Mở rộng không gian, phủ xa và sâu
Trong chiến lược phát triển bền vững của TP Hồ Chí Minh, văn hóa luôn được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển. Trong đó, xây dựng và phát triển văn hóa đọc là một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài nhằm bồi dưỡng tri thức, hình thành nhân cách, khơi dậy khát vọng học tập và sáng tạo cho các thế hệ công dân tương lai.
Hội sách Thiếu nhi lần 6 có quy mô tổ chức lớn nhất từ trước đến nay, với không gian được mở rộng vượt ra ngoài các thiết chế văn hóa truyền thống như thư viện, đường sách để đến gần hơn với trẻ em tại các khu dân cư, chung cư, nhà ở xã hội, khu nhà trọ công nhân, bệnh viện và những địa bàn còn nhiều khó khăn. Điều đó thể hiện quyết tâm của Thành phố trong việc bảo đảm mọi trẻ em đều có cơ hội tiếp cận sách, tri thức và các giá trị văn hóa một cách bình đẳng.
Hội sách được tổ chức đồng thời tại 3 địa điểm trọng tâm gồm: Thư viện Khoa học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh; Khu phức hợp Sora Gardens (phường Bình Dương) và Đường sách Vũng Tàu. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động hưởng ứng được triển khai tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh, Đường sách Thành phố Thủ Đức, Không gian sách Tân An Hội, các khu dân cư, chung cư, khu nhà trọ công nhân, nhà ở xã hội, bệnh viện và nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng địa giới như một “siêu đô thị”, có lẽ vì thế Hội sách Thiếu nhi lần này được mở rộng không gian với hoạt động phủ xa và sâu. Từ mô hình thí điểm hội sách tại chung cư Vista Verde phường Cát Lái trong khuôn khổ Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, Hội sách Thiếu nhi lần này nhân rộng mô hình “Hội sách chung cư” tại 3 khu dân cư gồm: Chung cư Ehome3 (số 103 đường Hồ Ngọc Lãm, phường An Lạc); Chung cư Xi Grand Court (số 284 đường Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng); Chung cư The CBD (số 125 đường Đồng Văn Cống, phường Cát Lái).
Tại các điểm tổ chức sẽ diễn ra nhiều hoạt động như trưng bày, giới thiệu sách, giao lưu tác giả, tọa đàm khuyến đọc, workshop sáng tạo, chăm lo thiếu nhi và trao tặng tủ sách cộng đồng. Mô hình góp phần đưa văn hóa đọc ra khỏi các không gian truyền thống, hình thành các điểm đọc sách ngay trong khu dân cư.
Những hướng đi mới cần nhân rộng
Một hướng đi mới mẻ và nhân văn của Hội sách lần này là triển khai nhiều hoạt động hướng đến các nhóm bạn đọc đặc thù như trao tặng sách cho không gian đọc tại Bệnh viện Nhi đồng 1; ra mắt 3 tủ sách khu nhà trọ dành cho công nhân và con em người lao động tại phường Thuận An, xã Bắc Tân Uyên và Khu Nhà ở xã hội Becamex Hòa Lợi, phường Bình Dương; Triển khai hoạt động đọc sách, trải nghiệm và giao lưu tại các mái ấm, cơ sở bảo trợ xã hội và trung tâm dành cho trẻ em khuyết tật.
Có lẽ ít tỉnh thành nào triển khai văn hóa đọc sâu rộng như TP Hồ Chí Minh với mô hình “Xe thư viện số lưu động”. Trong dịp này, sẽ có 7 chuyến phục vụ tại các địa bàn ngoại thành và vùng còn nhiều khó khăn của thành phố. Không chỉ mang theo sách, các chuyến xe còn tổ chức kể chuyện theo sách, sân khấu hóa tác phẩm văn học, trải nghiệm công nghệ số, trò chơi giáo dục và hoạt động kỹ năng sống.
Tận dụng sự phát triển của công nghệ, tại Hội sách Thiếu nhi lần 6 này, Ban tổ chức đã dành không gian lớn cho STEM, robot và công nghệ sáng tạo. Song song đó, triển lãm khoa học tương tác do Thư viện Khoa học Tổng hợp phối hợp với Viện Goethe tổ chức sẽ giới thiệu các chủ đề về vũ trụ, lịch sử loài người, bộ não con người, thời đại Anthropocene và trí tuệ nhân tạo (AI), mang đến trải nghiệm học tập sinh động cho thiếu nhi.
Lần đầu tiên, Hội sách bố trí khu vực chuyên biệt dành cho trẻ em khiếm thị với sách chữ nổi Braille, sách nói, sách minh họa nổi, thiết bị hỗ trợ tiếp cận thông tin và các hoạt động trải nghiệm nâng cao nhận thức cộng đồng về trẻ khuyết tật. Điều này thể hiện rõ tinh thần nhân văn, bình đẳng trong tiếp cận tri thức và phát triển văn hóa đọc.
Có hơn 100 hoạt động sẽ được tổ chức liên tục, gồm kể chuyện theo sách, giao lưu tác giả, chuyển thể tác phẩm văn học, giao lưu Đại sứ Văn hóa đọc, hội thi mỹ thuật, thiết kế bìa sách, sáng tác truyện tranh, làm sách mini, workshop sáng tạo, trải nghiệm tranh dân gian Đông Hồ, trò chơi dân gian, trải nghiệm nghề thủ công truyền thống và nhiều chương trình nghệ thuật dành cho thiếu nhi góp phần giáo dục văn hóa truyền thống và bảo tồn di sản dân tộc.
Bên cạnh các hoạt động dành cho thiếu nhi, Hội sách tổ chức chuỗi 07 tọa đàm và 05 chương trình giao lưu dành cho phụ huynh, giáo viên.
Ngoài các hoạt động văn hóa đọc là nhiều chương trình chăm lo thiết thực dành cho thiếu nhi. Hội sách sẽ trao hơn 100 suất học bổng và hơn 100 phần quà cho con em công nhân và học sinh vượt khó; trao tặng 03 Tủ sách Khăn Quàng Đỏ; đồng thời phát động nhiều chương trình quyên góp sách hướng về trẻ em vùng khó khăn…
Cũng trong dịp này, Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh phối hợp Báo Dân trí tổ chức chương trình trao tặng sách 550 đầu sách với chủ đề “Cùng xây thư viện Võ Thị Sáu - Thắp sáng tri thức cho thế hệ tương lai” tại Không gian đọc cộng đồng Nhà lưu niệm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Võ Thị Sáu (xã Đất Đỏ, TP Hồ Chí Minh). Không gian được kỳ vọng sẽ trở thành địa chỉ đọc sách, học tập và sinh hoạt văn hóa dành cho học sinh, thanh thiếu nhi và người dân địa phương; góp phần lan tỏa văn hóa đọc, giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp lòng yêu nước và tinh thần hiếu học cho thế hệ trẻ.
Trong bối cảnh trẻ em ngày càng có điều kiện tiếp cận Internet và mạng xã hội, bên cạnh những thông tin hữu ích vẫn còn nhiều nội dung tiêu cực có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhân cách. Xây dựng và phát huy các không gian đọc sách chất lượng có ý nghĩa quan trọng trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc, khuyến khích học tập và định hướng các giá trị sống tích cực cho thế hệ trẻ.
Với cách làm năng động và sáng tạo này, “siêu đô thị” mang tên Bác không chỉ tổ chức một lễ hội sách cho thiếu nhi mà đưa các em lên chuyến tàu mùa hè bằng một hành trình tri thức đầy hấp dẫn. Chính sự mới mẻ này mới là yếu tố thu hút thiếu nhi đến với một hội sách.
