Tổng thống Mỹ, ngày 9/10, thông báo Nga đồng ý cung cấp dầu diesel cho thị trường Mỹ và quốc tế sau cuộc điện đàm với Tổng thống Nga. Động thái diễn ra khi giá nhiên liệu tăng cao gây sức ép lên chi phí vận tải và sinh hoạt tại Mỹ, còn gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường năng lượng.
Theo bài đăng của ông Trump trên Truth Social, Nga sẽ cung cấp ngay hơn 300.000 tấn diesel, bổ sung 500.000 tấn trong tháng 11/2026 và 1 triệu tấn ngay sau đó. Moscow có thể cung cấp thêm 3 triệu tấn trong thời gian ngắn, tùy tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu. Nếu toàn bộ các đợt giao hàng được thực hiện, tổng lượng nhiên liệu có thể vượt 4,8 triệu tấn.
Ngày 10/10, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết nước này có thể cung cấp nhiên liệu cho Mỹ ngay trong tháng 10, đồng thời bảo đảm nhu cầu trong nước. “Là một trong những nhà cung cấp nhiên liệu diesel chủ chốt cho thị trường toàn cầu, Nga sẽ ngay lập tức bắt đầu dỡ bỏ các hạn chế đối với xuất khẩu diesel trước thời hạn”, ông nói.
Trước đó, ông Trump cũng đề cập kế hoạch bổ sung diesel từ châu Âu nhằm kiềm chế giá nhiên liệu. Với vai trò quan trọng trong vận tải hàng hóa, giá diesel tăng kéo theo chi phí phân phối cao hơn, tạo thêm áp lực lên giá tiêu dùng. Đây là vấn đề đáng chú ý đối với chính quyền Mỹ khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn vài tuần nữa sẽ diễn ra. Tuy nhiên, phía Mỹ chưa công bố lịch giao hàng cụ thể sau tháng 11, cơ chế thanh toán, doanh nghiệp tham gia hay các điều kiện thực hiện. Việc tiếp nhận nguồn cung từ Nga cũng cần được làm rõ trong bối cảnh Washington vừa mở rộng các biện pháp trừng phạt Moscow.
Theo hãng luật Debevoise, ngày 18/9, ông Trump ký đạo luật “Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026”, quy định áp thuế nhập khẩu lên tới 500% đối với hàng hóa Nga trước ngày 19/10/2026, đồng thời đưa ra các biện pháp nhằm vào những bên mua năng lượng của nước này. Đạo luật có cơ chế miễn trừ trong một số trường hợp. Mỹ từng áp đặt trừng phạt các doanh nghiệp dầu mỏ Nga vào tháng 10/2025, sau đó cấp một số miễn trừ đối với giao dịch năng lượng trong năm 2026 để ứng phó với gián đoạn nguồn cung do xung đột với Iran. Vì vậy, các điều kiện áp dụng cho nguồn diesel Nga lần này sẽ là yếu tố quan trọng để đánh giá khả năng triển khai kế hoạch.
Bên cạnh những vướng mắc về cơ chế thực hiện, các chuyên gia năng lượng còn hoài nghi khả năng thỏa thuận giúp giá nhiên liệu giảm đáng kể tại Mỹ và trên thị trường quốc tế. Ông Michael Lynch - chuyên gia cao cấp tại Quỹ Nghiên cứu chính sách năng lượng ví việc này với “sắp xếp lại ghế trên con tàu Titanic”. Theo ông, nếu Mỹ tiếp nhận lượng diesel Nga, vốn dành cho các khách hàng khác, những khách hàng đó sẽ phải tìm mua ở nơi khác. Nguồn nhiên liệu được điều chuyển giữa các thị trường, thay vì tạo ra mức tăng tương ứng về tổng nguồn cung, nên mặt bằng giá có thể vẫn giữ ở mức hiện tại. Ông Lynch cho rằng, kịch bản tích cực nhất là giá giảm nhẹ tại một số khu vực như New York, New Jersey hoặc Philadelphia, song khó tạo ra thay đổi đáng kể trên toàn nước Mỹ hay thị trường toàn cầu.
Cùng quan điểm, ông Daniel Sternoff - chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Chính sách năng lượng toàn cầu thuộc Đại học Columbia nhận định, giá nhiên liệu nhiều khả năng vẫn ở mức cao. Nguyên nhân là một phần lớn công suất lọc dầu tại Trung Đông chưa thể cung ứng cho thị trường thế giới do gián đoạn tại eo biển Hormuz. Theo ông Sternoff, nguồn cung các sản phẩm tinh chế như diesel mới đạt gần một nửa mức trước xung đột. Ngay cả khi Nga đưa thêm nhiên liệu ra thị trường, lượng bổ sung này có thể làm dịu đà tăng giá nhưng khó kéo giá giảm đáng kể.
Trong khi đó, ông Clayton Seigle - nhà chiến lược năng lượng và chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) đánh giá thỏa thuận có thể mang lại lợi ích rõ hơn cho Nga so với người tiêu dùng diesel tại Mỹ. Moscow đang tìm cách giải phóng lượng diesel mùa hè để chuyển sang các chủng loại phục vụ mùa đông và vùng Bắc Cực trong những tháng tới. “Tôi nghĩ thỏa thuận không đủ để giá giảm một cách thực chất tại Mỹ hay châu Âu, nhưng chắc chắn giúp Moscow thoát khỏi gánh nặng về áp lực nguồn thu”, ông Seigle nhận định.
Ngoài kế hoạch cung cấp diesel, các cuộc trao đổi giữa đại diện Mỹ và Nga còn đề cập khả năng hợp tác liên quan đến hệ thống đường ống khí đốt Nord Stream. Theo Reuters, ông Kirill Dmitriev - cố vấn thân cận của Tổng thống Putin và Đặc phái viên Jared Kushner đã thảo luận phương án đưa nhà đầu tư Mỹ tham gia công ty quản lý đường ống, qua đó cung cấp khí đốt Nga cho châu Âu sau khi chiến sự kết thúc. Tuy nhiên, triển vọng đạt thỏa thuận còn hạn chế.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết mọi thỏa thuận phải được Nga đàm phán với Tập đoàn Tài chính phát triển quốc tế Mỹ (DFC) và Bộ Tài chính Mỹ, đồng thời mang lại lợi ích cho người nộp thuế và doanh nghiệp Mỹ. Cơ cấu sở hữu Nord Stream, với Gazprom nắm 51% cổ phần và phần còn lại thuộc các doanh nghiệp châu Âu, cũng khiến việc đàm phán phức tạp.
Rào cản lớn hơn đến từ chính sách năng lượng của châu Âu. Đức cho biết đã có nguồn cung thay thế và không mong muốn tái vận hành Nord Stream, trong khi Ba Lan kiên quyết phản đối. EU cũng đang triển khai lộ trình dừng hoàn toàn nhập khẩu LNG Nga từ ngày 1/1/2027 và chấm dứt nhập khẩu khí đốt qua đường ống chậm nhất ngày 1/11/2027, khiến phương án khôi phục Nord Stream khó thành hiện thực.
