Mãi ngân vang “Một mùa xuân nho nhỏ”

Bài thơ “Một mùa xuân nho nhỏ” được nhà thơ Thanh Hải viết vào những năm tháng cuối đời trên giường bệnh tại Bệnh viện Trung ương Huế (cuối năm 1980). Bài thơ là niềm tâm sự, sự chiêm nghiệm và niềm tin về tương lai phía trước của một nhà thơ đã dâng trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc.

Nhạc sĩ Trần Hoàn vào thăm bạn, đọc được bài thơ ấy trên giường bệnh của nhà thơ Thanh Hải, ông nói với nhà thơ sẽ về phổ nhạc bài thơ này. Giữ đúng lời hứa với bạn, nhạc sĩ Trần Hoàn đã phổ xong bài hát sau một tuần. Ông trở lại Huế để hát cho nhà thơ Thanh Hải là người nghe đầu tiên. Nhưng, nhà thơ Thanh Hải đã đi xa. Bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ” như một giai điệu hát ru đưa nhà thơ an giấc ngàn thu...

nh%3fc si tr%3fn hoàn 1.jpg -0
Nhạc sĩ Trần Hoàn - nhà thơ Thanh Hải.

Tết Tân Dậu (1981), ca khúc “Một mùa xuân nho nhỏ” nhạc Trần Hoàn phổ thơ Thanh Hải đã được nghệ sĩ Kim Phúc thể hiện ngân vang trên sóng phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam, đến với thính giả trong và ngoài nước.

Nhớ về những năm tháng khi lần đầu tiên được nghe ca khúc này trong chương trình ca nhạc chào xuân 1981 trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Trần Hoàng khi ấy còn là một anh lính bộ đội thông tin có một cảm xúc thật lạ, vừa nao nao một niềm phấn chấn lại vừa phảng phất chút trầm mặc, bùi ngùi: “Đầu những năm 1980, đất nước vừa thoát khỏi chiến tranh, nền kinh tế còn nhiều khó khăn, nhưng các tầng lớp nhân dân đều tin tưởng vào tương lai phía trước của đất nước. Bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ” phát trên đài mang đến cho chúng tôi một niềm vui, một niềm phấn chấn. Cho đến nay đất nước chúng ta đã phát triển, bài hát đó như một dự báo tương lai về mùa xuân đất nước...”.

Cô giáo Nguyễn Thị Lan Anh, Phó phụ trách Khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Huế chia sẻ kỷ niệm của mình về bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ”, bài hát mà cô đã dạy cho nhiều thế hệ học trò: “Tôi xa nhà từ bé, vào Huế học ở Trường Cao đẳng nghệ thuật Huế. Hồi đó mới tầm 9-10 tuổi, tôi còn nhớ mãi cảm giác được nghe ca khúc “Một mùa xuân nho nhỏ” từ loa phát thanh treo ở cột điện trên đường đi học. Khi nghe những ca từ “Mọc giữa dòng sông xanh/ Một bông hoa tím biếc/ Ơi con chim chiền chiện/ Hót chi mà vang trời...”, nước mắt tôi cứ chực trào ra. Tôi đã đứng lại nghe hết bài hát rồi mới đi về phòng. Lúc đó tôi cứ ví mình như bông hoa, như con chim chiền chiện nhỏ bé muốn chạy về với ba mẹ, với gia đình... Tôi đã thuộc và yêu thích bài hát này từ lúc đó!”.

Có thể khẳng định, ca khúc “Một mùa xuân nho nhỏ” là một trong những ca khúc hay nhất viết về mùa xuân. Đây còn là ca khúc kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc và thi ca. Trong bản thân lời thơ đã có nhạc tính và người nhạc sĩ đã tài tình bắt được cái hồn nhạc trong thơ để viết nên ca khúc bằng những giai điệu âm nhạc như chắp thêm đôi cánh cho bài thơ này bay cao, bay xa hơn. Hơn thế nữa, giai điệu của nhạc sĩ Trần Hoàn còn làm cho bài thơ gần với người dân Huế bởi cách khai thác âm nhạc rất huyền diệu của một nhạc sĩ am hiểu ca Huế rất sâu sắc.

Là một người dành tình cảm đặc biệt với ca khúc “Một mùa xuân nho nhỏ” - nhà báo, nhạc sĩ Nguyễn Việt phân tích: "Nhà thơ Thanh Hải đã viết nên bài thơ với tất cả các giác quan của con người. Đọc bài thơ lên, chúng ta như nhìn thấy mùa xuân (thị giác), nghe thấy (thính giác), thưởng thức được mùi hương (khứu giác), cảm nhận được sự ngọt ngào (vị giác), cảm nhận được cái ấm, cái mát (xúc giác)... 5 giác quan hội tụ đủ trong bài thơ và đặc biệt hơn nữa còn có giác quan thứ 6 (dự báo về tương lai đất nước) và chính nhạc sĩ Trần Hoàn đã nắm bắt được điều này để chắp cánh cho bài thơ trở thành một bài hát mùa xuân xứ Huế thật ngọt ngào, bay bổng!”.

“Một mùa xuân nho nhỏ” có lẽ là bài thơ hay nhất của Thanh Hải và cũng là một trong những ca khúc hay nhất về mùa xuân của nhạc sĩ Trần Hoàn. Khi bài hát vừa ra đời, ngay lập tức nhận được sự yêu thích từ những trái tim yêu âm nhạc, phủ sóng rộng rãi tại các chương trình văn nghệ mừng Đảng, mừng xuân trên khắp mọi miền Tổ quốc. Một điều thú vị nữa là chính ca khúc này gắn liền với rất nhiều thế hệ những người yêu mến Đài Phát thanh và Truyền hình Thừa Thiên Huế khi đây là nhạc hiệu chính của Đài Phát thanh và Truyền hình Huế.

Nhạc sĩ Nguyễn Việt nhớ lại: “Năm 1998, Đài Phát thanh Thừa Thiên Huế có thêm nhiệm vụ sản xuất và phát sóng truyền hình và đổi tên thành Đài Phát Thanh và Truyền hình Thừa Thiên Huế. Giám đốc Đài lúc đó là anh Hoàng Ngọc đã ngay lập tức đưa bài hát này ra Hà Nội gặp nhạc sĩ Trần Hoàn cho phối khí lại để làm nhạc hiệu cho Đài. Chính nhạc sĩ Trần Hoàn đã trực tiếp cùng với dàn nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam phối khí, thu âm lấy điệp khúc của bài hát “Mùa xuân, mùa xuân, một mùa xuân nho nhỏ” làm nhạc hiệu trên sóng truyền hình cùng sóng phát thanh của Đài...”.

Gần một nửa thế kỷ là quãng thời gian đủ để khẳng định giá trị bất hủ một tác phẩm nghệ thuật. Từ khi ra đời và được ngân vang trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam đến nay, mỗi mùa xuân về, lại có hàng chục bài hát mới ra đời nhưng mỗi dịp nghe “Một mùa xuân nho nhỏ”, người yêu âm nhạc vẫn thấy vẹn nguyên cảm giác nao nao, bồi hồi, xao xuyến như lần nghe đầu tiên. “Một mùa xuân nho nhỏ” của những năm 1980 thế kỷ trước. “Một mùa xuân nho nhỏ” nhưng hiệu quả cảm xúc, thẩm mỹ của ca khúc đã đem lại cho người nghe thì vô cùng mạnh mẽ, lớn lao.

Phi Tân - Lê Minh

Các tin khác

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Văn hóa đối ngoại: “Sức mạnh mềm” và lá chắn từ xa

Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 1306/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ khẳng định tầm chiến lược: “Văn hóa không dừng lại ở vai trò cầu nối hữu nghị, mà đã trở thành “sức mạnh mềm” cốt lõi, thành lá chắn từ xa bảo vệ vững chắc chủ quyền và an ninh quốc gia.

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn với lực lượng kỹ thuật nghiệp vụ

Phát biểu trong buổi thăm và làm việc tại Trung tâm Kỹ thuật nghiệp vụ Công an nhân dân, ngày 6/7/2026 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Lịch sử đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội đã chứng minh vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ...”.

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Nén tâm hương trên những miền đất lửa

Những ngày tháng 7, trên dải đất miền Trung nắng gió, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Cục Ngoại tuyến, Bộ Công an lặng lẽ đi qua những miền đất lửa Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Trong hành trình “Theo dấu chân những người anh hùng”, mỗi địa danh đi qua không chỉ là một điểm dừng chân, mà còn là một miền ký ức thiêng liêng. Mỗi nén hương được thắp lên không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình...

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Tráng ca còn vọng trên đất mỏ

Cách đây 54 năm, người Đại đội trưởng Đại đội 34 pháo cao xạ 37mm của tự vệ mỏ đã anh dũng hy sinh trên mỏm đồi 104 thuộc dãy Ba Đèo, khi chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những phút cuối cùng trong trận không kích dữ dội của không quân Mỹ trên vùng trời Quảng Ninh.

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Nhà văn, liệt sĩ Nam Cao Bên dòng Châu Giang lộng gió

Chúng tôi về thăm khu tưởng niệm nhà văn, liệt sĩ Nam Cao (1917-1951) đúng vào vụ chuối ngự chín rộ thơm phức. Nằm bên sông Châu, những cây đại quanh vườn ra hoa quanh năm trắng muốt. Khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao (thành lập năm 2004) là một trong số ít địa chỉ văn chương được công nhận là Di tích cấp Quốc gia (2023). Đây là một quần thể di tích, gồm bảo tàng di sản văn học của Nam Cao, ngôi nhà Bá Kiến và dấu chứng lò gạch trong làng.