“Giải mã” những cái chết bí ẩn
10 giờ sáng 19/7/2026, ông Đ.T.H. (SN 1972, trú tại tổ 6, phường An Bình, tỉnh Gia Lai) đến khu rẫy của gia đình mình tại tổ 6, phường An Bình để thăm vườn cây. Sau nhiều lần cất tiếng gọi ông Nguyễn Đình Mai (SN 1973, trú tại thôn Phú Phong, xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai, là người làm thuê cho ông H.) không được nên đã đi tìm. Khi vừa đến bên trong căn chòi rẫy, ông H. tá hoả phát hiện ông Mai nằm chết trên nền nhà nên đã trình báo Cơ quan Công an.
Qua công tác khám nghiệm, lực lượng Công an xác định, hiện trường xảy ra án mạng nằm tiếp giáp với khu vực rẫy trồng mía của người dân nên khá vắng người qua lại. Do đó, không có nhân chứng trực tiếp. Bên cạnh đó, tử thi của nạn nhân đang trong quá trình phân huỷ nên chưa thể xác định được nguyên nhân. Tuy nhiên, qua công tác khám nghiệm tử thi, các trinh sát Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Gia Lai đã phát hiện nhiều dấu vết thương tích trên thi thể nạn nhân như vùng cổ, ngực, mặt...
Đáng chú ý, tại hiện trường, các trinh sát còn phát hiện nhiều vết máu trên nền phòng khách và ngoài hiên nhà. Gần đó là một chiếc cuốc có vết máu dính lại trên cán. Sau nhiều ngày đêm làm việc cật lực, áp dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại cùng những kinh nghiệm trong công tác giám định, lực lượng Phòng kỹ thuật hình sự nhận định đây là vụ án mạng nên đã chuyển toàn bộ dữ liệu cho Cơ quan điều tra. Sau nhiều ngày tiến hành sàng lọc các đối tượng nghi vấn, Cơ quan Công an xác định đối tượng gây án là Nguyễn Công Thành (SN 1990, trú tại thôn 2, xã Đắk Pơ, tỉnh Gia Lai) nên đã tiến hành bắt giữ. Đối tượng Thành khai nhận, do xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, lợi dụng lúc ông Mai ở một mình trong chòi rẫy, Thành đã lẻn vào sát hại nạn nhân rồi bỏ trốn.
Trong quá trình làm nhiệm vụ, thường thì không phải lúc nào dấu vết tại hiện trường cũng còn lại nguyên vẹn. Nhiều vụ việc khi phát hiện, thi thể đã phân huỷ, dấu vết tại hiện trường còn lại rất ít nên công tác điều tra, đánh giá gặp nhiều khó khăn.
Vụ án “Giết người”, “Hiếp dâm” và “Cướp tài sản” xảy ra tại khu vực đồi rẫy Ia Đô, làng Mèo, xã Ia Grai vào tháng 10/2025 là một điển hình như thế. Để điều tra, bắt giữ và đưa đối tượng này ra đền tội, các trinh sát Phòng kỹ thuật hình sự đã không quản ngại khó, khắc phục điều kiện khắc nghiệt tại hiện trường để “thu lượm” và đánh giá đúng các dấu vết hình sự, giúp vấn đề nhanh chóng được làm sáng tỏ.
Sáng 10/10/2025, Công an tỉnh Gia Lai nhận được tin báo của người dân về việc phát hiện thi thể một người phụ nữ tử vong tại khu vực đồi rẫy Ia Đô, làng Mèo, xã Ia Grai. Tiếp nhận tin báo, các trinh sát Phòng kỹ thuật hình sự cùng các đơn vị nghiệp vụ liên quan đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường. Qua công tác khám nghiệm tử thi, trinh sát xác định nạn nhân đã tử vong cách đó từ 3 đến 4 ngày.
Trên người nạn nhân có nhiều vết đâm, có dấu vết tinh dịch, gần tử thi có 1 dao Thái Lan. Kết quả giám định pháp y cho thấy, nguyên nhân chết do suy tuần hoàn, suy hô hấp do đa vết thương xuyên thấu ngực gây thủng nhu mô phổi; thủng khí quản, đứt động mạch dưới đòn. Con dao được phát hiện tại hiện trường có đặc điểm phù hợp với dấu vết thương tích trên cơ thể nạn nhân. Kết quả trên là căn cứ quan trọng để Cơ quan điều tra xác định đây là một vụ án mạng.
Từ công tác khám nghiệm, lực lượng Công an xác định nạn nhân bị sát hại là chị Rơ Mah B. (SN 2002, trú tại làng Del, xã Ia Krái). Theo người nhà nạn nhân cho biết, sáng 7/10/2025, chị B. điều khiển xe mô tô từ nhà đưa con đi học rồi mất tích luôn từ đó. Gia đình liên lạc, tìm kiếm nhiều nơi nhưng không được. Khi xác định chính xác thông tin về nạn nhân, một Tổ công tác thuộc Phòng CSHS Công an tỉnh phối hợp với gia đình chị B. để điều tra. Và chỉ sau ít giờ đồng hồ, Cơ quan Công an xác định Nguyễn Như Tiến (SN 2008, trú tại xã Ia Grai) là đối tượng liên quan nên đã tiến hành bắt giữ khi hắn đang lẩn trốn tại một nhà nghỉ trên địa bàn xã Ia Grai. Qua đấu tranh, đối tượng này khai nhận, sáng 7/10/2025, phát hiện chị B. chở con đi học và khi đang trên đường về, đối tượng đã ra tay sát hại, cướp xe máy và điện thoại rồi thực hiện hành vi đồi bại khi nạn nhân không còn khả năng chống cự.
Những người “đi trước, về sau”
Thượng tá Nguyễn Văn Thư, Phó trưởng Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Gia Lai chia sẻ, công tác kỹ thuật hình sự là một công tác đặc thù của lực lượng Công an. Cán bộ làm công tác kỹ thuật hình sự vừa là lực lượng trực tiếp làm án, vừa là lực lượng phục vụ lực lượng làm án. Bất luận ngày hay đêm, nơi nào có trọng án xảy ra là lực lượng kỹ thuật hình sự có mặt, phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ giải mã các vụ án thông qua những dấu vết “mờ”, không tưởng để lại hiện trường…
“Do đó, các vụ việc giám định luôn cần thực hiện đúng quy trình, nghiệp vụ để có cơ sở kết luận chính xác, qua đó, giúp Cơ quan điều tra các cấp kịp thời giải quyết các vụ án, vụ việc, xác lập chứng cứ chứng minh tội phạm. Cán bộ, chiến sĩ đơn vị thường xuyên làm việc với cường độ cao, môi trường làm việc độc hại, địa bàn rừng núi cách trở, có những vụ việc phải đi bộ nhiều giờ đồng hồ trong rừng mới tới được hiện trường. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, cùng với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, kịp thời của lãnh đạo Công an tỉnh, lãnh đạo đơn vị thì mỗi cán bộ, chiến sĩ làm công tác này phải có tình yêu nghề, nhiệt huyết với công việc thì mới gắn bó lâu dài được. Bởi đó là cả một cuộc đấu trí đầy cam go, không chỉ ảnh hưởng đến sinh mệnh chính trị của mình mà còn là bảo vệ quyền lợi, sinh mệnh của những người có liên quan...”, Thượng tá Nguyễn Văn Thư chia sẻ.
Thượng tá Nguyễn Văn Thư chia sẻ thêm, đối với nghề kỹ thuật hình sự, anh em vẫn quen gọi vui là nghề “đi sớm, về muộn”. Bởi bất kỳ vụ án nào, dù lớn hay nhỏ, công tác khám nghiệm hiện trường là bước đi đầu tiên có vai trò hết sức quan trọng và luôn có mặt tại địa điểm xảy ra vụ việc sớm nhất để thu thập và khai thác một cách triệt để các dấu vết, vi vết mà nghi phạm để lại. Việc tiếp cận hiện trường càng nhanh càng có ý nghĩa to lớn trong việc phát hiện, thu lượm, bảo quản dấu vết, nhất là các loại dấu vết có giá trị truy nguyên cá biệt.
“Do đó, khi vụ việc xảy ra, lực lượng kỹ thuật hình sự luôn là người có mặt đầu tiên và cũng là người rút khỏi hiện trường cuối cùng khi công tác khám nghiệm hoàn tất”, Thượng tá Nguyễn Văn Thư nói.
Theo Công an tỉnh Gia Lai, trung bình mỗi năm, lực lượng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh tham gia khám nghiệm hàng nghìn vụ việc, giám định kỹ thuật hình sự lên đến hàng vạn yêu cầu. Chỉ tính riêng 8 tháng đầu năm 2026, Phòng kỹ thuật hình sự tổ chức khám nghiệm 711 vụ, giám định 2.071 vụ. Với những nỗ lực đó, từ đầu năm 2026 đến nay, Phòng Kỹ thuật hình sự được Bộ Công an, Chủ tịch UBND tỉnh tặng 2 Bằng khen; Giám đốc Công an tỉnh tặng 7 Giấy khen cho các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.
