"Hiểm địa văn chương" và "con mắt đọc" Phùng Gia Thế

PGS.TS Phùng Gia Thế là một nhà giáo nhưng từ lâu anh đã được biết đến là một nhà nghiên cứu - phê bình văn học có uy tín với giọng điệu rất riêng. Vừa qua, nhà phê bình Phùng Gia Thế tiếp tục cho ra mắt cuốn tiểu luận - phê bình “Hiểm địa văn chương” được bạn bè văn giới chú ý.

Theo đánh giá của PGS.TS Phạm Xuân Thạch - Trưởng khoa Văn, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - thì “cuốn sách đã trình bày ra được diện mạo của một người phê bình có trách nhiệm”. Còn theo đánh giá của nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, “Hiểm địa văn chương” đã thể hiện được “con mắt đọc” của Phùng Gia Thế trước dòng chảy của văn học đương đại.

z4558029821161_7e9ec7d0a75c85ea6c3d0ce7c7b18db2.jpg -0
Nhà giáo, nhà phê bình Phùng Gia Thế (bên trái) trong buổi ra mắt tập tiểu luận - phê bình "Hiểm địa văn chương".

Cuốn tiểu luận - phê bình “Hiểm địa văn chương” do NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2023 là tập hợp những tiểu luận, bài viết phê bình của tác giả được viết chủ yếu trong khoảng 3 năm trở lại đây. Cấu trúc cuốn sách gồm có 3 phần, với phần đầu là các tiểu luận mang tính lý luận, tiếp đến là các bài viết giải mã các hiện tượng văn chương và phần cuối những cuộc trò chuyện về văn chương, về nỗi cực nhọc của công việc dạy văn học trong đời sống đương đại.

Buổi giao lưu giới thiệu cuốn Tiểu luận - Phê bình “Hiểm địa văn chương” của nhà phê bình Phùng Gia Thế được Ban Văn học nghệ thuật Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV6) tổ chức có đông đảo nhà văn, nhà phê bình tới dự như: các nhà phê bình văn học Lã Nguyên, Phạm Xuân Nguyên, Phạm Xuân Thạch, Nguyễn Hoài Nam…; các nhà văn Đỗ Phấn, Phùng Văn Khai, Uông Triều, Nguyễn Tiến Thanh, Trần Thanh Cảnh...

Trong số đó có những nhà văn đã trở thành “đối tượng nghiên cứu” của Phùng Gia Thế trong cuốn sách và có nhiều người từ “đối tượng nghiên cứu” đã trở thành những người bạn văn của anh. Nhà văn Phùng Văn Khai nhận định: “Phùng Gia Thế là cây bút viết phê bình công chính với văn chương!”, còn nhà phê bình Thanh Tâm thì cho rằng nhờ lợi thế vốn là một người sáng tác mà Phùng Gia Thế là một cây bút viết phê bình “luôn giữ được sự chừng mực mà vẫn tung tăng trong văn giới”.

Trước “Hiểm địa văn chương”, nhà phê bình Phùng Gia Thế đã có những đóng góp đáng kể về phê bình được ghi nhận như: “Những dấu hiệu của chủ nghĩa hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam đương đại” (chuyên luận, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội 2016); “Văn học Việt Nam sau 1986 - Phê bình và đối thoại” (tiểu luận phê bình, NXB Văn học, 2016); “Văn học và giới nữ - Một số vấn đề về lý luận và lịch sử” (biên soạn, NXB Thế giới, 2016).

Theo nhận xét của PGS.TS La Khắc Hòa (nhà phê bình văn học Lã Nguyên): “Phùng Gia Thế có điểm mạnh là người nghiên cứu và theo dõi những vấn đề lý thuyết một cách có hệ thống nhưng đồng thời là người sáng tác nên rất am hiểu văn chương, am hiểu công việc của người sáng tác. Chính vì thế anh ấy là một người viết phê bình rất có duyên, đọc rất thú vị. Tôi cho rằng, nền văn học Việt Nam từ 1986 đến nay có nhiều tác giả - tác phẩm quan trọng nhưng vẫn chưa có những bài viết nghiên cứu chuyên sâu, chưa được tiếp cận bài bản. Tôi mừng là hiện nay có những người đọc văn theo hướng chuyên sâu có sức trẻ như Phạm Xuân Thạch, Phùng Gia Thế!”.

Trong cuốn sách mới của mình, nhà phê bình Phùng Gia Thế cũng đã bộc bạch: “Tôi làm nghề dạy học, việc viết phê bình thoạt tiên phục vụ cho công việc cá nhân. Làm phê bình, mỗi người có một thế mạnh riêng, sách vở cũng vậy, có bài dày bài mỏng, ý này ý khác. Cá nhân tôi không mong cầu phê bình phải đi đến đâu, mà chỉ mong muốn nó trở thành tiếng nói song hành và đối thoại lành mạnh với những ấm lạnh của đời sống văn chương đương đại…”.

Có thể nói, với những đóng góp lặng lẽ, công tâm của mình với văn học đương đại, cây bút phê bình Phùng Gia Thế đã trở thành cái tên được định vị bên cạnh dòng chảy của văn học sáng tác, nhất là văn học sau Đổi mới. Nhà giáo, nhà phê bình Phùng Gia Thế không chỉ mong muốn những trang viết của mình là “những đối thoại tử tế” với văn chương đương đại mà nó còn phục vụ tích cực cho những giờ lên lớp của anh trước các sinh viên Văn khoa Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.

Là người yêu nghề dạy học, Phùng Gia Thế mong muốn truyền tải, muốn tiếp lửa tình yêu văn chương cho các bạn sinh viên sẽ trở thành các thầy cô giáo dạy văn trong tương lai. Đồng thời, anh cũng luôn hi vọng những chia sẻ đầy tính thời sự văn học của mình sẽ giúp các thầy cô tương lai nói được với học trò những điều mới mẻ trong những giờ đứng lớp sau này. Tấm lòng nồng hậu của Phùng Gia Thế với văn chương không chỉ thể hiện trên những trang viết, mà còn ở tấm lòng của người gieo hạt, ươm mầm, chăm bón và đem đến niềm hi vọng vào tình yêu văn chương cho các thế hệ sinh viên ở vùng đất Xuân Hòa (Vĩnh Phúc).

Nguyệt Hà

Các tin khác

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Người trẻ yêu lịch sử qua văn học, nghệ thuật

Những người trẻ thế hệ 8x, 9x, 2000 đang lựa chọn cách tiếp cận lịch sử theo cách riêng của mình. Với họ, lịch sử là những câu chuyện được kể lại sống động trên các nền tảng số, hay những bộ phim, những bài hát, những tiểu thuyết hấp dẫn và ý nghĩa... giúp họ hiểu hơn về đất nước mình.

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

"Kế hoạch CM12" - Tái hiện chiến công lịch sử

Bắt đầu lên sóng truyền hình ANTV (thứ Bảy, Chủ nhật) từ ngày 22/8 và trên kênh HTV9 (thứ Hai, thứ Ba) từ ngày 24/8, bộ phim truyền hình "Kế hoạch CM12" đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng. Không chỉ khắc họa những cuộc đấu trí căng thẳng, "Kế hoạch CM12" còn làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ CAND trong hành trình bảo vệ An ninh Tổ quốc từ những ngày đầu đất nước thống nhất.

Trưởng thành cùng lực lượng

Trưởng thành cùng lực lượng

Trong hơn 80 năm xây dựng, phấn đấu và trưởng thành của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, có thể nói rằng, văn học nghệ thuật về lực lượng công an với sứ mệnh của mình đã góp phần đáng kể vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân…

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Thời của tiểu thuyết trinh thám

Mới đây, việc 2 bộ phim kinh dị "BACKROOMS" và "Obsession" thắng lớn phòng vé đã gây ra nhiều bất ngờ. Bên cạnh việc được thực hiện bởi các nhà sáng tạo nội dung tuy không chuyên về điện ảnh nhưng lại mang đến sự mới mẻ, thích thú, thì thực tế này cũng cho thấy thể loại thriller/mystery hay giật gân/bí ẩn đang được yêu thích hơn bao giờ hết cả trong phim ảnh cũng như văn chương.

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Kể chuyện truyền thống Công an nhân dân bằng âm nhạc

Được đầu tư hoành tráng, công phu và giàu sáng tạo, các chương trình nghệ thuật về Công an nhân dân (CAND) thời gian qua không chỉ góp phần làm mới nghệ thuật chính luận mà còn lan tỏa sâu sắc hình tượng người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, gần gũi trong lòng công chúng.

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Xứ thơ, xứ biển, xứ biên thùy

Nằm ở một góc trời Tây Nam của Tổ quốc, Hà Tiên (thuộc tỉnh An Giang) sở hữu một địa thế kỳ lạ đến mức người xưa phải ví nơi đây như một “Việt Nam thu nhỏ” khi vừa có biển, có núi, có sông, có hang động, có đầm phá và có cả đường biên giới. Nhưng cái làm nên hồn cốt của Hà Tiên không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên. Đi qua 3 thế kỷ thăng trầm, Hà Tiên đã hóa thân từ một xứ thơ lãng mạn bậc nhất trời Nam, bước qua những đau thương của lịch sử, để rồi vươn mình trỗi dậy trở thành một đô thị cửa ngõ hiện đại, canh giữ biên cương bờ cõi.

Tôi tự “đặt hàng” mình

Tôi tự “đặt hàng” mình

Nhạc sĩ Minh Đạo là một gương mặt nổi bật trong làng âm nhạc Việt Nam với vai trò sáng tác, nhà sản xuất, phối khí, chỉ huy và giám đốc âm nhạc ở nhiều chương trình, các vở nhạc kịch lớn. Gần đây, những ca khúc của anh trong các bộ phim do Điện ảnh CAND sản xuất như “Đội điều tra số 7”, “Tận hiến”... nhận được sự yêu mến của đông đảo khán giả. Phóng viên Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng nhạc sĩ Minh Đạo.

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Giữ bình yên đại ngàn bằng lòng dân và trách nhiệm

Là dự án phim ý nghĩa nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, "Trời cao nguyên xanh" không chỉ khắc họa cuộc chiến bền bỉ, thầm lặng nhưng không kém phần gian nan của các chiến sĩ Công an mà còn mang đến cho khán giả hành trình giàu cảm xúc về lòng dân, tinh thần đoàn kết và khát vọng bình yên cho bầu trời cao nguyên xanh.

Ước hẹn từ quá khứ

Ước hẹn từ quá khứ

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã thu hút sự quan tâm của quần chúng nhân dân trong những ngày qua

Phim "Mưa đỏ" ghi dấu ấn của điện ảnh Việt ở đề tài chiến tranh cách mạng.

Khát vọng trở thành ngành công nghiệp văn hóa

40 năm đổi mới - một chặng đường đánh dấu nhiều cột mốc của điện ảnh Việt Nam từ một nền điện ảnh bao cấp sang cơ chế thị trường. Tại hội thảo "Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm đổi mới", tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan phim Châu Á - Đà Nẵng (DANAFF) Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam - Giám đốc DANAFF nhận định: "40 năm trước, Đổi mới không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới về kinh tế - xã hội, mà còn mở ra những không gian sáng tạo mới cho văn học, nghệ thuật. Tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, phản ánh đúng sự thật đã trở thành động lực quan trọng để văn nghệ sĩ khám phá sâu hơn đời sống con người, những chuyển động của xã hội và những khát vọng của dân tộc trong thời kỳ mới".

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Những dấu ấn khác biệt của “Tận hiến”

Bộ phim truyền hình "Tận hiến" (Điện ảnh CAND sản xuất) vừa khép lại hành trình phát sóng nhưng dư âm mà bộ phim mang lại vẫn tiếp tục lắng đọng trong lòng khán giả. Giữa dòng chảy của điện ảnh chính luận, "Tận hiến" tạo dấu ấn không chỉ bởi câu chuyện về những chiến sĩ tình báo CAND hoạt động và sẵn sàng hy sinh trong thầm lặng mà còn ở cách làm phim giàu tâm huyết và khát vọng.

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Hình tượng nghệ thuật trong thơ trẻ đương đại

Có một số bạn yêu thơ hỏi tôi về việc: "Các nhà thơ trẻ hiện nay quan tâm đến hình tượng thơ trong sáng tác như thế nào?". Theo tôi, việc xây dựng hình tượng thơ có vai trò đặc biệt quan trọng trong sáng tác thơ ca của những người viết, bởi hình tượng thơ chính là nơi nhà thơ gửi gắm tư tưởng, cảm xúc, cách nhìn về con người và cuộc đời.

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Hội sách thiếu nhi ở “siêu đô thị”

Nằm trong các hoạt động kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976 - 2/7/2026), Hội sách Thiếu nhi Thành phố Hồ Chí Minh lần 6 - năm 2026 với chủ đề: “Em vui đọc sách, học bao điều hay” vừa được khai mạc với nhiều hoạt động phong phú, sáng tạo dành cho thiếu nhi, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng.

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Để truyện tranh tham gia vào công nghiệp văn hóa

Truyện tranh là một thị trường đang bị bỏ ngỏ ở Việt Nam. Điều chúng ta thiếu không phải là những tác giả tài năng mà là một hệ sinh thái đủ mạnh để nuôi dưỡng, bảo vệ và phát triển các giá trị sáng tạo. Những vấn đề này được đặt ra trong tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" diễn ra mới đây tại Hà Nội.