Mong manh thỏa thuận hòa hoãn biên giới Afghanistan - Pakistan

Cuộc giao tranh đẫm máu dọc biên giới Afghanistan - Pakistan cuối tuần qua đã phủ bóng lên những nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa hai nước, vốn được kỳ vọng cải thiện sau hàng loạt cuộc tiếp xúc ngoại giao trong năm nay, làm sâu thêm rạn nứt giữa Islamabad và Kabul và đặt ra câu hỏi về định hướng chính sách khu vực của Pakistan trong bối cảnh nước này cùng lúc đối mặt với căng thẳng với Ấn Độ và mối đe dọa từ các nhóm vũ trang xuyên biên giới.

Từ hòa hoãn đến xung đột

Khi Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar đến thăm Kabul hồi tháng 4 và gặp người đồng cấp Amir Khan Muttaqi của chính quyền Taliban, giới quan sát từng xem đây là tín hiệu khởi đầu cho một giai đoạn "thiết lập lại quan hệ" giữa hai bên. Các cuộc gặp tiếp theo vào tháng 5 và tháng 8, với vai trò trung gian của Trung Quốc, càng củng cố thêm kỳ vọng này.

Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau, tình hình nhanh chóng đảo chiều. Các cuộc đụng độ dữ dội dọc đường biên giới khiến hàng trăm người thương vong. Theo phía Islamabad, quân đội Pakistan đã tiêu diệt hơn 200 tay súng Taliban, trong khi Kabul cho biết 58 binh sĩ Pakistan đã thiệt mạng. Con số thương vong lớn ở cả hai bên cho thấy sự mong manh của các thỏa thuận hòa hoãn đạt được hồi đầu năm.

Mong manh thỏa thuận hòa hoãn biên giới Afghanistan - Pakistan -0
Xe quân sự xuất hiện tại cuộc biểu tình ở Khost, Afghanistan, vào ngày 13/10, trong bối cảnh nhiều ngày xảy ra các cuộc đụng độ chết người giữa Afghanistan và Pakistan. Ảnh Getty Images

Pakistan hiện đối mặt làn sóng tấn công gia tăng, đặc biệt tại tỉnh Khyber Pakhtunkhwa ở tây bắc, nơi hàng chục binh sĩ đã thiệt mạng trong các vụ phục kích. Islamabad cáo buộc chính quyền Taliban dung túng cho nhóm vũ trang Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) hoạt động từ lãnh thổ Afghanistan và thực hiện các vụ tấn công xuyên biên giới. Taliban phủ nhận cáo buộc này.

Giao tranh tiếp tục bùng phát cuối tuần qua, khiến ít nhất 23 binh sĩ Pakistan thiệt mạng và gần 30 người bị thương. Islamabad tuyên bố chiếm hơn 20 đồn bốt của Taliban trong lãnh thổ Afghanistan, trong khi Kabul chưa xác nhận thương vong. Dù giao tranh tạm lắng, căng thẳng vẫn âm ỉ, gợi nhớ kịch bản đối đầu giữa Pakistan và Ấn Độ tại Kashmir hồi đầu năm.

Ngòi nổ mang tên TTP

Theo giới phân tích, nhóm vũ trang TTP, hình thành năm 2007 trong bối cảnh cuộc chiến chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu, là yếu tố then chốt trong căng thẳng hiện nay. Nhóm này tuyên bố mục tiêu áp dụng luật Hồi giáo nghiêm ngặt tại Pakistan, yêu cầu thả các thành viên bị bắt và phản đối việc sáp nhập các khu vực bộ lạc vào tỉnh Khyber Pakhtunkhwa. Dù độc lập với Taliban đang nắm quyền tại Afghanistan, TTP có chung hệ tư tưởng và mối liên hệ lịch sử sâu sắc.

Kể từ khi Taliban trở lại nắm quyền tại Kabul tháng 8/2021, các vụ tấn công của TTP gia tăng đáng kể. Theo Dự án dữ liệu sự kiện và vị trí xung đột vũ trang của Mỹ (ACLED), nhóm này đã tiến hành hơn 600 vụ tấn công hoặc đụng độ với lực lượng an ninh chỉ trong năm qua, mức cao nhất trong nhiều năm. Trong vài tuần gần đây, các vụ tấn công đã khiến hơn 20 binh sĩ Pakistan thiệt mạng, trong đó có cả sĩ quan cấp cao.

Ngoài TTP, Islamabad còn cáo buộc Taliban cho phép các nhóm như Quân đội Giải phóng Balochistan (BLA) trú ẩn trong lãnh thổ Afghanistan. Dù Kabul liên tục phủ nhận, áp lực quốc tế đối với Taliban đang tăng. Trung Quốc, Iran và Nga, ba quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp tại khu vực, đã nhiều lần kêu gọi chính quyền Taliban hành động mạnh mẽ hơn, trong đó lời kêu gọi mới nhất được đưa ra tại cuộc họp ở Moscow hồi đầu tháng 10.

Abdul Basit, chuyên gia về chủ nghĩa cực đoan tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam của Singapore, nhận định với trang Al Jazeera: "Cả Islamabad và Kabul đều hiểu rằng cần duy trì kênh đối thoại, nhưng căng thẳng sẽ còn âm ỉ và có thể bùng phát bất kỳ lúc nào. Một vòng đàm phán mới, có thể do Trung Quốc hoặc một nước vùng Vịnh chủ trì, là điều có thể xảy ra - nhưng chưa đủ để đảm bảo ổn định lâu dài".

Tìm kiếm "trạng thái bình thường mới"

Theo Trung tâm nghiên cứu và an ninh tại Islamabad, chỉ trong 9 tháng đầu năm nay, hơn 2.400 nhân viên an ninh Pakistan đã thiệt mạng - con số cao nhất trong một thập kỷ. Điều này khiến chính phủ Pakistan chịu sức ép lớn phải thể hiện lập trường cứng rắn hơn trước các mối đe dọa từ bên kia biên giới.

Chuyên gia Basit cho rằng Islamabad đang định hình một "trạng thái bình thường mới" với Taliban: bất kỳ cuộc tấn công nào xuất phát từ Afghanistan, dù do TTP hay các nhóm khác, sẽ bị đáp trả trực tiếp trên lãnh thổ Afghanistan. "Pakistan dường như muốn gửi thông điệp rằng Taliban phải chịu trách nhiệm cho mọi hành động khởi phát từ đất của họ", ông nói.

Giới quan sát cho rằng cách tiếp cận này mang sắc thái tương tự chiến lược của Ấn Độ sau vụ tấn công ở Kashmir hồi tháng 4, khi New Delhi đáp trả bằng không kích sâu trong lãnh thổ Pakistan. Tuy nhiên, khác với cán cân quân sự giữa Ấn Độ và Pakistan, sức mạnh giữa Islamabad và Kabul nghiêng hẳn về phía Pakistan, nước sở hữu không quân hiện đại và năng lực tác chiến vượt trội so với lực lượng Taliban chủ yếu dựa vào kinh nghiệm du kích.

Aamer Raza, Phó giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Peshawar của Pakistan, nhận xét: "Sự kiên nhẫn của Islamabad đang cạn dần, nhưng nước này vẫn cố tránh leo thang toàn diện. Pakistan biết rằng họ có thể gây thiệt hại lớn cho Taliban, song điều đó cũng có thể đẩy khu vực vào vòng bất ổn sâu hơn".

Đáng chú ý, sau các cuộc giao tranh, Bộ Ngoại giao Pakistan lần đầu tiên công khai đặt nghi vấn về tính hợp pháp của chính quyền Taliban, dù chính Pakistan từng là bên ủng hộ mạnh mẽ phong trào này suốt hơn hai thập kỷ. Islamabad yêu cầu Kabul "có hành động cụ thể và có thể kiểm chứng được chống lại các nhóm khủng bố", đồng thời kêu gọi thành lập một "chính phủ bao trùm hơn".

Cựu đại sứ Pakistan Seema Ilahi Baloch nhận định: "Cả hai bên đều hiểu rằng xung đột chỉ làm suy yếu hợp tác và gây tác động tiêu cực đến ổn định khu vực. Vai trò trung gian của Trung Quốc có thể là chìa khóa duy nhất để kéo hai nước trở lại bàn đàm phán".

Giới quan sát nhận định biên giới Afghanistan - Pakistan nhiều khả năng vẫn là điểm nóng trong thời gian tới. Sự thiếu tin cậy giữa hai bên, cùng với hoạt động của các nhóm vũ trang xuyên biên giới, khiến một giải pháp bền vững vẫn còn xa vời. "Câu hỏi lớn nhất", ông Basit đặt vấn đề, "là Pakistan muốn đạt được điều gì với các cuộc không kích và lập trường cứng rắn hiện nay? Liệu điều đó có buộc Taliban hành động chống lại TTP, hay chỉ khiến họ xích lại gần nhau hơn?"

Trong bức tranh đầy biến động của khu vực, dường như cả Islamabad lẫn Kabul đều chưa sẵn sàng cho một sự nhượng bộ thực sự. Và khi xung đột biên giới được sử dụng như công cụ gây sức ép chính trị, "trạng thái bình thường mới" mà Pakistan mong muốn vẫn chỉ là một mục tiêu xa vời.

Duy Tiến

Các tin khác

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.