Kỳ thú miền biên viễn Tây Ninh

Người dân miền biên viễn Tây Ninh luôn tự hào với câu ca dao: "Tây Ninh danh thắng núi Bà/ Uy linh trời tạc một tòa nên thơ". Nhưng niềm tự hào của xứ sở mặt trời này còn được tôn vinh với công trình kiến trúc Tòa thánh Tây Ninh kỳ vĩ. Họ luôn mời chào du khách qua những bài hát và làn điệu quê hương trên sông Vàm Cỏ Đông. Bởi đó chính là một công trình kiến trúc có một không hai trên thế giới.

Những chuyện bí ẩn trong Tòa Thánh

Kiến trúc Tòa Thánh Tây Ninh được coi là công trình độc đáo nhất nước ta về mọi phương diện. Khu vực ngôi nhà chính cùng gần 100 công trình kiến trúc phụ nằm trong khuôn viên rộng hơn 1km2. Chu vi bao quanh chừng 4 cây số. Điều kinh ngạc nhất mà hầu hết các kiến trúc sư chuyên nghiệp trên thế giới đến đây đều phải bái phục vì Tòa Thánh xây không hề có bản vẽ thiết kế.

Một công trình lớn làm bằng trí tưởng tượng. Người chỉ huy công trình nghĩ đến đâu thì làm đến đó. Đêm hôm sau lại nghĩ tiếp. Cứ vậy hàng chục hạng mục lớn nhỏ lần lượt ra đời trong vòng 15 năm (1932-1947).

Thêm những điều kỳ diệu nữa là toàn bộ công trình xây dựng chỉ bằng kỹ thuật bê tông cốt tre. Tòa nhà chính dài 135 mét, rộng hơn 30 mét. Hai lầu chuông và trống ở trước mặt có chiều cao 36 mét. Xen kẽ là Nghinh phong đài cao 25 mét và Bát quái đài cao 30 mét. Toàn bộ công trình chính rộng 2.000 m2. Để làm được những công trình lớn như vậy việc làm bằng cốt tre quả là sự táo bạo.

Nhạc sĩ Xuân Hồng.
Nhạc sĩ Xuân Hồng.

Việc chọn xương cốt cho việc đổ bê tông với diện tích khổng lồ không thể tùy tiện. Công trình dễ đổ sập bất kể lúc nào. Đây cũng là một điều làm các nhà xây dựng trên thế giới phải rùng mình. Những người thợ Tây Ninh đã dùng mái bê tông giả ngói tạo được dáng cong ba tầng. Các ngăn đều có hình ảnh rồng bay tạo nên sự thanh thoát bất ngờ.

Hình ảnh nổi bật trong Tòa Thánh là phù điêu hình một con mắt. Đây là biểu tượng chính của đạo Cao Đài. Hình một con mắt nằm trong hình tam giác tượng trưng cho thượng đế (nên được gọi là Thiên nhãn). Người ta quan niệm con mắt trời luôn mở để thấu đáo tất cả những gì con người làm và nghĩ. Biểu tượng "Thiên nhãn" đã làm công trình Tòa thánh mang yếu tố tâm linh huyền bí.

Kiến trúc đẹp và độc đáo bởi cả triết lý màu nhiệm thuộc lĩnh vực siêu hình. Thiên nhãn chính là sự sáng suốt tột cùng bao trùm cả càn khôn muôn loại. Nét đẹp của kiến trúc Tòa thánh đem lại cho du khách những yếu tố tâm linh sâu sắc khi tự soi lại mình mỗi khi hành động.

Điều bí ẩn cuối cùng còn được vùi lấp dưới nền nhà Tòa Thánh. Đó là một quả bom do giặc Pháp chôn còn im lặng cho đến nay? Quả bom lớn chừng 1.000 kg thuốc nổ. Theo nguồn tin trên báo chí cho biết, sau khi quân đội Pháp đóng chiếm Tòa Thánh vào những năm (1941-1945), chúng đã bí mật chôn một quả bom. Chúng sẽ cho lệnh nổ bom khi nào rút quân để đánh sập Tòa Thánh. Nhưng theo biên bản bàn giao giữa các đơn vị thì không thấy ghi chép lại sự kiện này.

Đã có lần ban chủ trì Tòa Thánh định liên hệ với một sĩ quan Pháp khi còn sống. Người này biết rõ quả bom chôn ở đâu. Nhưng việc không thành.

Vì sao quả bom không bị phát nổ? Cho đến nay vẫn là câu hỏi rất lớn. Những người dân thuộc đạo Cao đài ở chung quanh Tòa Thánh tin rằng thượng đế đã cứu chúng sinh, họ không cần đào bới để tìm ra quả bom nữa. Và câu chuyện quả bom truyền tụng hư thực như một bí ẩn để tăng thêm màu sắc tâm linh và càng trở nên huyền bí tại giáo đường. Nhưng tất cả đã có "Thiên nhãn" luôn luôn chiếu rọi và bảo vệ chúng sinh. Những bản thánh ca hàng ngày vang lên bên khu rừng xanh chung quanh.

Thành phố Tây Ninh luôn sôi động bên cửa ngõ Tây Nam của Tổ quốc. Và kia là chiến khu cách mạng trong rừng Xa Mát. Nơi đây ghi dấu những bài ca không quên của đoàn quân trong chiến dịch giải phóng miền Nam còn vang vọng từ 30-4-1975 cho đến ngày nay.

Những nhịp điệu mùa xuân

Nhạc sĩ Xuân Hồng (1928-1996) là người con của đất Tây Ninh cách mạng. Ông có tên khai sinh là Nguyễn Hồng Xuân. Ai cũng nghĩ đó là cái tên của một cô gái nên nhạc sĩ đã đổi là Xuân Hồng làm bút danh khi sáng tác. Có dịp tâm sự khi đã nổi tiếng, nhạc sĩ nói thực ra cái tên Xuân Hồng xem ra chẳng rắn rỏi cứng cáp gì hơn cái tên Hồng Xuân.

Nhưng vì gắn với những ca khúc cách mạng nên cái tên Xuân Hồng tạo nên ấn tượng lực lưỡng trai tráng hơn hẳn. Không ai có thể quên những ca khúc hay như: "Bài ca may áo", "Cây đàn của Đại đội 3", "Tiếng chày trên sóc Bom Bo", "Người mẹ của tôi"… gắn với cái tên Xuân Hồng.

Ca khúc nổi tiếng và được dựng tượng "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" là một kỷ niệm không thể nào quên với nhạc sĩ. Ông viết trong chiến dịch Phước Long-Đồng Xoài đầy khốc liệt vào năm 1965. Nhạc sĩ Xuân Hồng đã đến sống tại bản làng ở vùng Bù Đăng với đồng bào dân tộc S'tiêng. Ông thực hiện nhiệm vụ vận động bà con tiếp tế lương thực cho quân giải phóng.

Cuộc vận động của các chiến sĩ tạo nên không khí sôi động đặc biệt trong các buôn làng. Sóc Bom Bo suốt đêm người dân giã gạo để gửi ra chiến trường. Ngọn đuốc Lồ ô luôn cháy sáng cùng nhịp chày trong đêm gợi cảm hứng cho nhạc sĩ phản ánh một nhịp điệu cách mạng đầy nhiệt huyết của đồng bào S'tiêng. Bài ca "Tiếng chày trên sóc Bom Bo" ra đời từ đó và trở thành nhạc phẩm tiêu biểu âm hưởng cách mạng lạc quan của nhạc sĩ Xuân Hồng.

Nhạc sĩ Xuân Hồng (hàng thứ hai, ngồi giữa) trong chiến khu.
Nhạc sĩ Xuân Hồng (hàng thứ hai, ngồi giữa) trong chiến khu.

Hơn nữa nhạc sĩ còn là người được mệnh danh là người chuyên sáng tác về mùa xuân. Trong thời gian ở chiến khu cách mạng Tây Ninh, nhạc sĩ có những bài gắn với mùa xuân như: "Xuân chiến khu" (1963), "Chiếc khăn tay" (1964) và "Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh" (1975). Nhưng sau giải phóng nhạc sĩ đã cho ra đời một loạt bài ca về mùa xuân.

Những bài hát của Xuân Hồng được phát liên tục trên sóng phát thanh và truyền hình. Có thể kể đến các ca khúc nổi tiếng: "Khúc xuân", "Mùa xuân bên cửa sổ", "Gương mặt mùa xuân" và "Bức ảnh mùa xuân". Gắn bó với đề tài về mùa xuân, nhạc sĩ Xuân Hồng còn có những ca khúc hay về thành phố Hồ Chí Minh đáng chú ý: "Thành phố bốn mùa hoa", "Nắng Sài Gòn"…

Vậy nên nhiều người nói cái tên Xuân Hồng đã gắn bó với dòng âm nhạc về sắc hoa và không khí mùa xuân ấm áp. Đó là những mùa tình yêu đất nước được tạo dựng cho nhạc sĩ trong suốt mấy chục năm hoạt động cách mạng và gắn bó với quê hương Tây Ninh.

Năm 2000, nhạc sĩ Xuân Hồng đã được Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cũng với những ca khúc về mùa xuân. Đó là chùm ca khúc: "Xuân chiến khu", "Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh" cùng với "Tiếng chày trên sóc Bom Bo", "Bài ca may áo" và "Người mẹ của tôi".

Nụ hôn tình yêu

Nếu ta khảo sát những bài hát về mùa xuân và tình yêu của các nhạc sĩ khác vẫn còn dừng lại ở sự lãng mạn bay bổng và đẹp về thiên nhiên và giai điệu ngọt ngào. Riêng nhạc sĩ Xuân Hồng đã vượt lên trong hình ảnh về tình yêu và giai điệu. Một cảm xúc bứt thoát mang yếu tố lãng mạn và hiện đại. Đó là khi ông đưa hình ảnh nụ hôn vào ca khúc "Mùa xuân bên cửa sổ". Đây có thể nói là sự chuyển mình của nhạc sĩ Xuân Hồng vào năm 1985. Ca khúc được thể hiện giai điệu khỏe mạnh và tràn đầy tin tưởng ở cuộc sống mới cho dù còn bao khó khăn.

Hình ảnh nụ hôn được đưa vào trong bài hát như một sự khát khao và niềm tin yêu tương lai phía trước: "Cao cao bên cửa sổ/ Có hai người hôn nhau/ Đường phố ơi hãy yên lặng/ Để hai người hôn nhau…". Rồi hình ảnh nụ hôn còn được nhấn mạnh ở điệp khúc: "Ôi hạnh phúc đâu chỉ có hoa thơm và nắng hồng. Cuộc đời còn có cả những nụ hôn". Lắng đọng và sâu sắc. Có lẽ nhạc sĩ Xuân Hồng là người đầu tiên đưa nụ hôn vào âm nhạc rất táo bạo và ngọt ngào. Một âm hưởng nồng nàn của miền đất đầy nắng và gió Tây Ninh đã được hòa tan trong giai điệu  về nụ hôn và mùa xuân.

Vương Tâm

Các tin khác

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Nếu việc dán nhãn phân loại độ tuổi đã trở thành điều kiện bắt buộc với tác phẩm điện ảnh, xuất bản... trước khi đến tay công chúng thì ở lĩnh vực âm nhạc, tấm biển cảnh báo này gần như bỏ ngỏ. Thế nên không lạ khi làng nhạc liên tục vấp phải tranh cãi vì những MV có nội dung người lớn.