"Hiểm địa văn chương" và "con mắt đọc" Phùng Gia Thế

PGS.TS Phùng Gia Thế là một nhà giáo nhưng từ lâu anh đã được biết đến là một nhà nghiên cứu - phê bình văn học có uy tín với giọng điệu rất riêng. Vừa qua, nhà phê bình Phùng Gia Thế tiếp tục cho ra mắt cuốn tiểu luận - phê bình “Hiểm địa văn chương” được bạn bè văn giới chú ý.

Theo đánh giá của PGS.TS Phạm Xuân Thạch - Trưởng khoa Văn, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - thì “cuốn sách đã trình bày ra được diện mạo của một người phê bình có trách nhiệm”. Còn theo đánh giá của nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, “Hiểm địa văn chương” đã thể hiện được “con mắt đọc” của Phùng Gia Thế trước dòng chảy của văn học đương đại.

z4558029821161_7e9ec7d0a75c85ea6c3d0ce7c7b18db2.jpg -0
Nhà giáo, nhà phê bình Phùng Gia Thế (bên trái) trong buổi ra mắt tập tiểu luận - phê bình "Hiểm địa văn chương".

Cuốn tiểu luận - phê bình “Hiểm địa văn chương” do NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2023 là tập hợp những tiểu luận, bài viết phê bình của tác giả được viết chủ yếu trong khoảng 3 năm trở lại đây. Cấu trúc cuốn sách gồm có 3 phần, với phần đầu là các tiểu luận mang tính lý luận, tiếp đến là các bài viết giải mã các hiện tượng văn chương và phần cuối những cuộc trò chuyện về văn chương, về nỗi cực nhọc của công việc dạy văn học trong đời sống đương đại.

Buổi giao lưu giới thiệu cuốn Tiểu luận - Phê bình “Hiểm địa văn chương” của nhà phê bình Phùng Gia Thế được Ban Văn học nghệ thuật Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV6) tổ chức có đông đảo nhà văn, nhà phê bình tới dự như: các nhà phê bình văn học Lã Nguyên, Phạm Xuân Nguyên, Phạm Xuân Thạch, Nguyễn Hoài Nam…; các nhà văn Đỗ Phấn, Phùng Văn Khai, Uông Triều, Nguyễn Tiến Thanh, Trần Thanh Cảnh...

Trong số đó có những nhà văn đã trở thành “đối tượng nghiên cứu” của Phùng Gia Thế trong cuốn sách và có nhiều người từ “đối tượng nghiên cứu” đã trở thành những người bạn văn của anh. Nhà văn Phùng Văn Khai nhận định: “Phùng Gia Thế là cây bút viết phê bình công chính với văn chương!”, còn nhà phê bình Thanh Tâm thì cho rằng nhờ lợi thế vốn là một người sáng tác mà Phùng Gia Thế là một cây bút viết phê bình “luôn giữ được sự chừng mực mà vẫn tung tăng trong văn giới”.

Trước “Hiểm địa văn chương”, nhà phê bình Phùng Gia Thế đã có những đóng góp đáng kể về phê bình được ghi nhận như: “Những dấu hiệu của chủ nghĩa hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam đương đại” (chuyên luận, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội 2016); “Văn học Việt Nam sau 1986 - Phê bình và đối thoại” (tiểu luận phê bình, NXB Văn học, 2016); “Văn học và giới nữ - Một số vấn đề về lý luận và lịch sử” (biên soạn, NXB Thế giới, 2016).

Theo nhận xét của PGS.TS La Khắc Hòa (nhà phê bình văn học Lã Nguyên): “Phùng Gia Thế có điểm mạnh là người nghiên cứu và theo dõi những vấn đề lý thuyết một cách có hệ thống nhưng đồng thời là người sáng tác nên rất am hiểu văn chương, am hiểu công việc của người sáng tác. Chính vì thế anh ấy là một người viết phê bình rất có duyên, đọc rất thú vị. Tôi cho rằng, nền văn học Việt Nam từ 1986 đến nay có nhiều tác giả - tác phẩm quan trọng nhưng vẫn chưa có những bài viết nghiên cứu chuyên sâu, chưa được tiếp cận bài bản. Tôi mừng là hiện nay có những người đọc văn theo hướng chuyên sâu có sức trẻ như Phạm Xuân Thạch, Phùng Gia Thế!”.

Trong cuốn sách mới của mình, nhà phê bình Phùng Gia Thế cũng đã bộc bạch: “Tôi làm nghề dạy học, việc viết phê bình thoạt tiên phục vụ cho công việc cá nhân. Làm phê bình, mỗi người có một thế mạnh riêng, sách vở cũng vậy, có bài dày bài mỏng, ý này ý khác. Cá nhân tôi không mong cầu phê bình phải đi đến đâu, mà chỉ mong muốn nó trở thành tiếng nói song hành và đối thoại lành mạnh với những ấm lạnh của đời sống văn chương đương đại…”.

Có thể nói, với những đóng góp lặng lẽ, công tâm của mình với văn học đương đại, cây bút phê bình Phùng Gia Thế đã trở thành cái tên được định vị bên cạnh dòng chảy của văn học sáng tác, nhất là văn học sau Đổi mới. Nhà giáo, nhà phê bình Phùng Gia Thế không chỉ mong muốn những trang viết của mình là “những đối thoại tử tế” với văn chương đương đại mà nó còn phục vụ tích cực cho những giờ lên lớp của anh trước các sinh viên Văn khoa Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.

Là người yêu nghề dạy học, Phùng Gia Thế mong muốn truyền tải, muốn tiếp lửa tình yêu văn chương cho các bạn sinh viên sẽ trở thành các thầy cô giáo dạy văn trong tương lai. Đồng thời, anh cũng luôn hi vọng những chia sẻ đầy tính thời sự văn học của mình sẽ giúp các thầy cô tương lai nói được với học trò những điều mới mẻ trong những giờ đứng lớp sau này. Tấm lòng nồng hậu của Phùng Gia Thế với văn chương không chỉ thể hiện trên những trang viết, mà còn ở tấm lòng của người gieo hạt, ươm mầm, chăm bón và đem đến niềm hi vọng vào tình yêu văn chương cho các thế hệ sinh viên ở vùng đất Xuân Hòa (Vĩnh Phúc).

Nguyệt Hà

Các tin khác

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Khi Oscar cải tổ: Minh bạch AI, nới lỏng tiêu chí

Trước thềm lễ trao giải Oscar lần thứ 99 dự kiến diễn ra vào năm 2027, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS) vừa công bố những thay đổi mang tính bước ngoặt. Đây được đánh giá là một trong những sự lắng nghe cần thiết trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang thay đổi một cách nhanh chóng trước sức ép của trí tuệ nhân tạo (AI) và trải nghiệm ngày càng đa dạng trong cách thưởng thức nghệ thuật.

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Đạo diễn Vạn Nguyễn: “Đưa di sản đến với khán giả bằng tinh thần sáng tạo của thời đại mới”

Là một trong những gương mặt tiêu biểu dành trọn tâm huyết cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ sân khấu hiện đại, mới đây đạo diễn Vạn Nguyễn là người Việt đầu tiên được UNESCO Nhật Bản vinh danh “Đạo diễn vì sứ mệnh bảo tồn giá trị văn hóa UNESCO 2025”. Chuyên đề Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện cùng đạo diễn Vạn Nguyễn về hành trình bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt.

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Mối duyên với những ấn bản “Truyện Kiều” lưu dấu trăm năm

Trong hơn 20 năm qua, ông Nguyễn Lân Bình đã dày công nghiên cứu và tìm tòi được nhiều tư liệu quý giá về ông nội mình - học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Những tư liệu ấy đã góp phần quan trọng làm sáng rõ công lao, thành tựu quan trọng về học giả Nguyễn Văn Vĩnh đối với nền văn học, báo chí nước nhà, trong đó có sự phổ cập và phát triển chữ quốc ngữ với bản dịch “Truyện Kiều” được in lần đầu tiên ở miền Bắc vào năm 1913.

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

Ươm "mầm xanh" cho đội ngũ dịch giả

“Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt” năm 2026 vừa chính thức khởi động tại TP Hồ Chí Minh. Bước qua mùa giải thứ hai, cuộc thi không chỉ là nơi giao lưu văn chương giữa hai nước mà còn được kỳ vọng trở thành mảnh đất màu mỡ để phát hiện và bồi dưỡng những “mầm xanh” dịch thuật.

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Họa sĩ Tô Chiêm: Sau cú "nốc ao" của số phận

Khi đến thăm họa sĩ Tô Chiêm sau cơn đột quỵ cách đây 2 năm, tôi không hình dung có một ngày lại được trò chuyện và chia sẻ với anh trong sự kiện trưng bày nghệ thuật “Khói” với tâm thế của một người họa sĩ điềm tĩnh trở lại với hội họa sau tất cả.

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Dấu ấn kết nối du lịch với văn hóa và di sản

Những năm gần đây, với sự ra đời của show diễn thực cảnh được tổ chức tại các địa điểm du lịch đã đem đến cho khán giả là khách du lịch nhiều trải nghiệm mới mẻ. Việc tổ chức các show diễn thực cảnh tại các địa chỉ du lịch nổi tiếng đang được xem là hoạt động tích cực không chỉ để thu hút khách du lịch mà còn là dấu ấn của sự kết nối giữa du lịch với văn hóa và di sản.

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Giới xuất bản trước ngã rẽ AI: Kiểm soát hay bị cuốn trôi?

Những năm gần đây, giới xuất bản thế giới đã liên tục cảnh báo về mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (AI) đến quá trình sáng tạo, trong việc các “ông lớn công nghệ” sử dụng trái phép vô số tác phẩm để huấn luyện thuật toán cũng như thực trạng ngày càng khó phân biệt đâu là tác phẩm đến từ con người, đâu là sản phẩm đến từ máy móc…

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Bồi đắp tình yêu Tổ quốc qua âm nhạc

Giữa những ngày tháng tư lịch sử, một loạt sản phẩm âm nhạc mang tinh thần yêu nước ra mắt công chúng đã tạo nên điểm nhấn đặc biệt trong đời sống âm nhạc. Nỗ lực làm mới cảm hứng truyền thống bằng những sáng tạo độc đáo và hơi thở hiện đại góp phần lan tỏa tình yêu Tổ quốc một cách gần gũi và giàu cảm xúc.

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Giao lưu văn chương Việt Nam - New Zealand 2026

Việt Nam và New Zealand đã có hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên vẫn có một khoảng trống lớn trong giao lưu văn chương giữa hai nước. Không chờ đợi sự thúc đẩy và đầu tư từ phía Chính phủ hai bên, các nhà thơ của hai nước sau hơn một năm kết nối, đã tổ chức được bước đi đầu tiên khởi động cho việc giới thiệu tác phẩm văn chương cho nhau, và xúc tiến các hoạt động chung nhằm thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết và thấu hiểu tâm hồn của nhau.

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Từ không gian lưu trữ tĩnh đến hệ sinh thái sáng tạo

Trong nhiều thập kỷ, bảo tàng và các không gian di sản chủ yếu tồn tại như những “kho lưu trữ sống” - nơi hiện vật được bảo quản cẩn trọng, nhưng lại mang tính tĩnh, đôi khi tạo cảm giác xa cách với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Hành trình gieo những yêu thương

Hành trình gieo những yêu thương

Dọc dãy hành lang dài của bệnh viện, nghệ sĩ Nguyệt Thu trong bộ quần áo bệnh nhân đã chơi bản nhạc chữa lành "Secret garden". Giữa lằn ranh sinh tử, âm nhạc, kỳ diệu thay, đã giúp trái tim chị khỏe lại. Khán giả của chị là những bệnh nhân, bác sĩ...

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Bản đồ quyền lực mới của thế giới đương đại

Theo thông lệ hàng năm, tạp chí “TIME” nổi tiếng của Mỹ vừa công bố danh sách “TIME100” của năm 2026, qua đó ghi dấu 100 cá nhân có sức ảnh hưởng toàn cầu. Những gương mặt này trải rộng ở đa dạng lĩnh vực, từ chính trị, đứng sau những nỗ lực tiên phong đến các nghệ sĩ và những nhà đổi mới. Điều nổi bật trong danh sách năm nay là sự góp mặt đông đảo của thế hệ trẻ.

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giấc mơ Manila và cú "Hat-trick" đi vào lịch sử

Giữa không gian rực rỡ và tiếng nhạc Latin cuồng nhiệt tại thủ đô Manila, Philippines vào những ngày tháng 4 năm 2026, quốc kỳ Việt Nam đã ba lần được kéo lên ở vị trí cao nhất.

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Giải “cơn khát” phim trường chuyên nghiệp

Điện ảnh Việt được ví như người khổng lồ đang vươn vai thức giấc. Thế nhưng “người khổng lồ” ấy vẫn chưa có một “đại bản doanh” đúng nghĩa để thỏa sức tung hoành. Đôi chân “người khổng lồ” vẫn chật vật trong những phim trường nhỏ lẻ hoặc bối cảnh tạm bợ, quay xong rồi dỡ bỏ.

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Đưa sân khấu đến với học đường: "Gieo mầm" tình yêu nghệ thuật

Những năm gần đây, tại Hà Nội, mô hình sân khấu học đường đang được quan tâm, xây dựng như một hướng tiếp cận mới trong giáo dục thẩm mỹ cho lứa tuổi học sinh. Việc đưa nghệ thuật sân khấu đến với học đường không chỉ là "gieo mầm" tình yêu nghệ thuật cho thế hệ tương lai mà còn mở ra cơ hội cho ngành sân khấu khi đưa nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ trẻ.

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" - một thời đã qua của Trương Vân Ngọc

"Phăng đỏ" là tiểu thuyết đầu tay của nhà văn Trương Vân Ngọc (sinh năm 1973, quê Hưng Yên, hiện công tác tại Hà Nội)  viết về đề tài hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân, sách đoạt giải C cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện ký đề tài "Vì An ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" do Bộ công an và Hội nhà văn Việt Nam tổ chức năm 2025, được Nhà xuất bản Công an Nhân dân tuyển chọn và ấn hành tháng 12 năm 2025.

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Tiểu thuyết lịch sử: Dấu ấn trong đời sống đương đại

Trong đời sống văn học, có một dòng chảy lặng lẽ nhưng lại đóng vai trò khá quan trọng trong đời sống, đó chính là tiểu thuyết lịch sử. Lấy chất liệu từ lịch sử, tái hiện lịch sử qua những trang văn chính là những đóng góp thầm lặng, tích cực của các nhà văn cho bề dày truyền thống văn hóa nước nhà...

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Dán nhãn độ tuổi cho MV: Khi “tấm biển cảnh báo” còn bỏ ngỏ

Nếu việc dán nhãn phân loại độ tuổi đã trở thành điều kiện bắt buộc với tác phẩm điện ảnh, xuất bản... trước khi đến tay công chúng thì ở lĩnh vực âm nhạc, tấm biển cảnh báo này gần như bỏ ngỏ. Thế nên không lạ khi làng nhạc liên tục vấp phải tranh cãi vì những MV có nội dung người lớn.