Lãnh tụ Fidel Castro: Số mệnh kỳ lạ

Những ngày qua, thế giới, đặc  biệt là những người bạn của nhân dân Cuba anh em đã vô cùng thương tiếc trước tin cựu Chủ tịch, nhà lãnh đạo cách mạng Cuba Fidel Castro vừa qua đời ở tuổi 90, kết thúc một cuộc đời biến động, gắn liền với những biến cố quan trọng của nhân loại trong thế kỷ XX.

Cuộc đời và sự nghiệp của Fidel Castro đã đi vào lịch sử và trở thành huyền thoại ngay từ khi ông còn sống, một nhà cách mạng kiệt xuất của thế giới, cống hiến cuộc đời mình cho lý tưởng tự do và giải phóng dân tộc.

Trong một trang viết nhỏ bé để tưởng nhớ tới nhà lãnh đạo huyền thoại của Cuba, Văn nghệ Công an xin được tổng hợp và lược kể lại những cuộc vượt thoát thần kỳ của Fidel Castro trong hơn 600 vụ âm mưu ám sát ông. Sức sống kỳ diệu, những lần thoát chết trong gang tấc của vị lãnh tụ tài ba này đã làm nên huyền thoại sống của một lãnh tụ đất nước Cuba.

Trong gần nửa thế kỷ, nhà lãnh đạo huyền thoại của Cuba được coi là một trong những mục tiêu ám sát hàng đầu của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và các nhóm lưu vong người Cuba. Đặc biệt là trong nửa đầu thập niên 60 của thế kỷ trước. Từ những năm 70 trở đi, các vụ ám sát hầu hết được thực hiện bởi những nhóm người Cuba lưu vong do CIA huấn luyện.

Lãnh tụ Fidel Castro.
Lãnh tụ Fidel Castro.

Ông Fabian Escalante, cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo Cuba (DI), từng khẳng định rằng, cơ quan này nắm được 638  âm mưu ám sát Chủ tịch Fidel và Escalante là người chịu trách nhiệm bảo vệ ông Fidel trong suốt 49 năm. Theo Escalante, nhiều đời Tổng thống Mỹ đã cố gắng loại bỏ nhà lãnh đạo Cuba. Trong đó, chính quyền Eisenhower thực hiện 38 lần, Kennedy 42 lần, Johnson 72, Nixon 184, Carter 64, Reagan 197, Bush "cha" 16 lần. Tuy nhiên, tính chính xác của những con số này, nhất là từ thời Nixon trở đi, cũng như con số 638 nỗ lực ám sát đã nói, vẫn luôn là điều gây tranh cãi.

Đối mặt với hơn 600 vụ âm mưu ám sát mình, trong một phát biểu với báo giới, Fidel Castro đã hài hước tổng kết rằng "Nếu thoát khỏi ám sát là một môn thi đấu Olympic, tôi sẽ giành được huy chương vàng".

Anh đã làm một bộ phim tài liệu dài 75 phút có tên "638 ways to kill Castro" (638 cách để tiêu diệt Castro)  trình chiếu trên kênh Channel 4 của Anh hồi năm 2006. Chính Fabian Escalante, cựu Giám đốc DI, người đã theo dõi bảo vệ Fidel Castro trong suốt 49 năm qua, và là người đóng vai trò quan trọng trong việc đập tan nhiều âm mưu ám sát Fidel đã viết một cuốn sách cùng tên. Dựa trên nội dung câu chuyện này, hãng phim ở Anh đã dựng nên một bộ phim tài liệu trên để phát hành rộng rãi trên toàn thế giới về những vụ ám sát ngỡ như chỉ có trong trí tưởng tượng những nhà biên kịch tài ba của Hollywood.

Cựu giám đốc Cơ quan Tình báo Cuba Guardian đã chia sẻ những chuyện hậu kỳ trong 49 năm theo dõi các vụ ám sát trên rằng: "Đa số các âm mưu ám sát đều "kỳ dị" và "khó tin" đến nỗi "phim James Bond" cũng không thể nào có chuyện như vậy".

Biết Fidel yêu thích lặn biển, CIA được cho là từng đầu tư nuôi một số lượng lớn động vật thân mềm. Ý định của CIA là nuôi được một con sò lớn để chứa được đủ lượng thuốc nổ làm chết người. Sau đó, họ sẽ sơn vỏ sò thật bắt mắt thu hút sự chú ý của ông Fidel khi ông ở dưới nước.

Vụ việc được biết đến như là âm mưu "vỏ sò phát nổ". Tuy nhiên, các tài liệu được công bố dưới thời Tổng thống Bill Clinton cho thấy kế hoạch này đã được đem ra xem xét nhưng cũng như nhiều kế hoạch khác, đã không thành công.

Một âm mưu khác cũng có liên quan đến đam mê lặn biển của cố Chủ tịch Cuba là "bộ đồ lặn nhiễm độc". Theo đó, bộ đồ lặn của Fidel sẽ bị làm nhiễm một loại nấm gây ra một căn bệnh mãn tính về da khiến ông từ từ suy yếu và chết. Thật may, khi chuẩn bị mặc "bộ đồ bơi chết người" vào thì một người bạn của ông đã mang đến một bộ đồ bơi mới để tặng ông và giục ông mặc ngay bộ đồ mới này. Vậy là Fidel thoát chết.

Cựu Giám đốc tình báo Escalante nói từ năm 1960 đến năm 1965, CIA đã xem xét ít nhất 8 âm mưu để ám sát cố Chủ tịch Fidel. Trong số những nỗ lực đầu tiên này, CIA từng lên kế hoạch lén cho vào túi lãnh đạo Cuba một hộp xì gà bên trong chứa toàn thuốc nổ để giết chết ông trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình.

Tất nhiên, những nỗ lực đều bất thành, ngay cả khi Washington vạch ra chiến dịch Mongoose vào năm 1962 để lật đổ chính quyền tại Cuba. Nỗ lực được cho là tiến gần đến mục tiêu nhất của CIA là vụ cơ quan này thuê mafia đầu độc Fidel những năm 1963.

Theo một tập tài liệu mật 700 trang được tiết lộ vào năm 2007, CIA đã tiếp cận hai tên tội phạm nằm trong danh sách truy nã hàng đầu ở Mỹ là Salvatore Giancana và Santos Trafficant. Trước khi Fidel tiến hành lật đổ chính quyền Batista vào năm 1959, giới mafia Mỹ thường hối lộ quan chức Cuba để kinh doanh khách sạn, sòng bài... ở đảo quốc này.

Thế nhưng, Fidel đã làm đảo lộn tất cả. Ông tịch biên các cơ sở làm ăn của giới mafia Mỹ và trục xuất họ về nước. Việc này khiến những kẻ như Giancana và Trafficant bất mãn và hình thành nên mối quan hệ "bất thường" giữa họ và CIA.

Năm 1961, CIA giao cho 2 tên tội phạm tổng cộng 6 viên thuốc độc. Sau đó, 2 tên này nhờ vả Juan Orta, một quan chức Cuba nhận hối lộ từ giới mafia và là người được quyền tiếp cận Chủ tịch Fidel. Tuy nhiên, Orta được cho là quá nhát gan nên nỗ lực đầu độc bất thành, dù phi vụ được kéo dài suốt nhiều tháng.

Tờ Daily Mail cho biết, trong giai đoạn từ 1960-1965, CIA có ít nhất 8 âm mưu ám sát nhằm vào Fidel Castro. Nhiều thập kỷ sau đó, Fidel Castro tiếp tục là mục tiêu của CIA và những âm mưu ám sát ông còn kéo dài tới năm 2000. Daily Mail dẫn tài liệu tình báo của Anh công bố năm 2006 cho biết: "Đã có rất nhiều âm mưu ám sát nhằm vào người cộng sản nổi tiếng nhất còn sống với 638 cách khác nhau".

Nỗ lực ám sát Fidel được biết đến gần đây nhất là vào năm 2000 trong thời gian ông ở thăm Panama. Khoảng 90kg thuốc nổ có sức công phá lớn được đặt bên dưới khán đài nơi ông dự kiến phát biểu. Tuy nhiên, khi tiến hành kiểm tra hiện trường, lực lượng an ninh của Chủ tịch Cuba đã kịp thời ngăn chặn âm mưu này.

Dù không thành, những nỗ lực ám sát rõ ràng đã thay đổi thói quen sinh hoạt của cố Chủ tịch Fidel. Theo Guardian, những năm đầu lên nắm quyền, ông thường xuyên đi dạo một mình nhưng sau đó không làm vậy nữa. Bản thân vị lãnh đạo phải chuyển nơi ở khoảng 20 lần trên toàn đất nước Cuba để sát thủ khó xác định vị trí.

Cho đến trước khi qua đời vào hôm 26-11 ở tuổi 90, nhà lãnh đạo huyền thoại dường như vẫn ngạc nhiên rằng mình có thể nhiều lần thoát chết đến vậy. "Chưa bao giờ tôi nghĩ mình có thể sống đến từng này tuổi. Đó không phải là kết quả của bất kỳ sự cố gắng nào, đó chỉ đơn giản là số mệnh". Đó là lời nói cuối cùng của Chủ tịch Fidel vào dịp sinh nhật lần thứ 90 năm nay.

Tùng Lâm (tổng hợp)

Các tin khác

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Quỹ đạo kỳ lạ của điện ảnh thế giới 2026

Suốt nhiều năm qua, không quá khó thấy những dự án thống trị phòng vé quốc tế là các bom tấn có kinh phí khổng lồ, được thực hiện bởi những đạo diễn có tên tuổi, sở hữu dàn diễn viên nổi tiếng hay được quảng bá một cách rộng khắp… Nhưng với điện ảnh 2026, một chương đoạn mới đã được mở ra, nơi các khuôn mẫu đã hết “phép màu” và không có gì là chắc chắn cả.

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Vẫn trò chuyện với thành phố của đời mình

Nhà thơ Bằng Việt ở tuổi 85 được trao tặng Giải thưởng lớn của “Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” năm 2026. Thêm một dấu son để ghi nhận một cuộc đời thi ca gắn bó với mảnh đất ngàn năm văn hiến.

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Từ huyền thoại Mã Yên Sơn đến màn ảnh

Một trong những nguồn cảm hứng để dựng nên bộ phim “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” là những nghi án và truyền thuyết về cái chết của cha con Vua Đinh Tiên Hoàng cùng lăng mộ trên Mã Yên Sơn. Ngọn núi huyền thoại này được xem là “huyệt đế vương”, một trong những danh sơn của cố đô Hoa Lư, Ninh Bình.

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Anne Carson và những biên giới mới của văn chương

Tối 8/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã vinh danh nhà thơ, nhà viết tiểu luận, học giả văn chương cổ điển và nghệ sĩ thể nghiệm người Canada Anne Carson là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn chương. Đây là kết quả không quá bất ngờ, bởi không chỉ là một trong hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất ngay trước "giờ G", mà bà còn sở hữu di sản sáng tạo vô cùng đồ sộ, được đánh giá cao.

Điều Ước để lại

Điều Ước để lại

Có những chuyến đi không đơn thuần là sự dịch chuyển về vị trí địa lý, mà là một hành trình tìm về những khoảng lặng tâm hồn và cả chiều sâu văn hóa. Đầu thu này, chúng tôi đã có một chuyến đi như thế!

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

"Lời giã biệt" của "ông hoàng" truyện trinh thám Nhật Bản

Chỉ ít ngày sau khi nhà văn Higashino Keigo qua đời, cuốn tiểu thuyết mới nhất và cũng là cuối cùng của ông đã được phát hành ở Nhật Bản vào sáng 5/8/2026 như một "lời giã biệt" hàng triệu độc giả yêu mến ông suốt hơn 40 năm qua...

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Đến Bắc Kinh xem Bảo tàng Văn nhân

Ngoài khu lưu niệm Nguyễn Du ở Hà Tĩnh, khu lưu niệm Lê Quý Đôn ở Thái Bình và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở Bến Tre, thì văn học hiện đại nước ta cũng đã có công trình Bảo tàng Văn học Việt Nam. Thế nhưng, nhìn ra các nước trong khu vực, so với Trung Quốc, thì cách lưu dấu văn nhân ở Việt Nam vẫn chưa thể hiện được tính chuyên nghiệp. Chúng tôi đã có dịp “mục sở thị” một số mô hình bảo tàng văn nhân tại Bắc Kinh và không khỏi trầm trồ về sự đầu tư nghiêm túc và sự quản lý khoa học.

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Giá trị của tình yêu trong văn học dân gian

Văn học dân gian là tấm gương phản chiếu hành trình con người đi từ thuở hoang sơ đến văn minh. Lần theo dấu vết các trang truyện cổ, chúng ta sẽ thấy tổ tiên đã từng bước dựng xây nền tảng gia đình, thiết lập trật tự xã hội bằng cả trí tuệ lẫn sự trải nghiệm qua nhiều thế hệ.

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Nhà thơ Vũ Cao: Đi ta đi, đỉnh đèo kia phía trước

Tôi trở lại con đường Núi Đôi (Xã Sóc Sơn-Hà Nội), men theo đường dốc lên đỉnh núi. Những câu thơ bay lên bát ngát như ngày nào lớp học chúng tôi được nghe giáo sư Hoàng Như Mai giảng bài thơ “Núi Đôi” của cố nhà thơ Vũ Cao (1922-2007). Giọng ông sang sảng vang trên giảng đường: “Anh đi bộ đội sao trên mũ/ Mãi mãi là sao sáng dẫn đường/ Em sẽ là hoa trên đỉnh núi/ Bốn mùa thơm ngát cánh hoa thơm”. Những ký ức học trò trong tôi bỗng hiện về trên đỉnh núi mùa thu đầy hoa và búp lá non tơ...

Người vẽ cờ Tổ quốc

Người vẽ cờ Tổ quốc

Lá cờ đỏ sao vàng được sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ - về sau được chọn làm Quốc kỳ - đã tung bay trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày Độc lập 2/9/1945. Nguyễn Hữu Tiến - một chiến sĩ Cộng sản kiên trung, gắn với câu chuyện lịch sử về sự ra đời của lá cờ đỏ sao vàng.

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Danh Họa Nguyễn Phan Chánh - Mộng mây vờn gió

Tôi chiêm ngưỡng và yêu nghệ thuật tranh lụa Nguyễn Phan Chánh (1892-1984) từ hàng chục năm trước. Đặc biệt, sau khi gặp gỡ nhà văn Nguyệt Tú (con gái đầu của họa sĩ Nguyễn Phan Chánh) vào năm 2004, tôi càng thêm yêu tranh ông. Những câu chuyện nhà văn Nguyệt Tú viết về cha mình trong cuốn "Đường sáng trăng sao" (NXB Tổng hợp, TP Hồ Chí Minh - 2004) làm tôi bất ngờ với những di sản họa sĩ để lại. Bức nào cũng như một cung đàn loang sương khói trong veo nước thu vàng.

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Văn Phác, vị tướng cầm súng và cầm bút

Hiếm có một thủ trưởng Tổng cục Chính trị nào đặc biệt như Thiếu tướng Trần Văn Phác, ông từng làm Tổng biên tập hai tờ báo lớn, đặc sắc trong quân đội, đó là Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Báo Quân đội nhân dân.