Hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra

Thực hiện các chủ trương của Đảng trong công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ trong sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, việc sửa đổi Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết.

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì xây dựng hiện đang trình Quốc hội khóa XVI xem xét và dự kiến thông qua tại Kỳ họp thứ 2.

Sửa đổi, bổ sung các quy định về tổ chức cơ quan điều tra

Theo đó, dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đã sửa đổi nhiều nội dung quan trọng. Cụ thể, dự thảo luật đã sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan điều tra. Để bảo đảm tinh gọn, khoa học phù hợp với mô hình tổ chức thực tế của bộ máy nhà nước; bảo đảm chất lượng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, dự thảo luật đã sửa đổi, bổ sung các quy định về tổ chức cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của CAND và trong Quân đội nhân dân.

Việc bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy Cơ quan điều tra của CAND, trong Quân đội nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức lực lượng, sự thống nhất giữa tổ chức Cơ quan điều tra với cơ cấu tổ chức của CAND, Quân đội nhân dân, không làm thay đổi hoặc ảnh hưởng đến thẩm quyền tố tụng đã được luật và Bộ luật Tố tụng hình sự quy định. Quy định này tạo sự linh hoạt, thuận lợi khi có sự sắp xếp lại tổ chức, tinh gọn bộ máy của hai bộ, tạo sự ổn định của luật khi được Quốc hội thông qua.

Về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra là Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, qua tổng kết thực tiễn thi hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự cho thấy các cơ quan Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra. Tuy nhiên, trong thực tế rất ít trường hợp các cơ quan này thực hiện thẩm quyền điều tra trong thời hạn 1 tháng. Nguyên nhân là do nhiều cơ quan không có đủ điều kiện, bảo đảm về nguồn lực để thực hiện thẩm quyền này.

library-20261009181113-858aa2c3-0ed4-47a8-8a73-34bc04fc602d-photo-library-20261009162750-04c27915-e806-46d1-ba44-d1c402543581-dsc09936.jpg
Công an tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp đối với các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ 2

Đồng thời, đối với các trường hợp phạm tội quả tang xảy ra trên các địa bàn mang tính đặc thù như trên biển… thì các lực lượng này vẫn có thẩm quyền trong tiếp nhận, lập biên bản bắt giữ; bảo vệ hiện trường; thu giữ, tạm giữ vũ khí, hung khí; bảo quản đồ vật, tài liệu liên quan; lấy lời khai ban đầu; giải ngay người đó đến hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Do đó, dự thảo luật đã bỏ thẩm quyền thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án từ giai đoạn khởi tố vụ án, khởi tố bị can, tiến hành các hoạt động điều tra, kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ vụ án sang Viện kiểm sát trong thời hạn 1 tháng; đồng thời giữ lại thẩm quyền khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra trong thời hạn 7 ngày... đối với các cơ quan Kiểm ngư, Kiểm lâm, Hải quan. Dự thảo luật không quy định về thẩm quyền trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản của các cơ quan này để bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, năng lực của các cơ quan này trên thực tế.

Xử lý vụ việc ngay tại cơ sở, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ

Về cơ chế ủy quyền, phân công của Thủ trưởng Cơ quan điều tra cho Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra và Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã, theo cơ quan chủ trì soạn thảo, khi không tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện kể từ ngày 1/3/2025, toàn bộ số lượng án của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện trước đây (chiếm khoảng 80% tổng số vụ án xảy ra trên cả nước) do Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh thụ lý, giải quyết.

Trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn, căn cứ quy định của Nghị quyết số 190 của Quốc hội, Bộ Công an và liên ngành tư pháp Trung ương đã ban hành văn bản quy định về việc phân công, ủy quyền của Thủ trưởng cho Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã trong giải quyết nguồn tin về tội phạm; điều tra vụ án hình sự. Qua tổng kết, đánh giá việc thực hiện hơn 1 năm qua cho thấy tính hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm sau khi tổ chức bộ máy mới.

Do đó, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn sau khi không tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện, để vụ việc được xử lý ngay tại cơ sở, dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đã sửa đổi, bổ sung quy định về cơ chế ủy quyền, phân công của Thủ trưởng Cơ quan điều tra cho Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra và Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã nhằm luật hoá các quy định của các văn bản dưới luật hiện hành đã được ban hành theo Nghị quyết 190 của Quốc hội.

Đồng thời, quy định này nhằm đáp ứng yêu cầu kịp thời trong điều tra vụ án nhất là các vụ án xảy ra tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, kịp thời chỉ đạo, tổ chức thực hiện các hoạt động điều tra, không để việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra bị chậm trễ do khoảng cách địa lý.

Về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động điều tra hình sự tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đảng ta đã đưa ra nhiệm vụ, giải pháp: “Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị”, theo đó cần “Có kế hoạch và lộ trình đưa toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị lên môi trường số, bảo đảm liên thông, đồng bộ, bí mật nhà nước. Xây dựng nền tảng số dùng chung quốc gia, phát triển hệ thống giám sát, điều hành thông minh nhằm tăng cường quản lý công.”

Theo đó, nhằm thể chế quan điểm chỉ đạo của Đảng tại nghị quyết này, dự thảo luật đã bổ sung nguyên tắc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra; bảo đảm thống nhất, đồng bộ, liên thông và tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định khác của pháp luật có liên quan; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; đồng thời, bổ sung các quy định có liên quan đến ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tổ chức, hoạt động điều tra hình sự.

Nguyễn Hương

Các tin khác

Đà Nẵng: Không để nhà, đất công bỏ trống, lãng phí

Đà Nẵng: Không để nhà, đất công bỏ trống, lãng phí

433 cơ sở nhà, đất công tại Đà Nẵng vừa được đưa vào khai thác thông qua hình thức cho thuê ngắn hạn. Cùng với chính sách miễn, giảm tiền thuê nhà cho một số đối tượng ưu tiên, động thái này hướng đến sử dụng hiệu quả tài sản Nhà nước, bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Áp lực tăng trưởng 2 con số và "phép thử" bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Áp lực tăng trưởng 2 con số và "phép thử" bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Số liệu thống kê 9 tháng đầu năm 2026, toàn quốc ghi nhận chỉ có 6/34 tỉnh, thành phố đạt chỉ tiêu tăng trưởng GRDP hai con số theo kế hoạch mà Đảng, Nhà nước đề ra. Một thực tế không thể phủ nhận áp lực chỉ tiêu tăng trưởng hai con số đang “đè nặng” lên bộ máy chỉ đạo, điều hành ở hầu hết các địa phương.

Không để chính sách an sinh trở thành cơ hội đầu cơ

Không để chính sách an sinh trở thành cơ hội đầu cơ

Kết quả phát triển nhà ở xã hội đang có những chuyển biến tích cực, nhưng tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi cho thấy những bất cập trong tổ chức thực hiện. Trong khi đó, phát triển nhà ở cho thuê mở ra hướng tiếp cận mới, giúp người thu nhập thấp, công nhân và lao động nhập cư có thêm cơ hội ổn định chỗ ở. Xung quanh vấn đề này, trong chuyên mục Trò chuyện cuối tuần, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

 Bài học về quản trị nguồn lực và bảo đảm an ninh phát triển

Bài học về quản trị nguồn lực và bảo đảm an ninh phát triển

Từ góc nhìn, cách tiếp cận bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT) và sự phát triển bền vững cho Quảng Ninh vươn tầm, chúng tôi xin tổng hợp, đánh giá toàn diện, sâu sắc giải mã tăng trưởng từ bài học quản trị nguồn lực và an ninh phát triển - động lực thúc đẩy đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Đảng, Nhà nước đề ra.

Sức mạnh tri thức và khát vọng tự cường

Sức mạnh tri thức và khát vọng tự cường

Chưa bao giờ người trẻ có điều kiện tiếp cận tri thức và công nghệ thuận lợi như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, họ có thể học ngoại ngữ, lập trình hay sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải quyết công việc một cách hiệu quả nhất. Nhưng tiếp cận tri thức có đồng nghĩa với khả năng sáng tạo? Và làm thế nào để những lợi thế của thời đại số trở thành sức mạnh phát triển đất nước? Những câu hỏi ấy càng đáng suy ngẫm trong dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam (15/10/1956 – 15/10/2026).

Giá trị và thước đo hiệu quả của Nghị quyết

Giá trị và thước đo hiệu quả của Nghị quyết

Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (5-8/10/2026) đã xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền; công tác cán bộ; kiểm tra, giám sát; đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh; trọng dụng nhân tài và phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng điều đáng suy ngẫm nhất của Hội nghị có lẽ không nằm ở số lượng văn kiện, mà ở một câu hỏi được đặt ra ngay trong phiên khai mạc.

Đánh thức nguồn lực đảng viên làm kinh tế tư nhân

Đánh thức nguồn lực đảng viên làm kinh tế tư nhân

Hai mươi năm sau Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân, câu hỏi đặt ra đã khác. Không còn là đảng viên có được làm kinh tế tư nhân hay không mà là làm thế nào để trí tuệ, vốn liếng, kinh nghiệm quản trị và tinh thần tiên phong của đội ngũ ấy trở thành một nguồn lực thực sự cho phát triển.

Siết quản lý, giữ an toàn bầu trời Đà Nẵng

Siết quản lý, giữ an toàn bầu trời Đà Nẵng

Trước sự phát triển nhanh của thiết bị bay không người lái và những nguy cơ tiềm ẩn đối với an ninh, an toàn hàng không, TP Đà Nẵng đang tăng cường quản lý từ khâu đăng ký, cấp phép, giám sát vùng trời đến phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Hiểu đúng về thông tin giám sát phòng, chống rửa tiền với "khách hàng VIP"

Hiểu đúng về thông tin giám sát phòng, chống rửa tiền với "khách hàng VIP"

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), dư luận xuất hiện một số thông tin chưa đúng về bản chất pháp lý và một số quy định tại Dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng, liên quan tới việc giám sát “khách hàng VIP”.

Thu hẹp án tử hình từ góc nhìn hợp tác tư pháp quốc tế

Thu hẹp án tử hình từ góc nhìn hợp tác tư pháp quốc tế

Đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự không đồng nghĩa với nới lỏng trách nhiệm đối với những hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội. Dự thảo cho thấy, trong khi bỏ mức hình phạt cao nhất ở một số tội danh, các chế tài nghiêm khắc vẫn được duy trì, thậm chí phạm vi xử lý hình sự ở một số hành vi còn được mở rộng. Đặt trong bối cảnh quốc tế, sự điều chỉnh này còn có ý nghĩa khi khác biệt về án tử hình ngày càng trở thành một vấn đề phải giải quyết trong dẫn độ, tương trợ tư pháp và hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Trí tuệ nhân tạo (AI) càng mạnh, tốc độ ra quyết định càng nhanh nhưng nếu tốc độ của máy móc vượt quá khả năng kiểm tra và chịu trách nhiệm của con người, một sai sót nhỏ có thể trở thành hậu quả lớn, khó lường. Vấn đề cốt lõi là chúng ta phải làm chủ AI, kiểm soát rủi ro và không để máy móc vượt khỏi sự kiểm soát của con người. Trong bối cảnh phát triển và hội nhập sâu rộng với thế giới, Việt Nam cần làm gì để xây dựng thành công “lá chắn AI” quốc gia vừa đảm bảo an toàn nhưng không mất cơ hội?