“Mùa kịch Lưu Quang Vũ”: Sức sống bền bỉ vượt thời gian

Những năm gần đây, cứ vào dịp tháng 8, tháng 9, Nhà hát Tuổi trẻ lại tổ chức một đợt công diễn các vở kịch để đời của kịch tác gia Lưu Quang Vũ như một hình thức để tưởng nhớ, tri ân cặp vợ chồng nghệ sĩ tài danh Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh.

Năm nay, chuỗi sự kiện này được mang tên "Mùa kịch Lưu Quang Vũ" đem đến cho khán giả Thủ đô cơ hội thưởng thức 4 vở diễn đặc sắc, đó là: "Lời thề thứ 9", "Ai là thủ phạm", "Hoa cúc xanh trên đầm lầy" và "Ông không phải là bố tôi".

Thêm một "mùa nhớ" kịch Lưu Quang Vũ

Sau nhiều năm tổ chức, các đợt biểu diễn kịch Lưu Quang Vũ dường như đã trở thành hoạt động thường niên của Nhà hát Tuổi trẻ. Nhà hát Tuổi trẻ cũng chính là nơi nhà thơ, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ gửi gắm vở kịch đầu tiên trong sự nghiệp của mình, đó chính là vở "Sống mãi tuổi 17", được NSND Phạm Thị Thành đạo diễn. Sau này, nhiều vở kịch của Lưu Quang Vũ và thành công vang dội của nó đã gắn với tên tuổi của Nhà hát Tuổi trẻ như: "Lời thề thứ 9", "Tin ở hoa hồng", "Mùa hạ cuối cùng", "Cô gái đội mũ nồi xám", "Lời nói dối cuối cùng", "Hoa cúc xanh trên đầm lầy"… Trong đó, khoảng 10 năm trở lại đây có không ít vở diễn đã được Nhà hát Tuổi trẻ phục dựng lại sau những bản dựng đầu tiên và tiếp tục chinh phục khán giả.

screen shot 2022-08-18 at 17.50.14.jpg -0
Cảnh trong vở “Ông không phải là bố tôi” được Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng đầu năm 2022.

Trong "Mùa kịch Lưu Quang Vũ" năm nay, "Ông không phải là bố tôi" (đạo diễn: NSƯT Sĩ Tiến) là vở kịch mới nhất được Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng hồi đầu năm nay và chính thức công diễn từ đầu tháng 4-2022.

"Ông không phải là bố tôi" được viết năm 1988, là một trong những tác phẩm cuối cùng trong sự nghiệp rực rỡ của nhà viết kịch tài hoa Lưu Quang Vũ. Với cốt truyện kể về một người đã chối bỏ vợ con, sau bao năm xa cách với nhiều biến cố, ông quay về tìm lại gia đình. Gia đình ấy một lần nữa đảo lộn trước giông bão của những toan tính, lòng tham, sự ích kỷ... Tình cảm cha con - mối liên kết ruột thịt mới chớm được vun đắp nay lại đứng trước những tan vỡ, đứt gãy. Sự thấu hiểu, sẻ chia, tình người mà Lưu Quang Vũ muốn gửi gắm lại từ hơn 30 năm trước vẫn hiện hữu như một chân lý sống, làm rung động bao thế hệ khán giả và cũng là câu chuyện còn nguyên thời sự về tình cảm gia đình trong cuộc sống hiện đại hôm nay.

Với "Lời thề thứ 9" (Đạo diễn: NSND Xuân Huyền, NSƯT Chí Trung) được Lưu Quang Vũ viết năm 1986, Nhà hát Tuổi trẻ công diễn lần đầu năm 1988 dưới bàn tay dàn dựng của cố đạo diễn - NSND Xuân Huyền với những diễn viên thuộc thế hệ vàng thời đó như NSƯT Đức Trung, NSƯT Chí Trung, NSND Anh Tú... Năm 2012, tác phẩm được NSƯT Chí Trung phục dựng và đã trình diễn vào dịp mùa thu hàng năm trong "Mùa kịch Lưu Quang Vũ" của Nhà hát Tuổi trẻ trước đó. "Lời thề thứ 9" là câu chuyện đầy tính chính luận trước sự thoái hóa, biến chất của một bộ phận cán bộ, công chức đã được Lưu Quang Vũ phản ánh sắc sảo, hấp dẫn và mới mẻ đối với một tác phẩm kịch chính luận.

Với "Ai là thủ phạm" (đạo diễn: NSƯT Chí Trung) kể về đời sống thường nhật của người dân thành thị trong những năm 80 ở Hà Nội, xung quanh những mảng đời nhỏ lẻ ở một khu tập thể có biệt danh "Quân khu Phượng Hà"! Một lớp trẻ sinh ra và lớn lên với nhiều môi trường giáo dục và hoàn cảnh sống khác nhau đã đưa số phận các nhân vật tới những ngã rẽ khác nhau của cuộc đời. Nội dung vở kịch đã phần nào đưa ra lời giải đáp cho câu hỏi "Ai là thủ phạm?" của những hiện tượng cá nhân tha hóa, tiêu cực nảy sinh trong đời sống hôm qua và cả ngày hôm nay...

Vở diễn thứ 4 "Mùa kịch Lưu Quang Vũ" năm nay là "Hoa cúc xanh trên đầm lầy" (đạo diễn: NSƯT Sĩ Tiến) có thể gọi là một "vở kịch giả tưởng" khi xoay quanh "cuộc tình tay ba" giữa Hoàng - Liên - Vân, những người bạn trẻ đã một thời đầy ắp những kỉ niệm đẹp đẽ với bông cúc xanh trên đầm lầy giữa miền quê yên ả. Khi trưởng thành, ngày Hoàng cầu hôn Liên cũng là ngày cô trao thiệp cưới của mình với Vân. Quá đau khổ, Hoàng với khả năng của mình đã "chiếm đoạt" được Liên khỏi tay Vân. Nhưng trái tim Liên sẽ thuộc về ai - kỹ sư Hoàng tài ba làm chủ cuộc chơi hay họa sĩ Vân lãng mạn, phóng khoáng?

Từng giành Huy chương Vàng tại "Liên hoan Kịch nói Toàn quốc 2018", vở "Hoa cúc xanh trên đầm lầy" đã làm lay động trái tim nhiều khán giả, nhất là đối với khán giả trẻ tuổi. Đó cũng chính là sức hấp dẫn của kịch Lưu Quang Vũ khi trải qua một quãng thời gian khá dài (gần 40 năm) nhưng những thông điệp về cuộc sống, về tình yêu, về con người của Lưu Quang Vũ vẫn không hề lạc điệu, vẫn được các thế hệ khán giả yêu mến và đón nhận nồng nhiệt.

Sức sống kỳ lạ của kịch Lưu Quang Vũ

Sau sự ra đi đột ngột của vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh, những tác phẩm văn học nghệ thuật mà họ để lại luôn được công chúng quan tâm. Trong sự nghiệp của mình, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ sáng tác khoảng 50 vở kịch và hầu hết đã được các đơn vị nghệ thuật từ Nam chí Bắc dàn dựng ở đủ các loại hình sân khấu như kịch nói, chèo, cải lương. Suốt hơn 30 năm qua, các vở kịch của ông vẫn liên tục được các đoàn nghệ thuật dựng mới, phục dựng để biểu diễn, tham gia các kỳ liên hoan sân khấu chuyên nghiệp.

screen shot 2022-08-18 at 17.50.22.jpg -0
Vở kịch “Hoa cúc xanh trên đầm lầy” được biểu diễn nhiều lần trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ.

Vào tháng 9/2013, nhân kỷ niệm 25 năm ngày mất của Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh, lần đầu tiên Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam đã tổ chức một sự kiện đặc biệt, đó là "Liên hoan các vở diễn của tác giả Lưu Quang Vũ". Đây trở thành một sự kiện lớn nhất trong hoạt động tri ân, tưởng nhớ những đóng góp của Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh cho nền văn học nghệ thuật Việt Nam nói chung và trong lĩnh vực sân khấu của kịch tác gia Lưu Quang Vũ nói riêng.

Tại liên hoan này, có 12 vở diễn sân khấu được dàn dựng từ 10 kịch bản nổi tiếng hàng đầu của Lưu Quang Vũ như "Điều không thể mất", "Hồn Trương Ba, da hàng thịt", "2.000 ngày oan trái", "Lời thề thứ 9", "Trái tim trong trắng", "Ông không phải là bố tôi", "Mùa hạ cuối cùng", "Ngọc Hân công chúa", "Nàng Si-ta" đã được các nhà hát danh tiếng dàn dựng và biểu diễn. Còn nhớ trong liên hoan này, tất cả các đêm diễn đều chật kín khán giả với những tràng pháo tay kéo dài và nhiều chia sẻ hết sức xúc động.

Năm 2018, kỷ niệm 30 năm ngày mất của Lưu Quang Vũ, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam đã trang trọng tổ chức hội thảo "Nhà viết kịch Lưu Quang Vũ với sân khấu đương đại Việt Nam" với rất nhiều tham luận của các văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu lý luận phê bình về tài năng, sự đóng góp to lớn của Lưu Quang Vũ đối với nền kịch nghệ nước nhà. Những vở kịch mang thông điệp nhân văn, hướng về cái đẹp của con người, những vở kịch có tính chất dự báo, đi trước thời đại nhưng lại đầy chất thơ của Lưu Quang Vũ đã tạo thành sức hấp dẫn bền bỉ, vượt thời gian.

Có thể nói, kể từ sau "Liên hoan các vở diễn của tác giả Lưu Quang Vũ", cứ đến dịp tháng 8, tháng 9 hàng năm, các nhà hát lại có những hoạt động biểu diễn lại các vở kịch của Lưu Quang Vũ để tưởng nhớ, tri ân một con người tài hoa, hết lòng với sân khấu. Trong đó, đơn vị có các hoạt động thường xuyên, đều đặn nhất chính là Nhà hát Tuổi trẻ.

Năm 2020, nhân dịp kỷ niệm 40 năm ra mắt vở kịch đầu tiên của Lưu Quang Vũ tại Nhà hát Tuổi trẻ, đơn vị này đã tổ chức sự kiện "Sức sống kịch Lưu Quang Vũ" khá ấn tượng. Đây chính là điểm nhấn quan trọng trong hành trình sáng tạo nghệ thuật, chinh phục khán giả của nhà hát khi các vở diễn của kịch tác gia Lưu Quang Vũ dù được dựng mới hay phục dựng đều được đầu tư, chăm chút rất kỹ lưỡng từ khâu diễn viên, đạo diễn đến phục trang, bối cảnh sân khấu, âm nhạc… Bởi vì, sự đầu tư này là có tính toán, có tính chất lâu dài, để vở diễn có sức sống lâu bền, thậm chí là thường niên như trường hợp của các vở "Tin ở hoa hồng", "Hoa cúc xanh trên đầm lầy", "Lời thề thứ 9", "Mùa hạ cuối cùng"…

Những vở kịch đầy trăn trở, đầy nỗi đau, đầy những câu hỏi nhưng cũng đầy tình yêu thương con người, yêu thương cuộc sống và đầy chất thơ của Lưu Quang Vũ chắc hẳn sẽ còn xuất hiện nhiều lần trên sân khấu nước nhà và sẽ tiếp tục làm lay động trái tim khán giả.

Nguyệt Hà

Các tin khác

Chủ quyền văn hóa số

Chủ quyền văn hóa số

Xây dựng chủ quyền văn hóa số theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW chính là lá chắn chiến lược để giữ gìn bản sắc, định hình bộ nhận diện dân tộc và khẳng định sức mạnh Việt Nam trên không gian mạng.

Hội Mỹ thuật Việt Nam cần những chuyển động mới

Họa sĩ Đào Quốc Huy - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam: Chúng ta vẫn còn lãng phí nguồn lực

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam mở ra những định hướng quan trọng nhằm phát huy nguồn lực sáng tạo, xây dựng môi trường thuận lợi cho văn nghệ sĩ và đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trao đổi với họa sĩ Đào Quốc Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, về những vấn đề đặt ra đối với mỹ thuật nước nhà trong giai đoạn mới.

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…