Mỹ tăng cường sức ép kinh tế thay cho chiến dịch quân sự với Iran

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington sẽ áp đặt “các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt nhất trong lịch sử” đối với Iran, đồng thời cho rằng việc gia tăng sức ép kinh tế có thể làm giảm khả năng Mỹ phải tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô lớn mới.

Tuyên bố của ông Bessent được đưa ra ngày 20/8 (giờ địa phương), một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo về một cuộc “chiến tranh kinh tế” nhằm vào Iran và đe dọa bất cứ quốc gia nào cung cấp hỗ trợ nào cho Tehran sẽ phải đối mặt với những hậu quả kinh tế nghiêm trọng.

Theo ông Bessent, Washington sẽ công bố chi tiết biện pháp trừng phạt mới vào ngày 24/8. Phát biểu với CNBC, Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho rằng nếu Washington thực hiện “sức ép kinh tế tối đa”, khả năng tái khởi động chiến dịch quân sự quy mô lớn sẽ giảm xuống.

download-3.png
Eo biển Hormuz là điểm nghẽn trong đàm phán giữa Mỹ và Iran. Ảnh CNN/gCaptain.

Tuyên bố của quan chức Mỹ được đưa ra trong bối cảnh chiến sự Mỹ - Iran đã kéo dài gần 6 tháng, khiến hàng nghìn người thiệt mạng, kéo các quốc gia vùng Vịnh vào cuộc đối đầu và gây chấn động các thị trường toàn cầu. Iran cũng đã cho thấy khả năng hạn chế hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy từng vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu được giao dịch trên toàn cầu.

Sau những cảnh báo mới từ Washington, giá dầu ngày 20/8 tăng lên mức cao nhất trong hơn ba tuần, khi giới đầu tư đánh giá triển vọng cuộc chiến Mỹ - Iran và nguy cơ nguồn cung dầu từ Trung Đông tiếp tục bị gián đoạn. Nhận định về diễn biến này, ông Bessent nói: “Tôi không chắc tại sao giá dầu lại tăng vì vấn đề này. Nếu chúng ta đang thực hiện sức ép kinh tế tối đa, điều đó có nghĩa là nhiều khả năng sẽ không có một cuộc tái khởi động quân sự quy mô lớn”.

Mỹ và Iran đã hai lần công bố các thỏa thuận ngừng bắn, vào tháng 4 và tháng 6, với mục tiêu khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và tiến tới chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, cả hai thỏa thuận đều nhanh chóng đổ vỡ.

“Đòn kép” đối với Iran

Iran đã phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt kinh tế mạnh tay của Mỹ trong gần 50 năm, kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Do đó, tuyên bố mới của Washington cho thấy Mỹ đang tìm cách nâng sức ép lên Tehran lên một cấp độ chưa từng có.

Trước khi ông Bessent đưa ra tuyên bố, Bộ Ngoại giao Iran đã lên án các biện pháp trừng phạt kinh tế và thương mại của Mỹ. Tehran khẳng định những biện pháp này sẽ không tạo ra “dù chỉ một chút do dự” trong quyết tâm bảo vệ độc lập, phẩm giá và chủ quyền quốc gia của Iran.

Ông Bessent cho biết sẽ công bố thêm thông tin về gói trừng phạt mới tại cuộc họp báo ngày 24/8, đồng thời nêu rõ những biện pháp Washington dự kiến áp dụng đối với Iran.

“Đó là một đòn kép. Chúng ta có phong tỏa và chúng ta sẽ có các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt nhất trong lịch sử”, ông Bessent nói, đề cập đến lệnh phong tỏa hải quân mà Mỹ áp đặt đối với Iran từ tháng 4 và tạm dừng trong một tháng vào giữa tháng 6.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho rằng các biện pháp này sẽ phát huy tác dụng tại Iran và tuyên bố Washington sẽ làm “sụp đổ chính quyền” Tehran. Ông đồng thời kêu gọi các đồng minh của Mỹ và những nước khác trên thế giới đưa ra lựa chọn về việc có ủng hộ chiến lược gây sức ép của Washington hay không.

Tuy nhiên, việc thực thi các biện pháp mới có thể đặt Mỹ trước một thách thức lớn, đặc biệt liên quan đến Trung Quốc - nước hiện là khách hàng quan trọng nhất đối với dầu mỏ Iran.

Vị trí của Trung Quốc trong chiến lược của Mỹ

Theo số liệu năm 2025 của công ty phân tích Kpler, Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu Iran được vận chuyển bằng đường biển. Điều này khiến Bắc Kinh trở thành mắt xích quan trọng đối với khả năng duy trì nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran.

Khi được hỏi liệu Washington có thể nhắm mục tiêu vào Trung Quốc vì nước này tiếp tục giao thương với Iran hay không, ông Bessent cho biết nhiều vấn đề “tốt nhất nên được trao đổi riêng”.

Ông đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc nhập khẩu khoảng 50% nhu cầu năng lượng từ khu vực vùng Vịnh và cho rằng Bắc Kinh sẽ có lợi ích trong việc hợp tác với Mỹ.

Tuy nhiên, việc gia tăng sức ép kinh tế đối với Trung Quốc cũng tiềm ẩn nguy cơ trả đũa nhằm vào Washington. Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại lớn của Mỹ và đóng vai trò quan trọng trong cung cấp các khoáng sản đất hiếm thiết yếu cho nền kinh tế Mỹ.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington phản đối việc sử dụng các biện pháp trừng phạt và sức ép để giải quyết cuộc khủng hoảng.

“Các biện pháp trừng phạt và sức ép không giúp giải quyết vấn đề”, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tuyên bố, đồng thời kêu gọi các bên liên quan hành động có trách nhiệm và giải quyết vấn đề bằng con đường chính trị, ngoại giao.

Lập trường của Bắc Kinh cho thấy việc Mỹ tìm cách siết chặt hoạt động mua bán dầu Iran có thể gặp trở ngại nếu Trung Quốc không tham gia đầy đủ vào chiến lược gây sức ép của Washington.

Sức ép trong nước đối với Tổng thống Trump

Tuyên bố mới của Mỹ cũng được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump chịu sức ép trong nước nhằm chấm dứt cuộc chiến.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội ngày 19/8, ông Trump cam kết tiến hành “chiến tranh kinh tế và cô lập ở quy mô chưa từng có”. Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể những biện pháp sẽ được áp dụng cũng như không chỉ đích danh quốc gia nào, nhưng cảnh báo bất kỳ nước nào cho phép các tổ chức tài chính, doanh nghiệp, sân bay hoặc cơ quan chính phủ cung cấp bất kỳ hỗ trợ nào cho Iran sẽ phải đối mặt với “những hậu quả kinh tế nghiêm trọng”.

Tuyên bố này có thể bao gồm cả các đồng minh của Mỹ từng tham gia hỗ trợ trung gian cho các cuộc đàm phán hòa bình với Iran.

Trong khi đó, cuộc chiến kéo dài đang tạo sức ép chính trị đối với ông Trump. Giá nhiên liệu cao ảnh hưởng đến tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ và có khả năng tác động đến triển vọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho rằng những tuyên bố của ông Trump là nỗ lực nhằm chuyển hướng sự chú ý của dư luận Mỹ khỏi những vấn đề tài chính trong nước, trong đó có mức nợ kỷ lục và lãi suất gia tăng.

Theo ông Araqchi, việc Washington tiếp tục theo đuổi những chính sách mà Iran cho là đã thất bại sẽ chỉ dẫn tới thêm thất bại và khiến người dân Iran xa rời Mỹ.

Khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế

Những tuyên bố mới nhất từ Washington cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang tìm cách sử dụng sức mạnh kinh tế để gây sức ép tối đa lên Tehran, đồng thời hạn chế nhu cầu tiếp tục sử dụng sức mạnh quân sự.

Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này vẫn phụ thuộc vào phạm vi và mức độ thực thi cụ thể của gói trừng phạt sẽ được công bố vào ngày 24/8, cũng như phản ứng của các quốc gia tiếp tục giao thương với Iran.

Đặc biệt, vai trò của Trung Quốc sẽ là yếu tố quan trọng. Nếu Bắc Kinh tiếp tục mua phần lớn dầu xuất khẩu bằng đường biển của Iran, khả năng các biện pháp trừng phạt mới nhanh chóng làm suy giảm nguồn thu của Tehran sẽ bị hạn chế. Ngược lại, nếu Washington mở rộng trừng phạt sang các thực thể Trung Quốc, nguy cơ Mỹ - Trung Quốc trả đũa lẫn nhau có thể gia tăng.

Vì vậy, gói trừng phạt được công bố trong những ngày tới sẽ là phép thử quan trọng đối với chiến lược mới của Washington.

Tiến Kim (Theo Reuters, Al Jazeera)

Các tin khác

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Lỗ hổng cố hữu của hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ

Sự cố kỹ thuật nghiêm trọng xảy ra trong quá trình nâng cấp hệ thống viễn thông đã buộc Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải ban bố lệnh dừng bay toàn quốc trong nhiều giờ, làm tê liệt hoạt động đi lại và phơi bày những lỗ hổng kéo dài nhiều thập kỷ của hạ tầng kiểm soát không lưu nước này.

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia nhìn lại bài toán kế nhiệm tại Thung lũng Silicon

Từ Nvidia đến Apple, Microsoft hay Tesla, vai trò của người sáng lập luôn gắn với những bước ngoặt phát triển. Trong bối cảnh đó, việc CEO Jensen Huang rời Nvidia sau bê bối đời tư đang đặt tập đoàn trước phép thử lớn về khả năng duy trì tăng trưởng, lợi thế cạnh tranh và sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao lãnh đạo.

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Những vấn đề nào sẽ làm nóng Thượng đỉnh Mỹ - Nga – Trung?

Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận quốc tế. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp không chỉ phản ánh những tính toán chiến lược của ba cường quốc mà còn có thể tác động đến cục diện an ninh quốc tế.

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Viện trợ bị cắt, người tị nạn Palestine tại Lebanon đối mặt với khủng hoảng chồng chất

Tình trạng thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng của Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) cứu trợ người tị nạn Palestine (UNRWA) đang khiến các dịch vụ giáo dục, y tế và hỗ trợ xã hội tại những khu tị nạn Palestine ở Lebanon bị thu hẹp. Không chỉ đối mặt với khó khăn kinh tế và thiếu thốn các dịch vụ thiết yếu, hàng trăm nghìn người tị nạn còn phải chịu thêm sức ép từ tình trạng thất nghiệp, gia tăng tội phạm, ma túy và nguy cơ phải di dời do xung đột.

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.