Không ai thắng sau 12 ngày đạn lửa: Cơ hội hòa bình có thật sự tồn tại?

Sau 12 ngày giao tranh căng thẳng, ngày 23/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Israel và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, ngay lập tức xuất hiện cáo buộc vi phạm từ cả hai phía. Giới phân tích cho rằng, thỏa thuận này được đưa ra khi Israel đã cơ bản hoàn thành mục tiêu quân sự, bao gồm các đòn tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân và quân sự của Iran.

Chuỗi diễn biến leo thang bắt đầu từ ngày 13/6 khi Israel phát động chiến dịch “Sư tử trỗi dậy”, oanh kích hàng loạt mục tiêu chiến lược ở Iran, trong đó có các cơ sở hạt nhân và căn cứ quân sự. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố đây là nỗ lực cần thiết để ngăn chặn chương trình phát triển vũ khí hạt nhân của Iran.

Đến ngày 21/6, Mỹ bất ngờ tham chiến trực tiếp bằng không kích ba cơ sở hạt nhân ngầm của Iran từ căn cứ ở Qatar. Tổng thống Donald Trump tuyên bố mục tiêu phá hủy năng lực làm bom hạt nhân của Iran đã hoàn thành. Iran phản ứng vào ngày 22/6 bằng loạt tên lửa nhằm vào căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, nơi đồn trú hàng nghìn quân nhân Mỹ. Đây được coi là phản ứng có giới hạn nhằm giữ thể diện mà không muốn leo thang, nhất là khi biết đối thủ có sự hậu thuẫn của Mỹ.

Không ai thắng sau 12 ngày đạn lửa: Cơ hội hòa bình có thật sự tồn tại? -0
Hình ảnh do vệ tinh Maxar cung cấp về cơ sở hạt nhân Fordow ở Iran sau khi bị Mỹ không kích ngày 22/6.  Ảnh: Reuters.

Ngày 23/6, Tổng thống Donald Trump thông báo hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong 12 giờ. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi ngừng bắn có hiệu lực, Israel tố Iran tiếp tục phóng tên lửa, và đáp trả bằng một vụ tấn công vào trạm radar gần Tehran. Iran phủ nhận cáo buộc này. Xung đột kéo dài hơn một tuần khiến khu vực Trung Đông đứng bên bờ vực khủng hoảng nghiêm trọng.

Giới chuyên gia đánh giá đây là lần đầu tiên nhiều “ranh giới đỏ” lâu nay bị phá vỡ. Israel lần đầu oanh kích trực tiếp vào Iran với quy mô lớn, vượt qua giới hạn mà trước đây họ chưa từng vượt. Bên kia, Iran không còn giới hạn phản ứng ở mức biểu tượng mà đáp trả bằng hành động quân sự có tính toán. Cuộc chiến đã làm thay đổi nguyên tắc răn đe vốn được duy trì trong hàng thập niên.

Từ phía Israel, chiến dịch quân sự lần này giúp họ đạt được nhiều mục tiêu then chốt. Không chỉ tiêu diệt các cơ sở hạt nhân và căn cứ quân sự Iran, Tel Aviv còn chứng minh khả năng phối hợp tác chiến hiệu quả với Mỹ.

Vụ không kích của Mỹ bằng máy bay B-2 được xem là tín hiệu cho thấy Washington sẵn sàng can dự sâu vào các chiến dịch do Israel khởi xướng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu ngay sau đó đã gửi thư cảm ơn Tổng thống Donald Trump, khẳng định sự đồng hành chiến lược giữa hai nước. Dù bị chỉ trích quốc tế, Israel biện minh hành động của mình là tự vệ chính đáng.

Theo một số chuyên gia tình báo Mỹ, Tel Aviv đã hoàn thành phần lớn mục tiêu chiến thuật và chủ động rút lui khi đạt được hiệu quả cần thiết. Tuy nhiên, về phía Iran, dù thiệt hại rõ rệt về hạ tầng và nhân sự, Tehran vẫn tuyên bố chương trình hạt nhân của họ sẽ được khôi phục nhanh chóng. Tuyên bố này được củng cố bởi đánh giá của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) rằng chưa thể xác định đầy đủ mức độ thiệt hại tại các cơ sở ngầm như Fordow hay Natanz.

Giới phân tích cho rằng, Iran đã lường trước một phần cuộc tấn công, chủ động sơ tán vật tư hạt nhân trước, và hiện vẫn giữ được một phần năng lực chiến lược. Điều này khiến cả hai bên đều có thể tự nhận phần thắng: Israel chứng minh được khả năng hủy diệt, còn Iran thể hiện sức chịu đựng và khả năng phản ứng linh hoạt.

Về phần Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thể hiện vai trò quyết đoán, từ việc tham gia không kích đến dẫn dắt tiến trình ngừng bắn. Ông Trump mô tả đây là cơ hội cho hòa bình, đồng thời cảnh báo Iran không nên thử thách thêm quyết tâm của Mỹ. Mục tiêu của Washington dường như là giành một chiến thắng đối ngoại rõ ràng trong bối cảnh cuộc bầu cử đang đến gần, đồng thời ngăn Iran tiến gần hơn tới ngưỡng hạt nhân.

Sau tuyên bố ngừng bắn, Nhà Trắng lập tức khẳng định sẽ không để Tehran tiếp tục phát triển chương trình hạt nhân. Trong khi đó, Nga, đồng minh lâu năm của Iran, lại tỏ ra khá kín tiếng. Mặc dù có tiếp xúc cấp cao giữa Tehran và Moscow trước khi xung đột nổ ra, Nga không đưa ra phản ứng quân sự cụ thể nào trong suốt 12 ngày chiến sự. Giới quan sát cho rằng Nga đang bị phân tán bởi cuộc chiến ở Ukraine và không muốn can dự sâu thêm vào một mặt trận khác. Sự dè chừng này có thể cho thấy sự suy giảm ảnh hưởng của Nga tại Trung Đông.

Trái lại, Trung Quốc phản đối mạnh mẽ cuộc tấn công của Mỹ – Israel, gọi đây là hành động vi phạm luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, Bắc Kinh không có hành động quân sự cụ thể nhằm hỗ trợ Iran, mà chủ yếu quan tâm đến ổn định chuỗi cung ứng năng lượng. Trung Quốc hiện là đối tác dầu khí lớn nhất của Iran và nhập khẩu một phần đáng kể khí LNG từ các nước vùng Vịnh qua eo biển Hormuz. Sự bất ổn ở Trung Đông khiến Trung Quốc phải thúc đẩy nhanh hơn việc xây dựng các nguồn cung thay thế như dự án đường ống Power of Siberia 2 từ Nga.

Các quốc gia Arab vùng Vịnh như Saudi Arabia, Qatar, UAE hay Oman đều kêu gọi kiềm chế, lo ngại chiến tranh lan rộng có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu. Nhiều nước, đặc biệt là Qatar và Oman, đang giữ vai trò trung gian thúc đẩy đối thoại giữa các bên. Chính Qatar đã đứng ra làm trung gian để đạt được lệnh ngừng bắn hiện nay. Các quốc gia này nhận thức rõ rằng một cuộc chiến kéo dài sẽ gây bất ổn kinh tế - an ninh sâu rộng trong khu vực và ảnh hưởng trực tiếp đến họ.

Dù lệnh ngừng bắn đang có hiệu lực, phần lớn chuyên gia cảnh báo đây chỉ là một “khoảng lặng tạm thời”. Cả Israel lẫn Iran đều duy trì thế sẵn sàng chiến đấu và không ngần ngại đưa ra các tuyên bố cứng rắn. Các dấu hiệu ban đầu cho thấy xung đột có thể tái bùng phát bất kỳ lúc nào. Nếu không có nỗ lực thực sự từ cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các cường quốc và các trung gian khu vực, nguy cơ một cuộc chiến mới quy mô lớn hơn là điều không thể loại trừ. Vấn đề mấu chốt vẫn là chương trình hạt nhân của Iran.

Nếu Tehran quyết tâm tái khởi động các hoạt động hạt nhân với tốc độ cao, Israel và Mỹ có thể sẽ tiếp tục tấn công phủ đầu. Ngược lại, nếu Iran cảm thấy bị dồn vào thế cùng đường, họ có thể rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân và theo đuổi con đường sản xuất vũ khí hạt nhân thực thụ. Trong cả hai kịch bản, đối đầu sẽ leo thang và rất khó kiểm soát.

Lịch sử từng chứng kiến những đối thủ tưởng chừng không thể hòa giải đã tìm được tiếng nói chung. Israel từng làm hòa với Ai Cập và Jordan sau những cuộc chiến khốc liệt. Iran và Mỹ từng nối lại đàm phán dù có nhiều thù địch. Vì thế, khả năng hạ nhiệt vẫn tồn tại nếu có nỗ lực chính trị đủ lớn. Hiện nay, các trung gian như Qatar, Oman, Iraq hay UAE có thể là cầu nối để từng bước tháo gỡ căng thẳng. Điều cần thiết là một cơ chế đối thoại thực chất, có thể là đàm phán sửa đổi thỏa thuận hạt nhân JCPOA hoặc một cơ chế mới rộng hơn với sự tham gia của các nước lớn.

Tóm lại, chiến sự 12 ngày giữa Israel và Iran không chỉ là một cuộc đối đầu quân sự mà còn là chỉ dấu rõ nét về trạng thái bất ổn lâu dài ở Trung Đông. Lệnh ngừng bắn hiện nay tuy giúp hạ nhiệt căng thẳng nhưng không thể xem là giải pháp cuối cùng. Nếu không có một tiến trình chính trị toàn diện và bền vững, Trung Đông sẽ tiếp tục sống trong bất an – nơi mọi “khoảng lặng” chỉ là bước đệm cho một vòng xoáy xung đột mới.

Khổng Hà

Các tin khác

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Khi doanh nghiệp trở thành giao điểm trong đàm phán Mỹ - Trung

Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào trung tuần tháng 5 được xem là một trong những sự kiện ngoại giao quan trọng nhất giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thời gian qua. Theo các chuyên gia, khác với các cuộc gặp thượng đỉnh trước đây vốn tập trung nhiều vào cạnh tranh chiến lược, lần này yếu tố kinh tế và lợi ích doanh nghiệp đang nổi lên như ưu tiên hàng đầu của Washington.

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.