Người gieo hạt nhân văn ở Suối Tiên

Tròn 10 năm trước, trong một bài viết tôi đã không ngần ngại đặt cho ông Đinh Văn Vui, người sáng lập Khu Văn hóa - Du lịch Suối Tiên (phường Tân Phú, Q.9, TP Hồ Chí Minh) là "ông vua của ngành công nghiệp giải trí Việt Nam". Ngay sau đó, giới truyền thông đã tỏ ra đồng tình và trong rất nhiều bài viết, các tác giả khác cũng thường dùng mỹ danh ấy để đánh giá cao thành quả mà ông Vui đã đóng góp cho xã hội. 

Đến tận bây giờ, chưa có một khu giải trí nào mà từ trẻ em cho đến người già đều nhớ tên, sức hấp dẫn của nó không chỉ cuốn hút du khách khắp nước mà còn lan tỏa đến nhiều quốc gia trong vùng. Dưới mắt các chuyên gia quốc tế, cách bài trí của Suối Tiên là lạ lẫm và độc đáo, hiện đại pha lẫn bản sắc, giải trí nhưng lại đậm chất giáo dục, điều mà một số công ty quốc tế giàu tiền của không hề nghĩ đến hoặc không dám làm!

Đinh Văn Vui ít nói, chỉ hay cười, lời lẽ nhẹ nhàng khi tiếp xúc. Khác với nhiều "đại gia", ông Vui dường như luôn đứng sau những thành quả mà cuộc sống mang lại. Ông thường không đứng giữa ánh hào quang mà nép sang một bên. Ông cho rằng mình chỉ là một trong hàng ngàn con người đang đổ mồ hôi, công sức chăm bón cho khu vực này đơm hoa, kết trái.

Để có được một Suối Tiên nằm ngay bên xa lộ Hà Nội kỳ thú, sinh động như ngày nay, mấy ai nghĩ cách đây 25 năm, trên vuông đất mang một truyền thuyết nhỏ này là một khung cảnh nắng bụi, mưa lầy. Ông Vui và những cộng sự thân thiết đã có bao ngày đêm quên ăn mất ngủ; trường kỳ chiến đấu với thiên nhiên, với biết bao biến động của xã hội.

Ông Đinh Văn Vui.
Ông Đinh Văn Vui.

Sau nhiều năm xoay trở đủ thứ nghề để mưu cầu ổn định cuộc sống, chú bé mồ côi cha ở huyện Kế Sách (Sóc Trăng) năm xưa đã quyết định chọn mảnh đất ven đô thành phố để xây dựng sự nghiệp. Mảnh đất cỗi cằn đó, người địa phương bảo làm bất cứ cái gì cũng không… ra tiền. Họ chẳng màng khai phá, canh tác, chẳng thà đi làm thuê, làm mướn. Một lâm trại nhỏ mọc lên, chủ yếu nuôi, trồng theo phương cách nông nghiệp, rõ ràng cũng không phải dễ ăn. Đã có những lúc ông Vui cùng gia đình phải đi bán dạo từng mớ rau, quả bí.

Làm du lịch, giải trí không đơn giản chút nào. Người ta không thể mua vé vào Suối Tiên để nô giỡn mãi trên bãi cát Tiên Đồng, không thể lúc nào cũng ngồi trên chiếc tàu lượn, không thể cứ đến xem mấy chú cá sấu lười biếng nằm đơ như khúc gỗ… Ở Việt Nam, rất nhiều khu du lịch dựa vào điều kiện thiên nhiên để thu hút khách, nhưng không ít nơi đã thất bại khi qua bao nhiêu tháng ngày người ta cứ thấy "dải nước đen giả suối chẳng thông dòng/ len dưới nách những mô gò thấp kém / Dăm vừng lá hiền lành không bí hiểm/ Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu…" (thơ Thế Lữ).

Đã có những khu vui chơi ra đời trước Suối Tiên, nhưng dần dà người dân thành phố đã quên mất tên, bởi vì cách bài trí, những mô hình cứ… quanh đi quẩn lại. Ông Vui hiểu được cái khó của công việc mình đang làm, quyết tâm không để thương hiệu bị mai một.

Ngoài tìm tòi, sáng tạo, ông và các cộng sự thân thiết đều dốc lòng nâng cao vị thế của từng công trình, chăm chút từng bờ cây, bụi cỏ để mọi người đều có thể hài lòng khi đặt chân đến nơi mà họ từng mơ ước, đặt kỳ vọng này. Nếu là người thường xuyên lui tới địa điểm trăng thanh gió mát này, bạn dễ nhận ra sự biến đổi nhanh chóng, các công trình mới liên tục được mọc lên, có cái đáp ứng cho nhu cầu của giới trẻ, có cái phục vụ cho sự trầm lắng của tuổi già và các khiếm khuyết dần dà được điều chỉnh, san lấp.

Đột phá lớn lao trong cách xây dựng một mô hình giải trí của Suối Tiên chính là giáo dục, nhắc nhớ mọi người về cội nguồn dân tộc, khuyên răn già trẻ nên làm việc thiện, tránh điều ác, nên từ bi, hỉ xả, giữ tròn đạo hiếu, ở hiền gặp lành.

Ngay từ ban đầu, Suối Tiên đã xây dựng công trình theo phong cách ấy. Lạc Long Quân, Âu Cơ, các đời Vua Hùng, hình ảnh của Đức Phật, Quán Thế Âm Bồ Tát được dựng lên trang trọng và làm điểm nhấn ở khắp nơi. Không cần phải đắn đo, phân tích, trong một không gian xen lẫn nhiều loại hình, người bình thường nhất cũng có thể nhận ra những thông điệp của chủ nhân muốn gởi đến khách thập phương điều gì. Đó là nhắc nhở, rèn luyện đạo đức!

Thật ra, khi đưa những loại hình giáo dục này vào khu vui chơi, chủ nhân cũng đã gặp phải nhiều ý kiến phản ứng, trong đó có không ít cán bộ có vai vế, những người được xem là học cao, hiểu rộng. Người thì cho rằng đưa "triết lý nhà Phật" vào nơi không phù hợp, người thì nhận định ông Vui "truyền bá" những điều mang màu sắc duy tâm, có người lo xa "hình thái" như vậy làm sao mà… bán vé! Ông Vui lắng nghe, có điều chỉnh cho hợp lý nhưng vẫn quyết chí đi sâu vào phạm trù giáo dục - văn hóa.

Một gian triển lãm trong Lễ hội Trái cây Nam Bộ tổ chức tại Suối Tiên năm 2018.
Một gian triển lãm trong Lễ hội Trái cây Nam Bộ tổ chức tại Suối Tiên năm 2018.

Từ lâu, rất nhiều nhà xã hội, trí thức báo động về sự xuống cấp của nền văn hóa, giáo dục. Nói thì quá nhiều, quá đông nhưng có bao nhiêu chương trình, những việc làm cụ thể để phản kháng, gột rửa những hành vi đen tối ấy?! Ông Vui là một trong những người dám "hy sinh" đứng trên trận tuyến đầy gai góc ấy! Và không chỉ những lời thuyết minh suông, không chỉ xây dựng những công trình, hình ảnh mang tính minh họa, hằng năm Suối Tiên còn thực hiện những chương trình sống động, đầy ý nghĩa nhắc nhở mọi người giữ gìn đạo lý.

Tôi đã nhiều lần đến Khu du lịch này dự Giỗ Tổ Hùng Vương và lần nào xúc cảm cũng trào dâng khi thấy công sức của nhiều người bỏ ra cho sự thành công của một lễ hội. Tôi cũng không ít lần đến dự lễ hội trái cây vào mỗi tháng 6 hằng năm, thật ra là để chiêm ngưỡng những tác phẩm tạo hình bằng trái cây của các nghệ nhân đến từ nhiều miền của đất nước.

Ông Vui đã tạo sân chơi cho các "nghệ sĩ chân đất" và với niềm cảm hứng ngày một bay cao. Có nhóm người đã bỏ ra hàng trăm triệu đồng để làm nên một tác phẩm kỳ vĩ. Có người còn sưu tầm những vật quý hiếm mang đến cuộc thi, đề cao giá trị công sức của người yêu nghệ thuật. Rồi tôi cũng đã từng chứng kiến những đôi mắt rạng rỡ, những nụ cười tinh khôi của hàng ngàn thiếu niên khuyết tật khi được đặt chân "tự do" vào cái nơi mà các em cho là huyền ảo.          

Từ một vuông đất chỉ vỏn vẹn 6.000m2, ngày nay Suối Tiên đã nhân ra đến 55ha; từ những va vấp, mò mẫm trong những năm đầu, Khu Văn hóa - Du lịch này ngày càng hoàn thiện để hằng năm thu hút đến 5 triệu lượt khách; từ những thành công, trải nghiệm qua một phần tư thế kỷ, giờ đây những người lãnh đạo tập đoàn đã đầy đủ bản lĩnh, niềm tin để tiếp tục "gieo hạt" trên vùng đất mới rộng 300 mẫu mang tên Sơn Tiên.

Người ta nói "Thời thế tạo anh hùng", còn ông Vui chỉ biết quyết chí, lòng dạ sắt son với hoài bão, lý tưởng của mình. Với ông, dân tộc và đạo pháp hòa quyện hữu cơ trong huyết quản, là giá trị tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống, cho dù con thuyền sự nghiệp trôi trên biển lặng, sóng êm hay có lúc gặp phong ba bão tố. Ông là người đã truyền cái tâm, cái đức trong mọi hoạt động của một đơn vị được xem là kinh doanh, phải tính toán lợi nhuận; đã mang lại niềm vui cho nhiều tầng lớp trong cộng đồng; là người đã tạo ra "thời thế" cho một vùng đất vốn được xem là "buồn tủi thiên thu"; đã rắc những giọt nước hoa hạnh phúc lên cuộc sống của hàng ngàn nhân viên thuộc quyền.

Khó có thể nói hết những thành quả cũng như gian truân mà người kỹ sư Nông nghiệp này đã trải. Tôi bỗng nhớ mấy câu của Nguyễn Công Trứ: "Ví phỏng đường đời bằng phẳng cả/ Anh hùng, hào kiệt có hơn ai?!", ngoài cái đầu con người ta hơn nhau ở ý chí và chỉ qua thử thách mới xác định được giá trị, phẩm chất, nhân cách của mỗi con người. Ông Đinh Văn Vui rất xứng đáng thụ hưởng những hương hoa mà đất trời và lòng người ban cho! Ghi nhận những phấn đấu, đóng góp to lớn ấy, năm 2015, ông Đinh Văn Vui đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Trần Tử Văn

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.