Nga-Trung lập “hàng rào” ngăn Mỹ trừng phạt Iran

Nga và Trung Quốc phát đi những thông điệp đồng nhất tại Liên Hợp Quốc (LHQ) nhằm ngăn nguy cơ Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế chống Iran.

Reuters ngày 10/6 cho biết Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị đã lần lượt gửi thư tới toàn bộ 15 thành viên Hội đồng Bảo an LHQ và Tổng Thư ký Antonio Guterres để phản đối việc Mỹ muốn áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế chống Iran theo các quy định nêu trong thỏa thuận hạt nhân được Iran ký với nhóm các cường quốc P5 +1, dù Washington đã rút khỏi văn kiện vào năm 2018.

Đại diện các nước biểu quyết tại một phiên họp của Hội đồng Bảo an. Ảnh: Reuters
Đại diện các nước biểu quyết tại một phiên họp của Hội đồng Bảo an. Ảnh: Reuters

“Đây là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được. Điều đó gợi nhớ lại câu tục ngữ nổi tiếng của Anh về kẻ vừa muốn có cái bánh của người khác trên tay vừa muốn ăn nó”, Ngoại trưởng Lavrov nhắc đến động thái của Mỹ trong bức thư đề ngày 27/5 nhưng mới được công khai trong tuần này. 

Về phần mình, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nêu trong lá thư ghi ngày 7/6 rằng: “Vì đã không còn là một bên tham gia thỏa thuận hạt nhân Iran (còn gọi là Kế hoạch Hành động chung toàn diện - JCPOA), Mỹ không có quyền yêu cầu Hội đồng Bảo an kích hoạt các điều khoản trừng phạt trong thỏa thuận”.

Động thái của Nga và Trung Quốc được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang có những bước đi quyết liệt nhằm tái áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế của LHQ chống Iran trong trường hợp Hội đồng Bảo an không gia hạn lệnh cấm vận vũ khí nhằm vào quốc gia Trung Đông. 

Theo JCPOA và Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ, lệnh cấm vận nói trên sẽ hết hạn vào tháng 10/2020. Đây được xem là nội dung quan trọng của văn kiện và phía Iran đã mong chờ ngày này suốt 5 năm từ khi JCPOA có hiệu lực để tiếp cận trở lại thị trường vũ khí toàn cầu. 

Cuối năm ngoái, Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố nước này có thể mua sắm trang thiết bị quốc phòng từ các nước hoặc xuất khẩu vũ khí một cách chính thức cho các đồng minh ngay khi lệnh cấm vận hết hạn.

Tuy nhiên, với cáo buộc Iran liên tiếp vi phạm JCPOA, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cuối tháng 4 cho rằng việc dỡ bỏ cấm vận vũ khí với Tehran sẽ làm gia tăng bạo lực ở khu vực Trung Đông. Ông kêu gọi Hội đồng Bảo an gia hạn lệnh cấm trước khi Iran “bắt đầu một cuộc chạy đua vũ trang mới” tại khu vực. 

Phía Mỹ cho rằng họ vẫn là một bên kí kết JCPOA và có quyền lợi của một nước thành viên trong kích hoạt các điều khoản của văn kiện, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút nước này khỏi thỏa thuận từ năm 2018. 

Theo Guardian, sau thời điểm ký kết, JCPOA đã được ghi nhận trong nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ với Mỹ là một thành viên. Washington đã dựa vào chi tiết này để lập luận rằng họ có thể khôi phục các biện pháp trừng phạt chống Iran của LHQ.

Cách đây vài hôm, tờ Washington Post dẫn thông báo của Đại sứ Mỹ tại LHQ Kelly Craft cho hay Mỹ đã tham vấn các nước Hội đồng Bảo an, bao gồm Nga, về gói biện pháp trừng phạt Iran. Phía Nga đã lập tức cảnh báo ý đồ của Mỹ là phi thực tế. 

Vẫn trong lá thư gửi các nước Hội đồng Bảo an và Tổng Thư ký Guterres, Ngoại trưởng Lavrov nêu: “Mỹ tuyên bố không có kế hoạch quay lại các cam kết theo JCPOA, song vẫn đòi quyền được quy định theo Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ, điều này hết sức vô lý và vô trách nhiệm”. 

Ngoại trưởng Lavrov cũng trích dẫn ý kiến của Tòa án Công lý Quốc tế năm 1971, chỉ ra nguyên tắc cơ bản là khi một bên từ chối hoặc không thực hiện nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận đã ký thì họ không thể giữ lại quyền lợi xuất phát từ thỏa thuận đó. 

Về phía Iran, nước này đã nhiều lần chỉ trích hành động của Mỹ. Đại sứ Iran tại LHQ Majid Takht/Ravanchi hôm 7/6 nhắc lại, lời kêu gọi của các quan chức Mỹ nhằm gia hạn lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran là thiếu cơ sở pháp lý, đồng thời cho hay việc Washington tự coi mình vẫn là một bên trong JCPOA là một “trò hề”.

Trên thực tế, JCPOA có các điều khoản cho phép tái áp đặt lệnh trừng phạt đối cũng như gia hạn lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran, nếu Tehran được chứng minh đã vi phạm văn kiện. Từ khi Mỹ rút khỏi JCPOA và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương nhằm vào Iran, Tehran đã dừng thực thi một số cam kết trong thỏa thuận để trả đũa Mỹ và gây sức ép buộc các nước châu Âu thực hiện lời hứa giúp Iran chống đỡ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Các nước châu Âu ký JCPOA đã lên án Iran về hành động vi phạm văn kiện và kêu gọi Tehran đảo ngược quyết định, song chưa bày tỏ thái độ chính thức nào về đề nghị trừng phạt Iran của Mỹ. Tháng trước, đại diện Mỹ tại Hội đồng Bảo an khẳng định Mỹ sẽ nỗ lực thuyết phục các đồng minh để đạt được mục tiêu gây sức ép tối đa lên Iran.

Theo RT, để bất cứ nghị quyết nào của Hội đồng Bảo an được thông qua, nó sẽ cần ít nhất 9 phiếu thuận và không bị phủ quyết bởi bất cứ thành viên nào trong 5 ủy viên thường trực, gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp. Các chuyên gia cảnh báo, nếu các lệnh trừng phạt quốc tế nhằm vào Iran được tái áp đặt hoặc lệnh cấm vận vũ khí được duy trì, đây sẽ là dấu chấm hết cho JCPOA, vốn có vai trò quan trọng trong kiềm chế quyết tâm chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran.

Thiện Nhân

Các tin khác

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.