Theo đó, 5 dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo - gồm Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử, Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Luật sửa đổi Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH), Quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (VK, VLN&CCHT) và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
Bảo vệ “tài nguyên dữ liệu” và không gian số của hơn 14 triệu dân
Trước sự phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế, tài chính và công nghệ lớn nhất cả nước, các nguy cơ về an ninh phi truyền thống, tội phạm mạng và an toàn hạ tầng đang đặt ra nhiều thách thức gay gắt. Việc Quốc hội xem xét, cho ý kiến đối với dự án Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử, Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia do Bộ Công an chủ trì soạn thảo được xem là bước đi mang tính chiến lược, tạo “lá chắn” vững chắc bảo vệ sự phát triển bền vững của Thành phố mang tên Bác.
Thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm tại TP Hồ Chí Minh - đô thị đặc biệt với mật độ dân cư lớn, hoạt động thương mại điện tử và không gian mạng cực kỳ sôi động - cho thấy tình hình tội phạm công nghệ cao, lừa đảo trực tuyến, chiếm đoạt và mua bán dữ liệu cá nhân diễn biến hết sức phức tạp.
Phát biểu tại nghị trường Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (cuối tháng 10 vừa qua), Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết trong năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin, hơn 5.230 cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp bị tổn hại và khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu trái phép với hơn 1,7 triệu bản ghi. Đáng chú ý, riêng 6 tháng đầu năm 2026, các đơn vị thuộc Bộ Công an đã triệt phá hàng chục vụ chiếm đoạt, mua bán dữ liệu trái phép với hàng trăm triệu bản ghi dữ liệu cá nhân bị chiếm đoạt.
Trước thực trạng các hội nhóm kín, diễn đàn ngầm liên tục rao bán tệp thông tin cá nhân, sinh trắc học, tài khoản ngân hàng, sự ra đời của Luật An ninh dữ liệu và Luật Định danh và xác thực điện tử đóng vai trò là nền tảng cốt lõi để xây dựng niềm tin số, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Trung tâm Dữ liệu TP Hồ Chí Minh, phục vụ Đề án 06 và tiến trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại địa bàn.
Luật An ninh dữ liệu thiết lập cơ chế quản lý dữ liệu toàn diện theo 5 cấp độ rủi ro (từ Cấp độ 1 đến Cấp độ 5) dựa trên khả năng xảy ra sự cố và mức độ thiệt hại. Cơ chế này áp dụng nguyên tắc tương xứng: Dữ liệu rủi ro càng thấp thì thủ tục càng đơn giản (Cấp độ 1, 2 gần như không phát sinh thủ tục), chỉ từ Cấp độ 3 trở lên mới phải đánh giá tác động, kiểm toán và Cấp độ 4, 5 mới phải thẩm định an ninh.
Đồng thời, Luật Định danh và xác thực điện tử mở rộng 5 nhóm đối tượng định danh (không chỉ cá nhân, tổ chức mà cả sản phẩm, tệp dữ liệu, giao dịch, địa điểm/không gian), nghiêm cấm việc mua bán dữ liệu cá nhân và ngăn chặn triệt để tình trạng sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Đặc biệt, quy định tại khoản 5 Điều 23 dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử bắt buộc liên kết, xác thực tài khoản giao dịch điện tử trực tuyến (ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, y tế, thương mại điện tử...) với danh tính điện tử quốc gia giúp loại bỏ các tài khoản “ảo”, SIM nặc danh, bịt kín “lỗ hổng” mà tội phạm lợi dụng để lừa đảo.
Vừa qua, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội nghị lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử và Luật An ninh dữ liệu. Nhiều ý kiến đề nghị các dự thảo luật cần bám sát thực tiễn, bảo đảm chặt chẽ trong xác thực danh tính, bảo vệ dữ liệu ở các lĩnh vực trọng yếu, ứng phó sự cố và kiểm soát dữ liệu trong quá trình ứng dụng AI.
Góp ý dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử, đại diện Công an TP Hồ Chí Minh cho biết Công an thành phố đã triển khai văn bản lấy ý kiến các sở, ngành và kết quả tổng hợp cho thấy sự thống nhất cao đối với việc xây dựng luật.
Theo đại diện Công an thành phố, việc ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử sẽ cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước, tạo cơ sở pháp lý để các bộ, ngành triển khai thống nhất. So với các quy định trước đây, dự thảo luật mở rộng phạm vi về chủ thể được định danh, xác thực, không chỉ đối với cá nhân, tổ chức mà còn các chủ thể khác, trong đó có định danh sản phẩm; đồng thời mở rộng theo hướng có yếu tố xuyên biên giới…
Góp ý về dự thảo Luật An ninh dữ liệu trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh Nguyễn Trần Phú Thịnh đề nghị quan tâm quản lý toàn bộ vòng đời dữ liệu phục vụ AI, từ thu thập, làm sạch, gán nhãn, huấn luyện đến giám sát quá trình suy luận và các công cụ hỗ trợ.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số thành phố, nếu không kiểm soát được vòng đời dữ liệu, nguồn gốc dữ liệu huấn luyện có thể không rõ ràng; dữ liệu đầu vào cũng có thể bị đưa vào những nội dung độc hại, ảnh hưởng đến dữ liệu đầu ra của hệ thống. Từ đó, ông Nguyễn Trần Phú Thịnh đề nghị từng bước hình thành AI chủ quyền của Việt Nam, với công cụ AI dành cho người Việt Nam, cơ sở dữ liệu đặt tại Việt Nam và dữ liệu đầu vào được kiểm soát. Việc kiểm soát được nguồn dữ liệu đầu vào sẽ góp phần bảo đảm dữ liệu sau khi qua AI có nguồn gốc rõ ràng, phục vụ người dân hiệu quả, thiết thực.
Giữ vững an toàn tuyệt đối cho các “mạch máu” giao thông, kinh tế
Là đô thị hạt nhân của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, TP Hồ Chí Minh sở hữu hệ thống hạ tầng chiến lược dày đặc và có tính chất huyết mạch như Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, hệ thống tuyến đường sắt đô thị (Metro), hầm Thủ Thiêm, hệ thống lưới điện, cấp nước, tài chính - ngân hàng, cảng biển quốc tế và các trung tâm viễn thông lớn… Bất kỳ sự cố mất an toàn hay hành vi phá hoại nào nhắm vào các hạ tầng này đều có thể gây đình trệ hoạt động kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia ra đời đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, phân định rõ ràng thẩm quyền và trách nhiệm của các cơ quan quản lý. Dự thảo Luật quy định cụ thể 3 nhóm công trình (công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; công trình an ninh, khu an ninh; và công trình quan trọng khác). Đạo luật thiết lập các quy chuẩn quản lý nghiêm ngặt, phân cấp thẩm quyền đưa vào danh mục bảo vệ cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an và Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng bảo vệ chuyên trách của Bộ Công an với lực lượng bảo vệ nội bộ cơ quan, tổ chức giúp chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa mọi nguy cơ tấn công mạng, phá hoại hay xâm phạm các mục tiêu đặc biệt quan trọng, giữ vững sự vận hành liên tục cho các “mạch máu” đô thị.
Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo tại Công an TP Hồ Chí Minh.
Từ thực tiễn địa bàn trọng điểm, Công an TP Hồ Chí Minh đã chủ động phối hợp với Đoàn ĐBQH thành phố tổ chức các hội thảo, hội nghị lấy ý kiến chuyên gia, cơ quan tư pháp và các sở, ngành để hoàn thiện các dự án luật.
Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp, Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Đây là những dự án luật có ý nghĩa chính trị, pháp lý rất quan trọng, tạo cơ sở vững chắc để lực lượng Công an nhân dân chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước trong hoạch định chủ trương, chính sách về an ninh, trật tự; triển khai hiệu quả các giải pháp chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới”.
Tại hội trường Quốc hội, các ĐBQH thuộc Đoàn TP Hồ Chí Minh cũng thẳng thắn đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc từ thực tiễn đô thị. Góp ý cụ thể về dự thảo Luật An ninh dữ liệu tại phiên thảo luận Tổ 2 cuối tháng 10, Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp đề xuất bổ sung quy định về bảo vệ an ninh dữ liệu trong khâu “chuyển giao dữ liệu” giữa các cơ quan, tổ chức, tránh tạo mắt xích yếu hay lỗ hổng pháp lý khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy hoặc giao dịch chuyển giao thông tin.
Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp, Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh phát biểu ý kiến.
Theo Phó Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, thực tế thời gian qua, việc trao đổi, mua bán dữ liệu cá nhân diễn biến rất phức tạp trên không gian mạng, nhiều hội nhóm kín trên mạng xã hội, hay các diễn đàn ngầm, trang web… đã rao bán rất nhiều tệp dữ liệu của người dùng, từ thông tin, dữ liệu cá nhân cơ bản, như: họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, email, số điện thoại, số CCCD, đến thông tin, dữ liệu nhạy cảm như số tài khoản ngân hàng, dữ liệu sinh trắc học…
Từ những vấn đề trên, Thiếu tướng Tạ Văn Đẹp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung vào dự án luật nội dung quy định về bảo vệ an ninh dữ liệu trong chuyển giao dữ liệu. Trong quy định đó cần nêu rõ các trường hợp chuyển giao, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên liên quan. Như vậy dự thảo Luật An ninh dữ liệu mới bao quát đầy đủ, toàn diện việc bảo vệ an ninh dữ liệu trong suốt vòng đời, tránh tạo “mắt xích yếu” hay “lỗ hổng pháp lý”.
Đại diện các phòng nghiệp vụ Công an TP Hồ Chí Minh tham luận, đóng góp ý kiến.
Đại diện các sở ban ngành TP Hồ Chí Minh tham luận, đóng góp ý kiến.
Để hoàn thiện dự án Luật, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) cho rằng cần làm rõ ranh giới giữa trách nhiệm tự xác định cấp độ rủi ro của chủ quản dữ liệu và quyền kiểm tra của cơ quan Nhà nước… Đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chủ quản hệ thống dữ liệu trong việc tổ chức đánh giá, xác định cấp độ rủi ro theo tiêu chí của luật và quy định của Chính phủ; lập, lưu giữ hồ sơ làm căn cứ xác định cấp độ và thực hiện đầy đủ yêu cầu bảo đảm an ninh tương ứng.
Đặc biệt, việc chủ quản tự đánh giá, xác định cấp độ không loại trừ trách nhiệm kiểm tra, yêu cầu điều chỉnh cấp độ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Theo đại biểu, làm rõ nội dung này sẽ giúp bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng, đồng thời xác định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể liên quan…
Liên quan đến nguy cơ rò rỉ dữ liệu qua công nghệ mới, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) cảnh báo việc cán bộ, công chức vô tình đưa dữ liệu nội bộ lên các công cụ AI có máy chủ đặt ở nước ngoài. Đại biểu kiến nghị: “Trong cơ quan Đảng, Nhà nước, dữ liệu từ cấp độ 3 trở lên chỉ được xử lý trên nền tảng AI có hạ tầng tại Việt Nam... Biên giới dữ liệu hôm nay không chỉ nằm ở trạm cáp quang mà nằm ngay trên đầu ngón tay của mỗi cán bộ, công chức mỗi khi bấm phím trên các thiết bị điện tử”.
Sự đồng thuận cao cùng những đóng góp thiết thực từ lực lượng Công an và ĐBQH TP Hồ Chí Minh đã khẳng định tính cấp thiết của các dự án luật, tạo tiền đề xây dựng “lá chắn” pháp lý vững chắc cho đô thị thông minh.
