Kỳ thú miền biên viễn Tây Ninh

Người dân miền biên viễn Tây Ninh luôn tự hào với câu ca dao: "Tây Ninh danh thắng núi Bà/ Uy linh trời tạc một tòa nên thơ". Nhưng niềm tự hào của xứ sở mặt trời này còn được tôn vinh với công trình kiến trúc Tòa thánh Tây Ninh kỳ vĩ. Họ luôn mời chào du khách qua những bài hát và làn điệu quê hương trên sông Vàm Cỏ Đông. Bởi đó chính là một công trình kiến trúc có một không hai trên thế giới.

Những chuyện bí ẩn trong Tòa Thánh

Kiến trúc Tòa Thánh Tây Ninh được coi là công trình độc đáo nhất nước ta về mọi phương diện. Khu vực ngôi nhà chính cùng gần 100 công trình kiến trúc phụ nằm trong khuôn viên rộng hơn 1km2. Chu vi bao quanh chừng 4 cây số. Điều kinh ngạc nhất mà hầu hết các kiến trúc sư chuyên nghiệp trên thế giới đến đây đều phải bái phục vì Tòa Thánh xây không hề có bản vẽ thiết kế.

Một công trình lớn làm bằng trí tưởng tượng. Người chỉ huy công trình nghĩ đến đâu thì làm đến đó. Đêm hôm sau lại nghĩ tiếp. Cứ vậy hàng chục hạng mục lớn nhỏ lần lượt ra đời trong vòng 15 năm (1932-1947).

Thêm những điều kỳ diệu nữa là toàn bộ công trình xây dựng chỉ bằng kỹ thuật bê tông cốt tre. Tòa nhà chính dài 135 mét, rộng hơn 30 mét. Hai lầu chuông và trống ở trước mặt có chiều cao 36 mét. Xen kẽ là Nghinh phong đài cao 25 mét và Bát quái đài cao 30 mét. Toàn bộ công trình chính rộng 2.000 m2. Để làm được những công trình lớn như vậy việc làm bằng cốt tre quả là sự táo bạo.

Nhạc sĩ Xuân Hồng.
Nhạc sĩ Xuân Hồng.

Việc chọn xương cốt cho việc đổ bê tông với diện tích khổng lồ không thể tùy tiện. Công trình dễ đổ sập bất kể lúc nào. Đây cũng là một điều làm các nhà xây dựng trên thế giới phải rùng mình. Những người thợ Tây Ninh đã dùng mái bê tông giả ngói tạo được dáng cong ba tầng. Các ngăn đều có hình ảnh rồng bay tạo nên sự thanh thoát bất ngờ.

Hình ảnh nổi bật trong Tòa Thánh là phù điêu hình một con mắt. Đây là biểu tượng chính của đạo Cao Đài. Hình một con mắt nằm trong hình tam giác tượng trưng cho thượng đế (nên được gọi là Thiên nhãn). Người ta quan niệm con mắt trời luôn mở để thấu đáo tất cả những gì con người làm và nghĩ. Biểu tượng "Thiên nhãn" đã làm công trình Tòa thánh mang yếu tố tâm linh huyền bí.

Kiến trúc đẹp và độc đáo bởi cả triết lý màu nhiệm thuộc lĩnh vực siêu hình. Thiên nhãn chính là sự sáng suốt tột cùng bao trùm cả càn khôn muôn loại. Nét đẹp của kiến trúc Tòa thánh đem lại cho du khách những yếu tố tâm linh sâu sắc khi tự soi lại mình mỗi khi hành động.

Điều bí ẩn cuối cùng còn được vùi lấp dưới nền nhà Tòa Thánh. Đó là một quả bom do giặc Pháp chôn còn im lặng cho đến nay? Quả bom lớn chừng 1.000 kg thuốc nổ. Theo nguồn tin trên báo chí cho biết, sau khi quân đội Pháp đóng chiếm Tòa Thánh vào những năm (1941-1945), chúng đã bí mật chôn một quả bom. Chúng sẽ cho lệnh nổ bom khi nào rút quân để đánh sập Tòa Thánh. Nhưng theo biên bản bàn giao giữa các đơn vị thì không thấy ghi chép lại sự kiện này.

Đã có lần ban chủ trì Tòa Thánh định liên hệ với một sĩ quan Pháp khi còn sống. Người này biết rõ quả bom chôn ở đâu. Nhưng việc không thành.

Vì sao quả bom không bị phát nổ? Cho đến nay vẫn là câu hỏi rất lớn. Những người dân thuộc đạo Cao đài ở chung quanh Tòa Thánh tin rằng thượng đế đã cứu chúng sinh, họ không cần đào bới để tìm ra quả bom nữa. Và câu chuyện quả bom truyền tụng hư thực như một bí ẩn để tăng thêm màu sắc tâm linh và càng trở nên huyền bí tại giáo đường. Nhưng tất cả đã có "Thiên nhãn" luôn luôn chiếu rọi và bảo vệ chúng sinh. Những bản thánh ca hàng ngày vang lên bên khu rừng xanh chung quanh.

Thành phố Tây Ninh luôn sôi động bên cửa ngõ Tây Nam của Tổ quốc. Và kia là chiến khu cách mạng trong rừng Xa Mát. Nơi đây ghi dấu những bài ca không quên của đoàn quân trong chiến dịch giải phóng miền Nam còn vang vọng từ 30-4-1975 cho đến ngày nay.

Những nhịp điệu mùa xuân

Nhạc sĩ Xuân Hồng (1928-1996) là người con của đất Tây Ninh cách mạng. Ông có tên khai sinh là Nguyễn Hồng Xuân. Ai cũng nghĩ đó là cái tên của một cô gái nên nhạc sĩ đã đổi là Xuân Hồng làm bút danh khi sáng tác. Có dịp tâm sự khi đã nổi tiếng, nhạc sĩ nói thực ra cái tên Xuân Hồng xem ra chẳng rắn rỏi cứng cáp gì hơn cái tên Hồng Xuân.

Nhưng vì gắn với những ca khúc cách mạng nên cái tên Xuân Hồng tạo nên ấn tượng lực lưỡng trai tráng hơn hẳn. Không ai có thể quên những ca khúc hay như: "Bài ca may áo", "Cây đàn của Đại đội 3", "Tiếng chày trên sóc Bom Bo", "Người mẹ của tôi"… gắn với cái tên Xuân Hồng.

Ca khúc nổi tiếng và được dựng tượng "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" là một kỷ niệm không thể nào quên với nhạc sĩ. Ông viết trong chiến dịch Phước Long-Đồng Xoài đầy khốc liệt vào năm 1965. Nhạc sĩ Xuân Hồng đã đến sống tại bản làng ở vùng Bù Đăng với đồng bào dân tộc S'tiêng. Ông thực hiện nhiệm vụ vận động bà con tiếp tế lương thực cho quân giải phóng.

Cuộc vận động của các chiến sĩ tạo nên không khí sôi động đặc biệt trong các buôn làng. Sóc Bom Bo suốt đêm người dân giã gạo để gửi ra chiến trường. Ngọn đuốc Lồ ô luôn cháy sáng cùng nhịp chày trong đêm gợi cảm hứng cho nhạc sĩ phản ánh một nhịp điệu cách mạng đầy nhiệt huyết của đồng bào S'tiêng. Bài ca "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" ra đời từ đó và trở thành nhạc phẩm tiêu biểu âm hưởng cách mạng lạc quan của nhạc sĩ Xuân Hồng.

Nhạc sĩ Xuân Hồng (hàng thứ hai, ngồi giữa) trong chiến khu.
Nhạc sĩ Xuân Hồng (hàng thứ hai, ngồi giữa) trong chiến khu.

Hơn nữa nhạc sĩ còn là người được mệnh danh là người chuyên sáng tác về mùa xuân. Trong thời gian ở chiến khu cách mạng Tây Ninh, nhạc sĩ có những bài gắn với mùa xuân như: "Xuân chiến khu" (1963), "Chiếc khăn tay" (1964) và "Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh" (1975). Nhưng sau giải phóng nhạc sĩ đã cho ra đời một loạt bài ca về mùa xuân.

Những bài hát của Xuân Hồng được phát liên tục trên sóng phát thanh và truyền hình. Có thể kể đến các ca khúc nổi tiếng: "Khúc xuân", "Mùa xuân bên cửa sổ", "Gương mặt mùa xuân" và "Bức ảnh mùa xuân". Gắn bó với đề tài về mùa xuân, nhạc sĩ Xuân Hồng còn có những ca khúc hay về thành phố Hồ Chí Minh đáng chú ý: "Thành phố bốn mùa hoa", "Nắng Sài Gòn"…

Vậy nên nhiều người nói cái tên Xuân Hồng đã gắn bó với dòng âm nhạc về sắc hoa và không khí mùa xuân ấm áp. Đó là những mùa tình yêu đất nước được tạo dựng cho nhạc sĩ trong suốt mấy chục năm hoạt động cách mạng và gắn bó với quê hương Tây Ninh.

Năm 2000, nhạc sĩ Xuân Hồng đã được Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cũng với những ca khúc về mùa xuân. Đó là chùm ca khúc: "Xuân chiến khu", "Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh" cùng với "Tiếng chày trên sóc Bom Bo", "Bài ca may áo" và "Người mẹ của tôi".

Nụ hôn tình yêu

Nếu ta khảo sát những bài hát về mùa xuân và tình yêu của các nhạc sĩ khác vẫn còn dừng lại ở sự lãng mạn bay bổng và đẹp về thiên nhiên và giai điệu ngọt ngào. Riêng nhạc sĩ Xuân Hồng đã vượt lên trong hình ảnh về tình yêu và giai điệu. Một cảm xúc bứt thoát mang yếu tố lãng mạn và hiện đại. Đó là khi ông đưa hình ảnh nụ hôn vào ca khúc "Mùa xuân bên cửa sổ". Đây có thể nói là sự chuyển mình của nhạc sĩ Xuân Hồng vào năm 1985. Ca khúc được thể hiện giai điệu khỏe mạnh và tràn đầy tin tưởng ở cuộc sống mới cho dù còn bao khó khăn.

Hình ảnh nụ hôn được đưa vào trong bài hát như một sự khát khao và niềm tin yêu tương lai phía trước: "Cao cao bên cửa sổ/ Có hai người hôn nhau/ Đường phố ơi hãy yên lặng/ Để hai người hôn nhau…". Rồi hình ảnh nụ hôn còn được nhấn mạnh ở điệp khúc: "Ôi hạnh phúc đâu chỉ có hoa thơm và nắng hồng. Cuộc đời còn có cả những nụ hôn". Lắng đọng và sâu sắc. Có lẽ nhạc sĩ Xuân Hồng là người đầu tiên đưa nụ hôn vào âm nhạc rất táo bạo và ngọt ngào. Một âm hưởng nồng nàn của miền đất đầy nắng và gió Tây Ninh đã được hòa tan trong giai điệu  về nụ hôn và mùa xuân.

Vương Tâm

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh nghệ thuật với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.