Lý giải chiến dịch gia tăng hỏa lực của Mỹ với Iran

Những đợt không kích liên tiếp của Mỹ nhằm vào các mục tiêu quân sự tại miền Nam Iran trong hai ngày qua cho thấy Washington đang theo đuổi một chiến lược vượt ra ngoài khuôn khổ đáp trả đơn thuần. Theo nhiều nhà phân tích, bên cạnh mục tiêu gây sức ép buộc Tehran điều chỉnh lập trường, Mỹ còn muốn làm suy yếu khả năng sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ răn đe chiến lược của Iran.

Truyền thông Iran ngày 11/6 đưa tin, các vụ đụng độ giữa lực lượng Mỹ và Iran trên khu vực vịnh Ba Tư đã kéo dài sang ngày thứ hai liên tiếp. Nhiều vụ nổ được ghi nhận tại Bandar Abbas, Minab và Sirik, trong khi các hệ thống phòng không của Iran được kích hoạt ở nhiều địa phương phía Nam.

Theo The Guardian, vòng xoáy đối đầu mới xuất hiện sau sự cố trực thăng Apache của Mỹ rơi tại eo biển Hormuz, đánh dấu mức độ leo thang nghiêm trọng nhất kể từ khi các bên thiết lập cơ chế ngừng bắn nhằm hạn chế nguy cơ xung đột trực tiếp. Dù Nhà Trắng khẳng định không tìm kiếm một cuộc xung đột toàn diện, các phát biểu từ giới chức Mỹ cho thấy Washington đang sử dụng sức mạnh quân sự như một công cụ tạo đòn bẩy chính trị.

apache.jpg
Một trực thăng Apache của Mỹ. Ảnh: Getty Images

Trả lời CNN, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nhấn mạnh rằng các cuộc không kích không nhằm mở ra một mặt trận mới, mà nhằm tạo điều kiện để đạt được một thỏa thuận theo những điều kiện mà Tổng thống Donald Trump mong muốn. Tuyên bố "nếu cần đàm phán bằng bom, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom" của ông Hegseth được nhiều nhà quan sát xem là sự khẳng định rõ nét cho cách tiếp cận cứng rắn mà Washington đang áp dụng.

Những thông tin xuất hiện trên truyền thông Mỹ cũng cho thấy Nhà Trắng đang tính toán sử dụng sức ép quân sự để thay đổi cán cân đàm phán. Wall Street Journal dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết áp lực đối với Tehran sẽ tiếp tục được duy trì, thậm chí tăng cường, cho tới khi Iran thể hiện sự nhượng bộ trước các yêu cầu của Washington.

Trong khi đó, Axios tiết lộ Tổng thống Trump từng thảo luận với đội ngũ an ninh quốc gia về phương án tiến hành một chiến dịch quân sự có cường độ cao nhưng thời gian giới hạn nhằm tạo thêm sức ép đối với Tehran.

Tuy nhiên, theo ông Hamidreza Azizi, chuyên gia thuộc Viện Các vấn đề quốc tế và an ninh Đức, sẽ là chưa đủ nếu chỉ nhìn nhận các cuộc không kích lần này dưới góc độ gây áp lực ngoại giao. Việc Mỹ tập trung tấn công vào các hệ thống radar, phòng không cùng các trung tâm chỉ huy và kiểm soát cho thấy Washington còn theo đuổi một mục tiêu chiến lược khác: thu hẹp khả năng của Iran trong việc đe dọa các tuyến hàng hải đi qua eo biển Hormuz.

Theo đánh giá của ông Azizi, các đòn tấn công này đồng thời gửi thông điệp tới thị trường năng lượng và cộng đồng vận tải biển quốc tế rằng an ninh tại một trong những tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới vẫn được đảm bảo. Xét trên khía cạnh đó, chiến dịch hiện nay có thể được hiểu là nỗ lực của Mỹ nhằm làm suy giảm giá trị của "lá bài Hormuz" - một trong những đòn bẩy chiến lược quan trọng nhất mà Tehran đang nắm giữ trong cuộc đối đầu với Washington.

Trong khi Washington gia tăng sức ép quân sự, Tehran cũng phát đi thông điệp cho thấy họ chưa sẵn sàng nhượng bộ. Phát biểu tại Liên hợp quốc hôm 10/6, Đại sứ Iran Amir Saeid Iravani khẳng định không thể đạt được một thỏa thuận bền vững thông qua đe dọa hoặc sử dụng vũ lực.

Theo ông, Iran chưa bao giờ chấp nhận đàm phán dưới sức ép và sẽ không thay đổi lập trường chỉ vì các biện pháp quân sự từ bên ngoài. Nhà ngoại giao này đồng thời cho rằng những nỗ lực gây áp lực của Mỹ trong nhiều năm qua đã không mang lại kết quả như mong muốn, thậm chí còn khiến khoảng cách giữa hai bên ngày càng gia tăng.

Những tuyên bố cứng rắn này nhanh chóng được phản ánh trên thực địa. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tiến hành các đợt tấn công nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain, trong đó có các căn cứ không quân Ali Al-Salem, Ahmad Al-Jaber và sân bay quân sự Sheikh Isa. Truyền thông Iran cũng cho biết lực lượng vũ trang nước này đã sử dụng máy bay không người lái nhằm vào các hệ thống liên lạc và radar phòng không Patriot tại khu vực đóng quân của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ ở Bahrain.

Ảnh minh họa. Nguồn: Reuters

Ảnh minh họa. Nguồn: Reuters

Diễn biến leo thang giữa hai bên đã làm dấy lên lo ngại ngày càng lớn trong cộng đồng quốc tế. Tại phiên họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về tình hình Trung Đông, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo cuộc đối đầu hiện nay có nguy cơ kéo cả khu vực vào một vòng xoáy bất ổn mới, với những tác động vượt xa phạm vi Trung Đông, từ thương mại, an ninh năng lượng, an ninh lương thực cho tới các dòng di cư xuyên biên giới.

Thông qua Người phát ngôn Farhan Haq, ông Guterres kêu gọi tất cả các bên chấm dứt các cuộc tấn công, thực hiện kiềm chế tối đa và tránh mọi hành động có thể khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.

Không chỉ Liên hợp quốc, nhiều nước thành viên Hội đồng Bảo an cũng kêu gọi Mỹ và Iran quay trở lại con đường đối thoại, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Tại khu vực vùng Vịnh, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) trong cuộc họp bộ trưởng lần thứ 167 ở Bahrain cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ xung đột lan rộng.

Tuyên bố chung của GCC vì vậy tiếp tục nhấn mạnh vai trò của ngoại giao, đối thoại và việc tuân thủ luật pháp quốc tế như con đường khả thi nhất để ngăn chặn cuộc khủng hoảng tiếp tục leo thang.

Trong một diễn biến có liên quan, nhiều nguồn thạo tin tiết lộ, Tehran và Washington hiện vẫn đang trao đổi về các chi tiết của một bản ghi nhớ (MoU) trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước tiếp tục leo thang.

Theo Reuters, hai bên đã đạt được sự đồng thuận về mặt chính trị đối với khuôn khổ thỏa thuận, song vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục đàm phán chi tiết. Trong đó, nội dung quan trọng nhất là cơ chế giải phóng hàng tỷ USD doanh thu dầu mỏ của Iran đang bị phong tỏa tại các ngân hàng nước ngoài.

"Iran muốn từ 6-12 tỷ USD trong số các tài sản bị đóng băng được chuyển về Tehran, trong khi phía Mỹ chỉ chấp nhận giải ngân theo từng giai đoạn và giới hạn việc sử dụng số tiền này cho các mặt hàng nhân đạo, thay vì hoàn trả trực tiếp cho Iran", một nguồn tin Iran cho hay.

Các nguồn tin cho biết, ưu tiên hiện nay của chính quyền Iran không phải là đạt được một thỏa thuận toàn diện với Mỹ, mà là thiết lập một khuôn khổ hợp tác đủ để tạo thêm dư địa kinh tế cho Tehran. Điều này có thể đạt được thông qua việc giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và chấm dứt tình trạng đối đầu quân sự hiện nay.

Giới quan sát nhận định, nếu đạt được đồng thuận về cơ chế giải ngân các khoản tiền bị đóng băng, đây có thể trở thành bước đệm quan trọng cho tiến trình đàm phán giữa Iran và Mỹ trong thời gian tới.

Kim Khánh

Các tin khác

Lãnh đạo Nga Và Ukraine phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại

Lãnh đạo Nga Và Ukraine phát đi tín hiệu sẵn sàng đối thoại

Trong một diễn biến mang tính bước ngoặt, lãnh đạo Nga và Ukraine mới đây đã đưa ra những thông điệp mạnh mẽ về khả năng tiến tới một giải pháp ngoại giao trong bối cảnh cuộc xung đột đang bước sang năm thứ 5, cho thấy một cánh cửa đối thoại trực tiếp đang dần được hé mở.

Các chuyên gia lý giải lý do Israel vượt sông Litani, tiến sâu vào Lebanon

Các chuyên gia lý giải lý do Israel vượt sông Litani, tiến sâu vào Lebanon

Việc quân đội Israel tiến vượt sông Litani ở miền Nam Lebanon đang được giới quan sát đánh giá là một trong những diễn biến quân sự đáng chú ý nhất kể từ cuộc chiến Israel - Hezbollah năm 2006. Động thái này không chỉ đánh dấu sự mở rộng đáng kể của chiến dịch quân sự Israel tại Lebanon mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột khu vực tiếp tục leo thang trong bối cảnh các nỗ lực ngừng bắn và đàm phán vẫn chưa đạt kết quả rõ ràng.

Thông điệp mạnh mẽ về “lời giải châu Á” trước khủng hoảng toàn cầu

Thông điệp mạnh mẽ về “lời giải châu Á” trước khủng hoảng toàn cầu

Tối 29/5, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã chính thức khai mạc tại Singapore, thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chức an ninh, giới hoạch định chính sách và truyền thông toàn cầu. Tâm điểm vững chắc của phiên khai mạc năm nay chính là bài phát biểu dẫn đề quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Ngay sau khi kết thúc, bài phát biểu đã nhanh chóng trở thành tiêu điểm trên hàng loạt các trang báo lớn và kênh thông tấn uy tín quốc tế, nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao từ dư luận chính trị thế giới.

Shangri-La: Từ sáng kiến thúc đẩy đối thoại đến diễn đàn an ninh hàng đầu

Shangri-La: Từ sáng kiến thúc đẩy đối thoại đến diễn đàn an ninh hàng đầu

Khởi nguồn từ một ý tưởng sơ khởi nhằm thiết lập kênh thảo luận quốc phòng đa phương tại châu Á - Thái Bình Dương sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Đối thoại Shangri-La đã trải qua chặng đường hơn hai thập kỷ để khẳng định vị thế là một trong những diễn đàn an ninh hàng đầu. Bước sang năm 2026, đối mặt với một môi trường chiến lược toàn cầu đầy biến động, diễn đàn tiếp tục thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế.

“Lời cảnh báo khắc nghiệt” về khủng hoảng khí hậu toàn cầu

“Lời cảnh báo khắc nghiệt” về khủng hoảng khí hậu toàn cầu

Nhiều nhà khoa học cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mà những hiện tượng thời tiết từng bị xem là bất thường đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới” của khí hậu toàn cầu. Các đợt nắng nóng cực đoan không chỉ gây sức ép lên y tế, năng lượng và giao thông, mà còn đe dọa an ninh lương thực, tăng trưởng kinh tế và khả năng thích ứng của nhiều quốc gia.

Israel bắn phá phía Nam Lebanon, lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ

Israel bắn phá phía Nam Lebanon, lệnh ngừng bắn trước nguy cơ sụp đổ

Israel tiến hành các cuộc tập kích dữ dội trên khắp miền Nam Lebanon, trong khi lực lượng Hezbollah cũng xác nhận tấn công lực lượng của Tel Aviv, khiến lệnh ngừng bắn do Mỹ bảo trợ có nguy cơ sụp đổ, đồng thời ảnh hưởng đến triển vọng đạt thỏa thuận giữa Washington - Tehran.

Trung Quốc tăng tốc trên đường đua tới Mặt Trăng

Trung Quốc tăng tốc trên đường đua tới Mặt Trăng

Trung Quốc mới đây đã phóng thành công tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-23 đưa ba phi hành gia lên trạm không gian Thiên Cung, đánh dấu bước tiến mới trong chương trình chinh phục không gian đầy tham vọng của Bắc Kinh. Đáng chú ý, một trong ba phi hành gia dự kiến sẽ lưu trú trên quỹ đạo suốt một năm – thời gian dài nhất từ trước đến nay đối với một sứ mệnh không gian có người lái của Trung Quốc.

Đường vào EU của Ukraine: Tưởng gần nhưng còn xa

Đường vào EU của Ukraine: Tưởng gần nhưng còn xa

Ukraine cho rằng nước này xứng đáng trở thành thành viên đầy đủ của Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, các thành viên EU chủ chốt muốn quá trình gia nhập của Ukraine diễn ra đúng trình tự và chỉ sẵn sàng cấp cho Kiev tư cách "thành viên liên kết".

Cơ hội cho Mỹ-Iran từ bản dự thảo 9 điểm

Cơ hội cho Mỹ-Iran từ bản dự thảo 9 điểm

Giữa lúc nguy cơ xung đột bùng phát trở lại tại Trung Đông, sự xuất hiện của dự thảo thỏa thuận 9 điểm cùng các nỗ lực trung gian dồn dập từ Pakistan và Qatar đang mở ra cơ hội hiếm hoi để Mỹ và Iran nối lại tiến trình đàm phán.

Những thách thức đón chờ tân Chủ tịch Fed

Những thách thức đón chờ tân Chủ tịch Fed

Sự kiện ông Kevin Warsh chính thức bước vào Nhà Trắng, thực hiện nghi thức tuyên thệ nhậm chức Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đánh dấu một bước ngoặt lớn, khép lại kỷ nguyên đầy biến động của người tiền nhiệm Jerome Powell và mở ra một chương mới mang tính lịch sử cho nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tổng thống Trump đối mặt phép thử ảnh hưởng chính trị trước bầu cử giữa nhiệm

Tổng thống Trump đối mặt phép thử ảnh hưởng chính trị trước bầu cử giữa nhiệm

Các cuộc bầu cử sơ bộ diễn ra đồng loạt tại nhiều bang của Mỹ trong tuần này được xem là bài kiểm tra quan trọng đối với sức ảnh hưởng chính trị của Tổng thống Donald Trump, trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Kết quả bước đầu cho thấy những ứng cử viên nhận được sự hậu thuẫn của ông Trump tiếp tục giành ưu thế tại nhiều cuộc đua then chốt, song cũng phản ánh những thách thức mà đảng Cộng hòa phải đối mặt trong hành trình bảo vệ quyền kiểm soát Quốc hội.

Trung-Nga thắt chặt quan hệ chiến lược

Trung-Nga thắt chặt quan hệ chiến lược

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng đánh giá quan hệ giữa Bắc Kinh và Moskva đang ở mức cao chưa từng có, đồng thời cam kết "xây dựng một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng và hợp lý hơn".

Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa phát đi cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ thế giới bước vào một cuộc khủng hoảng dầu mỏ mới, khi lượng dự trữ dầu thương mại toàn cầu đang giảm với tốc độ chưa từng thấy, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng chiến lược, đồng thời mùa du lịch hè ở Bắc bán cầu đang đến gần.

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế vì đợt bùng phát Ebola tại châu Phi

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế vì đợt bùng phát Ebola tại châu Phi

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola mới nhất tại Cộng hòa dân chủ (CHDC) Congo và nước láng giềng Uganda là “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế”, sau khi virus này khiến gần 90 người thiệt mạng và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan trong khu vực.