Nga-Trung lập “hàng rào” ngăn Mỹ trừng phạt Iran

Nga và Trung Quốc phát đi những thông điệp đồng nhất tại Liên Hợp Quốc (LHQ) nhằm ngăn nguy cơ Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế chống Iran.

Reuters ngày 10/6 cho biết Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị đã lần lượt gửi thư tới toàn bộ 15 thành viên Hội đồng Bảo an LHQ và Tổng Thư ký Antonio Guterres để phản đối việc Mỹ muốn áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế chống Iran theo các quy định nêu trong thỏa thuận hạt nhân được Iran ký với nhóm các cường quốc P5 +1, dù Washington đã rút khỏi văn kiện vào năm 2018.

Đại diện các nước biểu quyết tại một phiên họp của Hội đồng Bảo an. Ảnh: Reuters
Đại diện các nước biểu quyết tại một phiên họp của Hội đồng Bảo an. Ảnh: Reuters

“Đây là điều hoàn toàn không thể chấp nhận được. Điều đó gợi nhớ lại câu tục ngữ nổi tiếng của Anh về kẻ vừa muốn có cái bánh của người khác trên tay vừa muốn ăn nó”, Ngoại trưởng Lavrov nhắc đến động thái của Mỹ trong bức thư đề ngày 27/5 nhưng mới được công khai trong tuần này. 

Về phần mình, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nêu trong lá thư ghi ngày 7/6 rằng: “Vì đã không còn là một bên tham gia thỏa thuận hạt nhân Iran (còn gọi là Kế hoạch Hành động chung toàn diện - JCPOA), Mỹ không có quyền yêu cầu Hội đồng Bảo an kích hoạt các điều khoản trừng phạt trong thỏa thuận”.

Động thái của Nga và Trung Quốc được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang có những bước đi quyết liệt nhằm tái áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế của LHQ chống Iran trong trường hợp Hội đồng Bảo an không gia hạn lệnh cấm vận vũ khí nhằm vào quốc gia Trung Đông. 

Theo JCPOA và Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ, lệnh cấm vận nói trên sẽ hết hạn vào tháng 10/2020. Đây được xem là nội dung quan trọng của văn kiện và phía Iran đã mong chờ ngày này suốt 5 năm từ khi JCPOA có hiệu lực để tiếp cận trở lại thị trường vũ khí toàn cầu. 

Cuối năm ngoái, Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố nước này có thể mua sắm trang thiết bị quốc phòng từ các nước hoặc xuất khẩu vũ khí một cách chính thức cho các đồng minh ngay khi lệnh cấm vận hết hạn.

Tuy nhiên, với cáo buộc Iran liên tiếp vi phạm JCPOA, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cuối tháng 4 cho rằng việc dỡ bỏ cấm vận vũ khí với Tehran sẽ làm gia tăng bạo lực ở khu vực Trung Đông. Ông kêu gọi Hội đồng Bảo an gia hạn lệnh cấm trước khi Iran “bắt đầu một cuộc chạy đua vũ trang mới” tại khu vực. 

Phía Mỹ cho rằng họ vẫn là một bên kí kết JCPOA và có quyền lợi của một nước thành viên trong kích hoạt các điều khoản của văn kiện, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút nước này khỏi thỏa thuận từ năm 2018. 

Theo Guardian, sau thời điểm ký kết, JCPOA đã được ghi nhận trong nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ với Mỹ là một thành viên. Washington đã dựa vào chi tiết này để lập luận rằng họ có thể khôi phục các biện pháp trừng phạt chống Iran của LHQ.

Cách đây vài hôm, tờ Washington Post dẫn thông báo của Đại sứ Mỹ tại LHQ Kelly Craft cho hay Mỹ đã tham vấn các nước Hội đồng Bảo an, bao gồm Nga, về gói biện pháp trừng phạt Iran. Phía Nga đã lập tức cảnh báo ý đồ của Mỹ là phi thực tế. 

Vẫn trong lá thư gửi các nước Hội đồng Bảo an và Tổng Thư ký Guterres, Ngoại trưởng Lavrov nêu: “Mỹ tuyên bố không có kế hoạch quay lại các cam kết theo JCPOA, song vẫn đòi quyền được quy định theo Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ, điều này hết sức vô lý và vô trách nhiệm”. 

Ngoại trưởng Lavrov cũng trích dẫn ý kiến của Tòa án Công lý Quốc tế năm 1971, chỉ ra nguyên tắc cơ bản là khi một bên từ chối hoặc không thực hiện nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận đã ký thì họ không thể giữ lại quyền lợi xuất phát từ thỏa thuận đó. 

Về phía Iran, nước này đã nhiều lần chỉ trích hành động của Mỹ. Đại sứ Iran tại LHQ Majid Takht/Ravanchi hôm 7/6 nhắc lại, lời kêu gọi của các quan chức Mỹ nhằm gia hạn lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran là thiếu cơ sở pháp lý, đồng thời cho hay việc Washington tự coi mình vẫn là một bên trong JCPOA là một “trò hề”.

Trên thực tế, JCPOA có các điều khoản cho phép tái áp đặt lệnh trừng phạt đối cũng như gia hạn lệnh cấm vận vũ khí đối với Iran, nếu Tehran được chứng minh đã vi phạm văn kiện. Từ khi Mỹ rút khỏi JCPOA và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương nhằm vào Iran, Tehran đã dừng thực thi một số cam kết trong thỏa thuận để trả đũa Mỹ và gây sức ép buộc các nước châu Âu thực hiện lời hứa giúp Iran chống đỡ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Các nước châu Âu ký JCPOA đã lên án Iran về hành động vi phạm văn kiện và kêu gọi Tehran đảo ngược quyết định, song chưa bày tỏ thái độ chính thức nào về đề nghị trừng phạt Iran của Mỹ. Tháng trước, đại diện Mỹ tại Hội đồng Bảo an khẳng định Mỹ sẽ nỗ lực thuyết phục các đồng minh để đạt được mục tiêu gây sức ép tối đa lên Iran.

Theo RT, để bất cứ nghị quyết nào của Hội đồng Bảo an được thông qua, nó sẽ cần ít nhất 9 phiếu thuận và không bị phủ quyết bởi bất cứ thành viên nào trong 5 ủy viên thường trực, gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp. Các chuyên gia cảnh báo, nếu các lệnh trừng phạt quốc tế nhằm vào Iran được tái áp đặt hoặc lệnh cấm vận vũ khí được duy trì, đây sẽ là dấu chấm hết cho JCPOA, vốn có vai trò quan trọng trong kiềm chế quyết tâm chế tạo vũ khí hạt nhân của Iran.

Thiện Nhân

Các tin khác

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran: Hỏa lực lấn át ngoại giao

Xung đột Mỹ - Iran đang lan rộng từ các mục tiêu quân sự sang hạ tầng dân sự và năng lượng, làm gia tăng nguy cơ đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng an ninh, nhân đạo và kinh tế, bất chấp các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.