Lữ Mai - gương mặt thơ trẻ

Hẹn gặp Lữ Mai trong một buổi chiều dịu mát tại nhà số 4 Lý Nam Đế, bên tách trà thơm, cô gái đối diện tôi với gương mặt khả ái, xinh đẹp, dịu dàng. Tôi vẫn nói vui với Lữ Mai rằng, cặp đôi Mật - Mai đẹp nhất trong làng văn nghệ, giống như Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh. Mai cười nhỏ nhẹ "Em đâu dám nhận". Và câu chuyện văn chương giữa chúng tôi bắt đầu từ những bài thơ của Xuân Quỳnh. 

Cô chia sẻ niềm vui về cuốn sách in chung với tác giả Trần Thành "Nơi đầu sóng", tập tản văn viết về Trường Sa. Tập sách gây niềm xúc động không chỉ với độc giả Thủ đô mà đông đảo bạn đọc cả nước tìm đến trang sách như một sự biết ơn, trân quý đối với các chiến sĩ đang ngày đêm bảo vệ vùng trời, vùng biển của Tổ quốc.

Lữ Mai rất xúc động vì chuyến đi thăm đảo đã để lại trong cô những tình cảm trân trọng, biết ơn. Điều xúc động mà bản thân Lữ Mai và Trần Thành nhận được, đó là tình cảm của mọi người dành cho cuốn sách, toàn bộ số tiền bán sách và ủng hộ của mọi người đã được chuyển tận tay các chiến sĩ ngoài đảo Trường Sa.

Lữ Mai là cây bút trẻ, xuất hiện sớm khi đang là sinh viên Khoa Viết văn Nguyễn Du với một giọng điệu lạ, khá ấn tượng với độc giả. Bạn đọc biết đến cô từ tập thơ đầu tiên "Giấc" rồi lần lượt các tập "Mở mắt rồi mơ" và gần đây nhất là "Thời cách ngăn trống rỗng". Lữ Mai đem đến cho độc giả những sự khác biệt bởi xúc cảm thơ luôn mới, thi tứ lạ và đẹp, ẩn chứa một cá tính khó trộn lẫn.

Có thể nói rằng, ở thời đại nào thì khi nhắc đến văn học trẻ, chúng ta sẽ hình dung ra những nguồn cảm hứng dồi dào, sung sức trong cả đời sống lẫn sáng tác. Điều đó là một biểu hiện của lứa tuổi, bản năng qua cách những người trẻ hòa nhịp vào đời sống đương đại. Về cơ bản, các tác giả trẻ luôn có sự vận động sinh động, sôi động để biểu đạt cái tôi cũng như cá tính sáng tạo của mình.

Nhà thơ Lữ Mai.
Nhà thơ Lữ Mai.

Ngoài những sáng tác theo lối thông thường, quen thuộc, họ thường có ý thức tìm tòi, thể nghiệm những hình thức mới trong cả nội dung và hình thức. Về nội dung, đó là ngôn ngữ, là cách diễn đạt tránh sáo mòn, cũ kĩ. Về hình thức, có thể là thơ thị giác, thơ sắp đặt. Chính Lữ Mai đã ý thức rất rõ điều đó và mạch thơ cứ thế tuôn ra, những câu thơ như một sự thể nghiệm mới mà cô không ngần ngại viết:

"Bóng đêm quên nói với anh
em vẫn ngủ nhiều hơn trẻ nhỏ
mơ dạo chơi khắp mọi đền đài
mặc mưa mướt mỏng

mưa ngược vào anh mắt khô
ngày tháng Tám đầy lên không giới hạn
muôn thành quách dựng khói
muôn nhành hoa cung cấm xuyên gai

bất cứ điều gì ngoài giấc mơ
đều mục rữa".
 (Những khúc ru tháng tám)

Hay như:

Lộc biếc từng đơm nhức áo
núi in giấy mới chùng chình
ý nghĩ vượt vùng yên tĩnh
mây lành tạo tác đào phai

nơi này sót bụi mưa tháng Chạp
lau sậy qua tay rức hơi người
ai hát lại bài ca vách núi
muôn lối mòn thui thủi vắt lên cao

trẻ con ùa vào
lòng ta
má hồng chân không mắt ướt
chiếc giỏ nan đựng đầy quả dại
ta mua về thêm nỗi bâng khuâng

áo người một hàng lộc biếc
năm tháng trổ ra hờn tiếc.

(Du xuân)

 Có thể điểm một số tên tác giả trẻ cùng thế hệ với Lữ Mai như Nguyễn Quang Hưng, Nguyễn Phong Việt, Du Nguyên, Ngô Gia Thiên An. Những cây bút ấy đã cùng Lữ Mai góp mặt trong sân thơ trẻ, họ cùng đọc thơ trong Ngày Thơ Việt Nam vào dịp Rằm Nguyên tiêu, như là một cách tỏ bày niềm yêu mến, trân quý về thơ.

Với vai trò là MC nhiều năm của "Sân thơ trẻ", Lữ Mai tạo được ấn tượng tốt đẹp trong lòng người yêu thơ khắp mọi miền đất nước bởi giọng nói thanh thoát, gương mặt ưa nhìn và đặc biệt là những câu thơ ấn tượng mà Lữ Mai thể hiện.

Mỗi thể loại thơ sẽ mang lại cho chủ thể sáng tác và độc giả những ấn tượng riêng. Lữ Mai chia sẻ rằng "Nói đến sáng tạo văn học thì người ta hình dung rất nhiều ẩn dụ, bắt đầu từ chất liệu thực tế của đời sống. Trong thơ trẻ, tôi thấy các bạn viết bây giờ thể hiện khá cởi mở và chính lối cởi mở đó nên những màu sắc riêng trong đời sống diễn ra như thế nào thì cũng được phản ánh phần nào qua lăng kính sáng tạo.

Ví dụ như nhà thơ Nguyễn Phong Việt, anh có một lối viết thơ rất gần với lối nói, lối viết trên status trên mạng facebook, nó rất là tiệm cận bạn đọc ở thời buổi công nghệ số mà vẫn có độ sâu sắc, ngẫm ngợi riêng.

Rồi bạn Ngô Gia Thiên An, hiện là sinh viên, viết mới mẻ, táo bạo mà vẫn giữ được những nét cơ bản trong văn hóa ngôn ngữ, thể hiện sự giữ gìn trong sáng Tiếng Việt. Tôi rất thích những lối viết như vậy. Khi còn ngồi trên giảng đường đại học thì tôi đã đọc những bản dịch thơ ca, và hiện tại thì quả thực, sự du nhập của các tác phẩm nước ngoài đã phong phú, đa dạng hơn. Kể cả các nhà sách tư nhân thì bây giờ cũng chú ý hơn mảng thơ dịch, các tác phẩm văn học dịch nói chung.

Hai tác phẩm mới của nhà thơ Lữ Mai.
Hai tác phẩm mới của nhà thơ Lữ Mai.

Ngoài ra, những sự kiện lớn của Hội Nhà văn Việt Nam như ngày thơ Việt Nam thì sự kiện liên quan tới giao lưu, tọa đàm với các nền thi ca thế giới cũng rất được ưu tiên ". Những bộc bạch về cách làm thơ, đổi mới thơ của Lữ Mai về các cây bút trẻ đã cho chúng ta thấy thái độ nghiêm túc, say mê với thơ của cô. Cô luôn giữ thái độ đúng mực khi đọc những tác phẩm của họ, nhìn nhận, đánh giá một cách công bằng nhất để phát hiện những cây bút tài hoa.

Khi được hỏi Lữ Mai thích những nhà thơ trẻ nào, cô không ngần ngại "Có một đặc điểm chung giữa các vùng miền Bắc - Trung - Nam mà theo cảm nhận của tôi thì các tác giả trẻ luôn thích sự vận động, họ thích thể hiện bản thân mình và ở mỗi một lứa tuổi thì cách thể hiện sẽ khác. Theo thời gian thì sẽ có sự chọn lọc dần, lắng đọng dần.

Ở miền Trung, cụ thể là Huế thì tôi ấn tượng với nhà thơ Lê Vũ Trường Giang, bạn ấy sáng tác cả thơ và văn xuôi. Hay như ở Sài Gòn có nhà thơ Vũ Văn Song Toàn, một tác giả rất cá tính. Ở Bình Dương có Tạ Anh Thư, xuất hiện với một giọng thơ lạ, rất mới mẻ. Tôi rất ngưỡng mộ với nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, chị viết thơ cũng tài hoa như văn xuôi vậy". Rõ ràng, phải theo dõi và đọc rất kỹ tác phẩm của bạn bè, Lữ Mai mới có những nhận định khách quan và tinh tế như vậy.

Nhà thơ Vũ Quần Phương khi đọc về thơ trẻ của những người viết trẻ, ông nói rằng, cần có một tâm thế thực sự của người trẻ để đón nhận. Đọc Lữ Mai, nhà thơ Vũ Quần Phương và nhiều nhà thơ tên tuổi nhận xét về cô bằng sự ghi nhận, cởi mở.

Tôi hỏi Lữ Mai về trách nhiệm của người làm thơ đặc biệt là thế hệ trẻ như cô đang tiếp nối hành trình gian nan ấy, Lữ Mai bộc bạch "Thực ra đó là câu chuyện của tương lai nhưng niềm tin là thứ cần được nuôi dưỡng. Những thế hệ nhà thơ lớp trước cũng đã ứng xử với chúng tôi theo cách đó, tức là họ đặt niềm tin vào lớp trẻ.

Và trở lại với câu hỏi ấy thì tôi nghĩ rằng, điều này phụ thuộc rất nhiều vào tài năng, tâm huyết, dung dưỡng của những người trẻ đối với văn chương. Người viết luôn phải đặt ra những câu hỏi cho chính mình, phải luôn luôn trăn trở với mình. Thêm nữa, lối ứng xử của các thế hệ nhà văn đi trước và môi trường văn chương cũng là điều hết sức cần thiết. Chúng tôi cần sự quan tâm hơn nữa của các hội, tổ chức nghề nghiệp để thể hiện mình.

Trong hoạt động sáng tác, chúng tôi cần nhiều hơn nữa các trại sáng tác cho người viết trẻ. Các giải thưởng cho người viết trẻ cũng cần được ghi nhận, ưu tiên. Những dự án dài hơi dành cho văn học trẻ cũng chưa thực sự được chú trọng, hay như các sự kiện của ngày thơ Việt Nam, liên hoan thơ quốc tế... nên chăng dành cho thơ trẻ, người viết trẻ sự cổ vũ và khích lệ nhiều hơn nữa".

Vân Khánh

Các tin khác

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Về Thoại Sơn thăm đình thần 3 danh hiệu

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, đình thần Thoại Ngọc Hầu vẫn giữ nguyên nét cổ kính, uy nghiêm và trở thành “linh hồn” của vùng đất Thoại Sơn. Năm 1990, Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận bia Thoại Sơn là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Một người lặng lẽ sống và viết

Một người lặng lẽ sống và viết

Văn chương Quách Liêu cũng giống như tính cách con người anh: không ồn ào, không phô trương, chỉ lặng lẽ cảm thông và chia sẻ với số phận của những con người bình dị.

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

“Cuộc đời cho ta quả quýt”!

Trong “Truyện Kiều”, đoạn tả Mã Giám Sinh trên đường đưa Kiều đi, có “độc thoại nội tâm” rất hay: “Về đây nước trước bẻ hoa/ Vương tôn, quý khách, ắt là đua nhau/ Hẳn ba trăm lạng kém đâu/ Cũng đà vừa vốn, còn sau thì lời/ Miếng ngon kề đến tận nơi/ Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham/ Đào tiên đã bén tay phàm/ Thì vin cành quýt cho cam sự đời”. Đây là “âm mưu” của Mã Giám Sinh sau khi mua Kiều “ba trăm lạng”.

Giá trị của hòa bình

Giá trị của hòa bình

Ngày ấy mẹ tôi tầm sáu tuổi, chưa biết chữ và sống dưới những tiếng nổ inh tai. Những tiếng nổ từ mấy loại vũ khí chiến tranh - thứ mà thời của chúng tôi ít khi chứng kiến. Mẹ kể, bầu trời dạo đó toàn bóng khói. Những làn khói từ thuốc súng, từ đạn bom, từ mấy ngôi nhà cháy trụi sau trận càn đột ngột.

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Con mối và cái tổ kỳ lạ...

Bởi khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho loài mối phát triển – một đe doạ với sự đục phá nhà cửa, đồ dùng,… nên con mối không được thiện cảm trong văn hóa Việt. Nó thường bò vào ngụ ngôn, không được làm “nhân vật”, chỉ là cái cớ để cốt truyện phát triển.

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Nghệ thuật tạo hình – liều thuốc chữa lành tâm hồn

Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại số, con người khỏe hơn về thể chất nhưng lại mong manh hơn về tinh thần. Khi y học chăm lo tuổi thọ sinh học, câu hỏi đặt ra là: ai nuôi dưỡng đời sống nội tâm? Trong bối cảnh ấy, nghệ thuật tạo hình không còn chỉ là lĩnh vực của cái đẹp, mà trở thành một phương thức chữa lành âm thầm nhưng bền bỉ.

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Xuôi dòng An Sơn, phải lòng Lái Thiêu

Tôi ngồi bên dòng An Sơn một chiều tháng tư nghe hoàng hôn võ vàng sóng nước. Dòng An Sơn là một nhánh rẽ của con sông Sài Gòn chảy qua Lái Thiêu. Mười năm gá thân vào đất này, tôi thấy Lái Thiêu có quá nhiều câu chuyện để kể.

Hào khí Chu Hưng

Hào khí Chu Hưng

Hạ Hòa (Phú Thọ) vốn là vùng đất địa linh, sơn thủy hữu tình, nơi có Chiến khu 10 và thủ đô văn nghệ trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong đời sống văn hóa, tinh thần của vùng đất này, đền Chu Hưng là công trình tín ngưỡng tâm linh có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ; là điểm nhấn quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương nói chung và văn hóa tâm linh của vùng đất Hạ Hòa nói riêng.

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì hai lần Wislawa Szymborska

Không có gì xảy ra hai lần phản ánh đúng thực tế cuộc sống. Mỗi người chúng ta đều nằm trong quy luật vật đổi sao dời, mỗi người chỉ sống có một lần và chỉ có vậy, số phận con người không lập lại.

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

“Lao xao Yên Phụ tiếng hò gọi nhau...”

Đường Yên Phụ (Hà Nội) chạy dọc theo sông Hồng. Đây nguyên là một đoạn đê cổ, và một phần được sử dụng làm đường Yên Phụ. Đường dài khoảng gần 1,5 km, bắt đầu từ ô Yên Phụ (đầu dốc đường Thanh Niên) chạy cắt qua các phố Cửa Bắc, Hàng Bún, Hàng Than, Hòe Nhai và kết thúc tại phố Hàng Đậu (gần đầu cầu Long Biên). Từ xưa, tên gốc là Yên Hoa. Năm 1841, vì kỵ húy mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa, nên đổi thành Yên Phụ.    

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

"Tung hoả mù" - trong đời sống, văn chương!

Theo nghĩa đen, "tung hỏa mù" là tung ra khói lửa khiến đối phương mất phương hướng, khó phát hiện được mục tiêu. Ban đầu được dùng phổ biến trong quân sự, như là một mưu kế để che giấu quân đội rút lui, di chuyển… Cách này rất thường gặp trong binh pháp cổ Trung Hoa.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Hải: Người giữ hồn quan họ

Thật không ngờ, trong đời sống văn hóa đương đại gấp gáp và bận rộn, đôi khi người ta chỉ lướt qua những giá trị truyền thống thì vẫn có những người lặng lẽ dành tâm sức và cả cuộc đời của mình để bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu. Tôi vô tình có cuộc gặp gỡ quý giá với ông Nguyễn Trọng Hải, là người cung cấp nhiều tư liệu quý cho Thư viện điện tử Quan họ Bắc Ninh.

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Nhà thơ Lê Hồng Thiện: Thơ khiến cho cuộc đời đáng sống hơn

Giữa nhịp sống nhiều đổi thay, Lê Hồng Thiện vẫn lặng lẽ đi qua tuổi 85 bằng một tâm thế đáng ngưỡng mộ: lạc quan, yêu đời và bền bỉ sáng tạo. Thời gian dường như không làm cạn đi nguồn cảm xúc trong ông, trái lại càng lắng sâu, càng nồng cháy.

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Huyền thoại Trung đội Mai Quốc Ca

Tháng Tư, đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn dòng nước lặng trôi, khó ai hình dung nơi đây từng là ranh giới của sự sống và cái chết. Năm 1972, dòng sông ấy chứng kiến một trong những cuộc chiến khốc liệt nhất của chiến tranh Việt Nam, khi đất trời bị xé nát bởi bom đạn, còn con người bừng lên như những ngọn lửa.

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Ngọn gió rừng vẫn thổi nơi suối nguồn

Có một vùng quê trung du yên bình nơi Chiến khu 10 xưa đã đi vào thế giới nghệ thuật, lấp lánh, ấm áp những trang thơ, nhật ký và lắng đọng những ân tình sâu nặng đối với nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ. Nơi đây, ông cất tiếng khóc chào đời và trở thành ngọn nguồn gieo mầm cho cảm hứng nghệ thuật. Vùng quê ấy đã trở thành “địa chỉ tâm hồn”, làm nên “suối nguồn” trong mát cho những tác phẩm để đời của nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Tiếng hồn dân dã bên bờ Kiến Giang

Giữa dải đất miền Trung nắng gió, Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) từ lâu được biết đến như cái nôi của những câu hò mộc mạc mà thấm đẫm tình người. Trong đó, Hò khoan Lệ Thủy với nhịp chèo khoan thai, với tiếng đáp tình tứ giữa đôi bờ sông Kiến Giang đã trở thành linh hồn của một vùng đất.

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - đứng trên hai mặt của tình yêu

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã mang đến cho chúng ta những bản tình ca thổn thức, nhưng ông không bao giờ có được hạnh phúc lứa đôi trọn vẹn. Nhiều bóng hồng lặng lẽ xuất hiện trong đời nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã để lại những giai điệu xao xuyến khôn nguôi.

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Hai con ngựa "lạ đời" trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan!

Nhà văn lớn Nguyễn Công Hoan (1903 - 1977) để lại một gia tài tác phẩm văn học đồ sộ, với hơn 200 truyện ngắn, 30 truyện dài và nhiều tiểu luận văn học. Tài năng và phong cách của ông thể hiện chủ yếu ở thể truyện ngắn.

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Lễ cầu mưa và nét đẹp văn hóa Tây Nguyên

Những dãy núi cao vời vợi cùng những cánh rừng mênh mang của đại ngàn Tây Nguyên là không gian sinh tồn của các tộc người. Sống giữa núi rừng, họ có cách ứng xử tôn trọng và hòa hợp với thiên nhiên cây cỏ, từ đó hình thành nên hệ tín ngưỡng và những nghi lễ tâm linh độc đáo, giàu bản sắc của miền rừng.