Khi nốt nhạc bật ra từ cuộc sống

Thay vì khai thác đề tài tình yêu đầy giận hờn, mong nhớ, thất tình... đã quá quen thuộc thì đề tài xã hội với sự đa dạng và biến chuyển không ngừng của nó đang trở thành mảnh đất béo bở cho các nhạc sĩ trẻ trổ tài. Rất nhiều ca khúc bước ra từ thực tế đời sống đã chinh phục thính giả...

Những tiếng nói của cộng đồng

Mùa Tết 2017 có thêm hai ca khúc mới khuấy đảo làng nhạc trẻ: “Bao giờ lấy chồng” và “Đi để trở về”.  Không sa đà vào không khí đoàn viên, lễ hội tưng bừng, chúc tụng đầu năm… thường thấy ở các nhạc phẩm về đề tài Tết đến, xuân sang, “Bao giờ lấy chồng” chọn hướng đi riêng đầy mới mẻ, khác biệt nhưng cũng rất gần gũi mà mọi người không mấy để ý.  Đó là câu chuyện của những cô gái bị gắn mác “gái ế” trước câu hỏi muôn năm cũ của gia đình, bà con chòm xóm mỗi khi các cô về quê ăn Tết: “Bao giờ lấy chồng?”.

Ca khúc của êkip ca sĩ Bích Phương tinh ý chạm đúng nỗi lòng của các nàng bị gắn mác “ế” nên không ngạc nhiên khi nó làm khuynh đảo các bản xếp hạng và được chia sẻ rầm rộ trên các trang mạng xã hội.

Bích Phương chia sẻ: “Ngay từ đầu Phương đã lên kế hoạch cho một sản phẩm nhạc xuân có khả năng lan tỏa rộng rãi bởi Phương nhận thấy bao năm nay dường như giới trẻ thiếu đi một khúc ca xuân nào đó khiến mọi người hát theo nhiều. Câu chuyện lấy chồng là đề tài rất thời sự và gần gũi với các bạn gái đã gần tuổi “băm””.

Ca sĩ Bích Phương gây chú ý khi cho ra mắt ca khúc “Bao giờ lấy chồng”.
Ca sĩ Bích Phương gây chú ý khi cho ra mắt ca khúc “Bao giờ lấy chồng”.

Còn “Đi để trở về” là ca khúc mới nhất do Tiên Cookie sáng tác riêng cho Soobin Hoàng Sơn. Đó là hành trình khám phá của một chàng trai trẻ ở những chân trời mới, anh đi khắp mọi miền gặp gỡ người dân muôn nơi và chìm đắm trong thiên nhiên hùng vĩ. Chặng cuối hành trình của chàng trai là mái ấm thân thương, nơi có vòng tay mẹ cha đón đứa con xa nhà trở về.

Bài hát thu hút hàng triệu lượt xem bởi đã gửi gắm một triết lý sâu sắc mà giản dị: “Điều kỳ diệu là con người ta đi xa hơn để trưởng thành hơn, nhưng không quên mang theo bên cạnh hành trang nỗi nhớ gia đình”. Và có đi xa thì mới có sự trở về, có đi xa mới hiểu được tình yêu mình dành cho nơi chôn nhau cắt rốn đầy vơi nhường nào.Từ đó mà trân quý để sống tốt hơn.

“Đi để trở về” nhanh chóng trở thành slogan mới mẻ của tuổi thanh xuân. Trên chặng đường phượt hoặc bon bon chiếc xe máy về quê, rất nhiều bạn trẻ đã mặc những chiếc áo in hình slogan ấy và hát vang ca từ đầy mến thương mà Soobin Hoàng Sơn đã thể hiện rất nhân văn, xúc động.

Hai ca khúc trên nằm trong trào lưu sáng tác các nhạc phẩm mang đậm tính xã hội, gắn liền với các vấn đề thời sự, nhân sinh đang sôi động vài năm trở lại đây. Tiếp theo những tuyệt phẩm như “Bác làm vườn và con chim sâu”, “Thật bất ngờ”, “Vì tôi còn sống”, “Sống như những đóa hoa”…, năm nay nổi lên các ca khúc như “Trên tường nhà dưỡng lão” của Hamlet Trương, “Nước ngoài” của Phan Mạnh Quỳnh, “Đừng nhìn bề ngoài” nói về mặt trái của giới showbiz (nhóm MTV); “Uống trà”, “Người” của Phạm Toàn Thắng thể hiện suy nghĩ của thế hệ trẻ đối với bậc cha ông đã hy sinh thầm lặng trong chiến tranh. Đặc biệt, ở chương trình “Sing My Song”, những ca khúc đề tài xã hội được dịp bùng nổ. Đó là “Ông bà anh”, là “1+1=”, là “Xách balô lên và đi”, “Người mù”, “Hồi ức” …

Cảm xúc thật giúp né lối mòn?

Nhạc sĩ Lê Minh Sơn cho rằng viết về đề tài xã hội rất dễ bị nhạt. Các vấn đề xã hội thường rất rộng, nếu người nhạc sĩ không biết chọn lấy một vấn đề khác biệt cụ thể mà chỉ viết chung chung thì dễ cho ra đời những nhạc phẩm có ca từ đao to búa lớn, lên mặt dạy dỗ kiểu sáo rỗng, giáo điều.

Nhạc sĩ Mew Amazing, tác giả của “Bác làm vườn và con chim sâu”, “Thật bất ngờ”, cho rằng đề tài xã hội khó ở chỗ nó đòi hỏi người viết phải có trải nghiệm thật, cảm xúc thật; đồng thời phải tri thức, nhân sinh quan bao quát, có tâm hồn rộng mở, cảm nhận tinh tế và phải trau chuốt ca từ thì ca khúc mới chạm được vào cảm xúc của người nghe.

Nhiều người trong giới chuyên môn vẫn e ngại đề tài này vì nó dễ bị khô khan, không mang nhiều tính lãng mạn như đề tài tình yêu – điều mà ai cũng có trải nghiệm để lấy được cảm xúc của công chúng.

E ngại này càng tăng với đội ngũ sáng tác trẻ. Bởi tuổi đời của họ thường bị cho là còn non nớt để có trải nghiệm, cảm xúc dày dặn. Ngay cả những bản nhạc về tình yêu của cây viết trẻ dù có là “hit” (ca khúc ăn khách) hiện nay thì nó cũng nổi lên một thời gian rồi chìm xuồng bởi độ sâu sắc, thông điệp của bài hát hầu như không có. Nó “hit” bởi đơn giản nhờ giai điệu và phần hòa âm bắt tai, ca từ dễ nghe, dễ thuộc chứ không có ý tứ sâu xa.

Một cảnh trong MV “Đi để trở về”.
Một cảnh trong MV “Đi để trở về”.

Thế nhưng sự lo lắng ấy bây giờ đang dần được xóa nhòa. Đội ngũ nhạc sĩ trẻ biết cầu tiến và học hỏi từ sự hỗ trợ của thế hệ đi trước. Những người trẻ thực sự tài năng và làm nghề nghiêm túc đang tự tạo áp lực và thách thức cho chính mình để tạo ra sản phẩm hay, cân bằng được yếu tố nghệ thuật và thị trường chứ không sa đà vào những thứ dễ dãi, rẻ tiền. Câu chuyện được đề cập trong các ca khúc rất đời thường với ca từ gần gũi, giản dị nhưng cũng rất chuẩn mực, văn chương, đặc biệt là thông điệp nhân văn chuyển tải trong đó.

Các nhạc sĩ trẻ đã biết lượng sức mình, họ không với tới điều cao siêu mà viết từ những điều mình nghe, mình thấy trong cuộc sống thường nhật. “Ông bà anh” là hai cách yêu khác biệt của hai thế hệ già – trẻ; thế hệ của những điều giản dị với chiếc xe đạp Thống Nhất màu xanh, với đóa hoa là món quà đầu tiên; thế hệ của của những bạn trẻ yêu nhau thời công nghệ thông tin, mạng xã hội như Facebook, Zalo… lên ngôi.

Thời đại này, hai người trẻ yêu nhau ngồi bên nhau hằng giờ những rất ít nói chuyện với nhau, ai cũng chăm chăm vào thế giới ảo trên chiếc điện thoại.Đó là hiện tượng đáng buồn mà chúng ta bắt gặp nhan nhản hằng ngày ở các quán cà phê, ở công viên nơi trai gái hẹn hò nhưng chúng chưa hề được đưa vào âm nhạc.

Lê Thiện Hiếu là người đầu tiên. Nên không lạ khi “Ông bà anh” gây sốt đến nỗi Hội đồng Thi học kỳ I Trường THPT Trường Chinh (TP Hồ Chí Minh) đưa ngay vào đề thi môn ngữ văn nhằm giáo dục nhân cách, cách ứng xử của giới trẻ trong thời đại bùng nổ thông tin. Rõ ràng, âm nhạc của người trẻ đã có tiếng nói tác động tích cực đến cộng đồng.

Còn Bùi Caroon sáng tác bài “Người mù” từ chính sự xúc động khi hằng ngày chứng kiến một ông lão mù bán vé số thanh thản đón nhận mọi âm thanh bộn bề của cuộc sống mà không bận tâm năn nỉ người mua rủ lòng thương. Nói về chuyện vô ý thức của người đi đường khiến cho nạn kẹt xe thêm trầm trọng có bài hát “Hai con dê qua cầu” của Trần Toàn K300; “Nước ngoài” của Phan Mạnh Quỳnh đề cập đến nỗi lòng tha phương của người Việt đi xuất khẩu lao động…

Những cảm xúc rất thật đã giúp các sáng tác trẻ tránh được lối mòn, tìm kiếm cho mình sự tươi mới khác biệt mà chạm vào cõi người. Khi họ biết đau, biết khóc, biết vui, biết buồn trước thực tế cuộc sống, dù đó là điều nhỏ bé nhất, thì khi ấy âm nhạc bật ra như một điều tất yếu.

Theo đuổi đề tài xã hội, cộng đồng, Lê Thiện Hiếu tâm sự anh muốn âm nhạc của mình phải là tiếng nói chung của mọi người chứ không phải chỉ là câu chuyện vụn vặt, yêu ghét của cá nhân mình. Đó cũng là cách nhạc sĩ thể hiện trách nhiệm công dân với xã hội. Bởi điều cuối cùng mà các ca khúc này hướng tới là giúp con người ta sống đẹp hơn, xã hội bớt dần điều chướng tai gai mắt.

Nhạc sĩ Trần Tiến - người có nhiều ca khúc xã hội như “Ý nghĩa trong phòng hải quan”, “Đồng hồ”, “Trần trụi 87”… -  luôn tin tưởng vào những cây bút trẻ dù có lúc dòng nhạc của họ toàn ồn ào các bài hát hời hợt, thô thiển. Ông cho rằng những ca khúc dễ dãi của nhạc trẻ chỉ là bề nổi, vẫn còn đó những cây bút đầy tài năng như mầm xanh đợi mưa.

“Một khu rừng bị cháy tàn lụi nhưng sau một thời gian sẽ có cây non mọc lên và đâm chồi nảy lộc.Nền âm nhạc của chúng ta cũng vậy thôi. Hãy để giới trẻ có cơ hội thể hiện sự sáng tạo và đột phá của mình. Họ có nhiều cái hay ho lắm” – nhạc sĩ Trần Tiến khẳng định.

Phan Thi Uyên

Các tin khác

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

80 năm kết nối những tâm hồn nghệ thuật

Trải qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, Báo Công an nhân dân (CAND) không chỉ là tiếng nói của lực lượng CAND, mà còn là địa chỉ tin cậy, gắn bó của nhiều thế hệ văn nghệ sĩ cả nước. Từ những trang viết, cuộc trò chuyện đến sự đồng hành trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tình cảm chân thành mà giới văn nghệ sĩ dành cho Báo CAND đã góp phần bồi đắp mối gắn kết bền chặt giữa báo chí với đời sống văn học, nghệ thuật, giữa người cầm bút với những người làm nghệ thuật. Qua năm tháng, sự tin yêu, trân trọng và đồng hành ấy đã trở thành một phần ý nghĩa trong hành trình phát triển của tờ báo. Sức lan tỏa của một cơ quan báo chí không chỉ ở những trang viết mà còn ở khả năng kết nối con người bằng niềm tin và những giá trị nhân văn.

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh: Tôi bị cuốn hút bởi hình tượng người chiến sĩ công an

Đạo diễn, NSND Tạ Tuấn Minh hiện là Phó trưởng đoàn Kịch cổ điển, Nhà hát Kịch Việt Nam. Anh được biết đến là một nghệ sĩ có nhiều khám phá độc đáo, mới mẻ với kịch đương đại, lịch sử, thiếu nhi. "Bén duyên" và bị cuốn hút với các vở diễn về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân (CAND) đã giúp anh có nhiều trải nghiệm mới mẻ. Phóng viên Chuyên đề Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với NSND Tạ Tuấn Minh.

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Khi yêu thương nối dài qua năm tháng...

Từ những giai điệu thấm đẫm tình quê hương đến những câu chuyện lay động lòng người, chương trình nghệ thuật "Kết nối yêu thương" gửi đi thông điệp giản dị mà sâu sắc: Không ai nên đơn độc trước nghịch cảnh. Đằng sau mỗi người phụ nữ đau yếu, mỗi em nhỏ mang bệnh hiểm nghèo là một phận đời cần được chở che, một ước mơ cần được níu giữ. Khi những trái tim cùng rung lên nhịp đập yêu thương, nghệ thuật không chỉ chạm đến cảm xúc mà còn khơi dậy trách nhiệm cộng đồng, thắp lên hy vọng cho những cuộc đời còn nhiều gian khó.

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Cuộc đối thoại tinh tế của các nền văn hóa

Liên hoan phim (LHP) Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 (diễn ra từ ngày 18 đến ngày 26/9) quy tụ 25 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc đến từ Việt Nam và các quốc gia châu Âu. Đây không chỉ là “bữa tiệc” điện ảnh, mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác giữa những người làm nghề mà còn là cầu nối để dòng phim đặc biệt này đến gần với công chúng hơn.

Ca sĩ Tùng Dương đã tổ chức riêng nhiều live concert.

Từ “độc đạo” đến đại chúng

25 năm trong nghề, Tùng Dương đã có một hành trình đặc biệt mà không nhiều nghệ sĩ thế hệ anh có thể làm được. Đó là hành trình của một nghệ sĩ luôn muốn bước ra khỏi vùng an toàn, không ngừng thử nghiệm, tìm kiếm những giới hạn mới của giọng hát và tư duy âm nhạc. Nhưng cũng chính trên hành trình tưởng như ngày càng đi xa ấy, Tùng Dương lại ngày càng trở về gần hơn với những điều căn cốt: gia đình, tình yêu, con người, quê hương, đất nước, những giá trị đã làm nên căn tính của mình.

Buổi gặp gỡ báo chí giới thiệu chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” tại Nhà hát Hồ Gươm

Âm nhạc không chỉ là ký ức

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang rời cõi tạm, những giai điệu của ông vẫn hiện diện trong đời sống âm nhạc Việt Nam. Năm 2026, ba người con của ông chính thức tiếp nhận di sản âm nhạc mà cha để lại. Nhưng câu chuyện di sản âm nhạc Phú Quang không chỉ là câu chuyện của một gia đình tiếp nhận một gia tài nghệ thuật. Nó đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm thế nào để di sản âm nhạc của một nhạc sĩ được bảo vệ, được trao truyền và tiếp tục sống trong đời sống đương đại?

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Từ lời khen - chê đến chiều sâu phê bình

Ngày nay, nhiều tác phẩm điện ảnh ra đời nhận được sự bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội cùng những bài review phim xuất hiện dày đặc. Tuy nhiên, giữa dòng chảy ồn ã ấy lại thiếu vắng những bài phê bình có chuyên môn, đi sâu vào ngôn ngữ điện ảnh, giá trị nghệ thuật và ý nghĩa văn hóa của tác phẩm. Để đời sống điện ảnh không chỉ dừng lại ở những lời khen - chê, đánh giá cực đoan, cần thêm những tiếng nói phê bình giàu tri thức, góp phần nâng cao thị hiếu và nuôi dưỡng tình yêu điện ảnh trong công chúng.

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Khai thác văn hóa truyền thống, cần sự am hiểu sâu sắc

Việc đưa chất liệu truyền thống vào các sản phẩm nghệ thuật đang trở thành xu hướng và mở ra nhiều hướng sáng tạo, góp phần làm mới cách tiếp cận và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu nghệ sĩ cần sự hiểu biết, tôn trọng và trách nhiệm với những giá trị văn hóa mà sản phẩm khai thác.

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” hôm qua và hôm nay

“Vui bất tuyệt” của Tố Hữu - một trong những bài thơ tiêu biểu viết về Cách mạng Tháng Tám năm 1945, không chỉ là niềm vui của một cá nhân, hay của hàng chục triệu người, còn là niềm vui hồi sinh của một dân tộc vừa thoát khỏi ách nô lệ, giành lại quyền làm chủ vận mệnh. Cũng là niềm vui được cống hiến và kiến tạo tương lai. “Vui bất tuyệt” trở thành cảm hứng chung cho nhiều tác phẩm nổi tiếng cùng chủ đề.

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.