một người vợ và một người mẹ thích đọc sách. Những trải nghiệm và học vấn của bà đã thấm vào tác phẩm. Bà cho phép mình chịu sự ảnh hưởng của lòng nhiệt tình từ các thính giả nhỏ tuổi đầu tiên của câu chuyện, và bà cũng luôn cho rằng cần hết mực tôn trọng trẻ em.

Bản thảo đầu tiên của Pippi đã được bà Lindgren gửi tới nhà xuất bản Bonniers, nhưng năm tháng sau người ta gửi trả lại bà kèm theo bức thư từ chối. Bà đã bắt tay viết lại với những chỉnh sửa thêm. Sau đó nó cũng đã được xuất bản và tư tưởng cách mạng của nó vượt xa hơn so với nội dung "Pippi tất dài" bản thảo đầu tiên.

Việc xuất bản "Pippi tất dài" vào tháng 11-1945 đánh dấu khởi đầu đích thực sự nghiệp văn chương của bà. Đó là khoảnh khắc quan trọng trong đời bà. Sau rất nhiều tháng xa cách, chồng bà đã trở về đoàn tụ.

Trong vài năm sau đó, bà đã viết được thêm hai cuốn truyện Pippi nữa và cũng đã sáng tạo thêm nhân vật Kalle Blomquist. Lúc đó bà cũng gần 40 tuổi, trở thành nhà văn viết cho thiếu nhi nổi tiếng thế giới.

Năm 17 tuổi,  bà quyết định học nghề báo tại tòa soạn nhật báo Vimmerby Tidning. Lúc đó bà vẫn còn có tên là Astrid Ericsson, nổi tiếng là một thiếu nữ phi truyền thống tại quê nhà. Tháng 9-1926 bà rời khỏi tờ báo khi chưa tới 19 tuổi, vì lúc đó bà đang mang bầu đứa con với ông tổng biên tập đã có gia đình, lớn hơn bà tới ba mươi tuổi. Nhà văn Andersen miêu tả những năm tháng tiếp sau đó giống như một cuộc đổ vỡ đã nhào nặn cuộc đời bà Lindgren. Bà chuyển tới Stockholm và tham gia một chương trình huấn luyện với vai trò thư ký kiêm nhân viên tốc ký.

Tuy nhiên bà đã không muốn sinh con tại Stockholm, cạnh cha đứa trẻ và tòa xử ly hôn khó khăn. Nhà hoạt động nữ quyền Eva Andén đã khuyên bà sinh con tại Đan Mạch. Cuối tháng 11- 1926, bụng mang dạ chửa, bà một mình tới Copenhagen. Ở đây bà đã tìm được một gia đình nhận nuôi đứa con trai tên Lars bà sinh ra sau đó.

Người mẹ trẻ đã phải gánh chịu nỗi đau vô bờ sau cuộc chia lìa. Khoảng thời gian khó khăn còn kéo dài suốt ba năm. Chỉ tới khi bà gặp được ông Sture Lindgen tại Stockholm và hai người kết hôn vào mùa xuân năm 1931, bà mới có thể đưa con trai về nhà.

Từ lâu ông Lindgren vẫn im lặng về phần đời này của vợ mình, và chỉ đề cập tới nó trong cuộc trả lời phỏng vấn với nhà báo Margareta Stramstedt vào những năm 1970.

Mùa thu năm 1978, bà Lindgren được trao tặng Giải thưởng Hòa bình của Hiệp hội German Booksellers. Vào giai đoạn kết thúc của sự nghiệp văn chương, bà Lindgren còn sáng tạo thêm một nhân vật văn học khác, một người có thể gọi là bạn của Pippi trong cuốn sách "Ronia the Robber's daughter" (Ronia, con gái của Robber), xuất bản năm 1981. Đó là cuốn tiểu thuyết cuối cùng của bà, một câu chuyện về lòng dũng cảm và sự kiên trì.

Trần Đắc Luân

Các tin khác

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương”: Phim tình báo tái xuất màn ảnh rộng

“Mật mã Đông Dương” - bộ phim lịch sử - tình báo được lấy cảm hứng từ một số chuyên án trong hơn 25.000 bộ hồ sơ chiến sĩ tình báo viên Việt Nam sẽ được Điện ảnh CAND sản xuất trong thời gian tới. Không chỉ là món quà tri ân sự hy sinh thầm lặng của lực lượng tình báo CAND, bộ phim còn ghi dấu sự “tái xuất” màn ảnh rộng, sau gần 40 năm vắng bóng của đề tài tình báo - một trong những chất liệu đặc biệt và khó khai thác nhất của điện ảnh Việt Nam.

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Chuyển đổi số trong ngành sách: Gỡ điểm nghẽn công nghệ và tư duy

Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong ngành sách không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết để thích ứng với sự thay đổi của công nghệ và thói quen của độc giả. Với một dân tộc có tỷ lệ đọc sách khá thấp như Việt Nam thì chuyển đổi số được kỳ vọng là một cơ hội giúp ngành sách phát triển văn hóa đọc, bởi số hóa đã giúp sách "vượt qua giới hạn của sách giấy, kiến tạo những trải nghiệm tri thức đa chiều".

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.