Kịch bản nào cho Iraq sau sự rút lui của quân đội Mỹ?

Trong nhiệm vụ truy quét tận gốc nơi ẩn náu của tổ chức khủng bố IS, các lực lượng Iraq đã giải phóng gần 90 ngôi làng trên khắp một tỉnh phía Bắc vốn nổi tiếng bất ổn. Tuy nhiên, hoạt động của các lực lượng này vẫn chủ yếu dựa vào tình báo Mỹ, cũng như hỗ trợ từ liên quân.
Việc rút lui của quân đội Mỹ khỏi Iraq có thể gây ảnh hưởng nhiều đến tình hình an ninh tại nước này. Ảnh AP.
Việc rút lui của quân đội Mỹ khỏi Iraq có thể gây ảnh hưởng nhiều đến tình hình an ninh tại nước này. Ảnh AP.

Trước mắt, dù kế hoạch rút quân của Mỹ tại Iraq từ 3.000 xuống còn 2.500 người vào giữa tháng 1 không có khả năng ảnh hưởng nhiều đến chiến dịch chống lại tàn dư IS, nhiều chuyên gia lo ngại rằng việc tiếp tục rút thêm quân có thể tạo tiền đề cho sự trỗi dậy khác của các nhóm cực đoan.

Mặc dù các lực lượng Iraq đang dần trở nên độc lập hơn trong các nhiệm vụ chiến đấu, đất nước này vẫn đang quay cuồng với các cuộc biểu tình chống chính phủ, nạn tham nhũng tràn lan và sự chia rẽ chính trị. Tất cả những điều đó đồng nghĩa với việc sự hỗ trợ từ nước ngoài vẫn rất quan trọng.

Đã có những dấu hiệu cho thấy tổ chức khủng bố IS có thể trở lại khi nhóm này khai thác các lỗ hổng an ninh ngày càng mở rộng sau một năm biểu tình và đại dịch. Đây được coi là một xu hướng đáng lo ngại đối với các lực lượng an ninh của Iraq, lực lượng mà sự sụp đổ của họ vào năm 2014 đã cho phép IS chiếm một phần ba đất nước và khiến lính Mỹ phải gấp rút quay trở lại chưa đầy 3 năm sau khi rút đi.

Vậy, sau khi binh sĩ Mỹ rút đi, kịch bản nào sẽ diễn ra tại Iraq trong thời gian tới?

An ninh có thể tồi tệ hơn

Các lực lượng Mỹ quay trở lại theo kêu gọi của chính phủ Iraq sau khi IS chiếm giữ phần lớn miền Bắc và miền Tây đất nước, bao gồm cả thành phố lớn thứ hai của nước này, Mosul. Một liên minh do Mỹ dẫn đầu đã kịp thời có hỗ trợ về không lực khi các lực lượng Iraq, bao gồm cả lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn, tập hợp lại và đánh bật IS trong một chiến dịch kéo dài 3 năm tốn kém.

Áp lực buộc Mỹ phải rút quân ngày càng leo thang kể từ khi IS bị đánh bại vào năm 2017, đặc biệt là giữa các phe phái tại Iraq trung thành với Iran, vốn đã tăng cường các cuộc tấn công vào các lợi ích của Mỹ. Cả Mỹ và Iraq đều ủng hộ việc rút quân theo lịch trình nhưng không thể thống nhất về các chi tiết cụ thể.

Các quan chức quân sự cấp cao của Iraq ở Baghdad cho rằng việc rút 500 lính Mỹ sẽ có rất ít tác động, nếu có. Tuy nhiên, các quan chức địa phương tại các khu vực được giải phóng khỏi IS, nơi quá trình tái thiết bị trì hoãn và các dịch vụ vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn, lo ngại khoảng trống an ninh nếu lính Mỹ rời đi hiện hữu ngày một rõ rệt.

“Đúng là lực lượng quân đội và an ninh của chúng tôi đã mạnh hơn. Nhưng chúng tôi vẫn cần đào tạo, hỗ trợ thu thập thông tin tình báo”, Najm Jibouri, thống đốc và cựu lãnh đạo các hoạt động của tỉnh ở Nineveh, nơi tọa lạc thành phố Mosul, cho biết. “Nếu Mỹ rời đi vào thời điểm này, đó sẽ là một sai lầm lớn”.

Các quan chức cấp cao của liên minh và Iraq cho biết các lực lượng Iraq sẽ tiếp tục dựa vào sự hỗ trợ, trinh sát và thu thập thông tin tình báo của Mỹ trong tương lai gần.

Bộ máy an ninh của Iraq vẫn còn vướng mắc bởi nhiều lỗ hổng, trước đây từng đã tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của IS, bao gồm sự phối hợp kém giữa các đơn vị vơi nhau và nạn tham nhũng tràn lan. Căng thẳng gia tăng khi lực lượng dân quân Shiite do Iran hậu thuẫn, hiện đã được hợp nhất vào các lực lượng vũ trang, ngày càng tích lũy được nhiều quyền lực hơn.

“Những lỗ hổng này vẫn còn và có nguy cơ làm suy yếu các lực lượng vũ trang Iraq trong thời điểm bức thiết nhất”, Benedicte Aboul-Nasr, từ Tổ chức Minh bạch Quốc tế - Quốc phòng và An ninh có trụ sở tại Anh, cho biết.

Thêm nữa, quân đội Iraq cũng đã giảm bớt sự hiện diện ở một số khu vực vì đại dịch COVID-19 và Mỹ đã rút khỏi một số căn cứ phía Bắc sau các cuộc tấn công bằng tên lửa do các nhóm do Iran hậu thuẫn.

Phiến quân có thể quay trở lại

IS đã mất vùng lãnh thổ cuối cùng dưới sự kiểm soát của chúng vào năm 2017 nhưng nhanh chóng quay trở lại cội nguồn nổi dậy, thực hiện các cuộc tấn công liên hoàn vào các lực lượng Iraq trên một phần lãnh thổ rộng lớn ở phía Bắc.

Tranh chấp lãnh thổ và chính trị kéo dài giữa chính quyền trung ương và chính quyền người Kurd bán tự trị ở phía Bắc đã cản trở sự phối hợp chống IS. Mỹ từ lâu đã đóng vai trò trung gian hòa giải, một vai trò sẽ khó lấp đầy nếu nước này rút khỏi hoàn toàn.

IS vươn xa hơn với các vụ tấn công về phía Nam, bao gồm một cuộc tấn công vào một đoàn xe ở Hilla, phía Nam Baghdad, vào ngày 10/11 khiến hơn chục binh sĩ Iraq và các lực lượng bán quân sự thiệt mạng và bị thương. Tuần trước, chúng tuyên bố nhận trách nhiệm cho một cuộc tấn công tên lửa khiến một nhà máy lọc dầu nhỏ ở phía Bắc thủ đô Baghdad phải tạm thời ngừng sản xuất.

Một chỉ huy quân đội Iraq cho biết nước này chứng kiến ​​5-6 vụ tấn công mỗi tuần. Những cuộc tấn công này được cho là không phải để chiếm và kiểm soát lãnh thổ, mà là tấn công và mở đường quay trở lại ẩn nấp.

Sức ảnh hưởng của Iran ngày càng gia tăng

Việc Mỹ rút quân diện rộng cũng sẽ cho phép Iran tăng cường ảnh hưởng của mình ở Iraq, nơi nước này đã có quan hệ chính trị, kinh tế và an ninh chặt chẽ được củng cố kể từ cuộc đổ bộ do Mỹ dẫn đầu lật đổ Saddam Hussein năm 2003.

Cuộc tấn công của Mỹ giết chết tướng hàng đầu của Iran, Qassim Soleimani và các thủ lĩnh cấp cao của lực lượng dân quân Iraq gần sân bay của Baghdad vào tháng 1 đã gây ra sự phẫn nộ và khiến quốc hội Iraq thông qua một nghị quyết không ràng buộc vài ngày sau đó kêu gọi trục xuất tất cả quân đội nước ngoài.

Chính phủ Iraq sau đó rút lại nhưng lời đe dọa. Tuy nhiên, Thủ tướng Mustafa al-Kadhimi vẫn phải đối mặt với áp lực từ các nhóm liên kết với Iran trong việc loại bỏ lực lượng của Mỹ.

Mỹ đã tiến hành một chiến dịch “gây áp lực tối đa” chống lại Iran kể từ khi chính quyền Trump năm 2018 đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân JCPOA mà Tehran đạt được với các cường quốc thế giới vào năm 2015 và khôi phục các lệnh trừng phạt làm tê liệt nền kinh tế Iran.

Một đợt giảm đáng kể lực lượng Mỹ ở Iraq, dù rất được hưởng ứng tại quê nhà, nhưng lại có thể ảnh hưởng đến sức mạnh của Mỹ tại khu vực này.

Duy Tiến (Biên dịch theo AP)

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.