"Hiểm địa văn chương" và "con mắt đọc" Phùng Gia Thế

PGS.TS Phùng Gia Thế là một nhà giáo nhưng từ lâu anh đã được biết đến là một nhà nghiên cứu - phê bình văn học có uy tín với giọng điệu rất riêng. Vừa qua, nhà phê bình Phùng Gia Thế tiếp tục cho ra mắt cuốn tiểu luận - phê bình “Hiểm địa văn chương” được bạn bè văn giới chú ý.

Theo đánh giá của PGS.TS Phạm Xuân Thạch - Trưởng khoa Văn, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - thì “cuốn sách đã trình bày ra được diện mạo của một người phê bình có trách nhiệm”. Còn theo đánh giá của nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, “Hiểm địa văn chương” đã thể hiện được “con mắt đọc” của Phùng Gia Thế trước dòng chảy của văn học đương đại.

z4558029821161_7e9ec7d0a75c85ea6c3d0ce7c7b18db2.jpg -0
Nhà giáo, nhà phê bình Phùng Gia Thế (bên trái) trong buổi ra mắt tập tiểu luận - phê bình "Hiểm địa văn chương".

Cuốn tiểu luận - phê bình “Hiểm địa văn chương” do NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2023 là tập hợp những tiểu luận, bài viết phê bình của tác giả được viết chủ yếu trong khoảng 3 năm trở lại đây. Cấu trúc cuốn sách gồm có 3 phần, với phần đầu là các tiểu luận mang tính lý luận, tiếp đến là các bài viết giải mã các hiện tượng văn chương và phần cuối những cuộc trò chuyện về văn chương, về nỗi cực nhọc của công việc dạy văn học trong đời sống đương đại.

Buổi giao lưu giới thiệu cuốn Tiểu luận - Phê bình “Hiểm địa văn chương” của nhà phê bình Phùng Gia Thế được Ban Văn học nghệ thuật Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV6) tổ chức có đông đảo nhà văn, nhà phê bình tới dự như: các nhà phê bình văn học Lã Nguyên, Phạm Xuân Nguyên, Phạm Xuân Thạch, Nguyễn Hoài Nam…; các nhà văn Đỗ Phấn, Phùng Văn Khai, Uông Triều, Nguyễn Tiến Thanh, Trần Thanh Cảnh...

Trong số đó có những nhà văn đã trở thành “đối tượng nghiên cứu” của Phùng Gia Thế trong cuốn sách và có nhiều người từ “đối tượng nghiên cứu” đã trở thành những người bạn văn của anh. Nhà văn Phùng Văn Khai nhận định: “Phùng Gia Thế là cây bút viết phê bình công chính với văn chương!”, còn nhà phê bình Thanh Tâm thì cho rằng nhờ lợi thế vốn là một người sáng tác mà Phùng Gia Thế là một cây bút viết phê bình “luôn giữ được sự chừng mực mà vẫn tung tăng trong văn giới”.

Trước “Hiểm địa văn chương”, nhà phê bình Phùng Gia Thế đã có những đóng góp đáng kể về phê bình được ghi nhận như: “Những dấu hiệu của chủ nghĩa hậu hiện đại trong văn xuôi Việt Nam đương đại” (chuyên luận, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội 2016); “Văn học Việt Nam sau 1986 - Phê bình và đối thoại” (tiểu luận phê bình, NXB Văn học, 2016); “Văn học và giới nữ - Một số vấn đề về lý luận và lịch sử” (biên soạn, NXB Thế giới, 2016).

Theo nhận xét của PGS.TS La Khắc Hòa (nhà phê bình văn học Lã Nguyên): “Phùng Gia Thế có điểm mạnh là người nghiên cứu và theo dõi những vấn đề lý thuyết một cách có hệ thống nhưng đồng thời là người sáng tác nên rất am hiểu văn chương, am hiểu công việc của người sáng tác. Chính vì thế anh ấy là một người viết phê bình rất có duyên, đọc rất thú vị. Tôi cho rằng, nền văn học Việt Nam từ 1986 đến nay có nhiều tác giả - tác phẩm quan trọng nhưng vẫn chưa có những bài viết nghiên cứu chuyên sâu, chưa được tiếp cận bài bản. Tôi mừng là hiện nay có những người đọc văn theo hướng chuyên sâu có sức trẻ như Phạm Xuân Thạch, Phùng Gia Thế!”.

Trong cuốn sách mới của mình, nhà phê bình Phùng Gia Thế cũng đã bộc bạch: “Tôi làm nghề dạy học, việc viết phê bình thoạt tiên phục vụ cho công việc cá nhân. Làm phê bình, mỗi người có một thế mạnh riêng, sách vở cũng vậy, có bài dày bài mỏng, ý này ý khác. Cá nhân tôi không mong cầu phê bình phải đi đến đâu, mà chỉ mong muốn nó trở thành tiếng nói song hành và đối thoại lành mạnh với những ấm lạnh của đời sống văn chương đương đại…”.

Có thể nói, với những đóng góp lặng lẽ, công tâm của mình với văn học đương đại, cây bút phê bình Phùng Gia Thế đã trở thành cái tên được định vị bên cạnh dòng chảy của văn học sáng tác, nhất là văn học sau Đổi mới. Nhà giáo, nhà phê bình Phùng Gia Thế không chỉ mong muốn những trang viết của mình là “những đối thoại tử tế” với văn chương đương đại mà nó còn phục vụ tích cực cho những giờ lên lớp của anh trước các sinh viên Văn khoa Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.

Là người yêu nghề dạy học, Phùng Gia Thế mong muốn truyền tải, muốn tiếp lửa tình yêu văn chương cho các bạn sinh viên sẽ trở thành các thầy cô giáo dạy văn trong tương lai. Đồng thời, anh cũng luôn hi vọng những chia sẻ đầy tính thời sự văn học của mình sẽ giúp các thầy cô tương lai nói được với học trò những điều mới mẻ trong những giờ đứng lớp sau này. Tấm lòng nồng hậu của Phùng Gia Thế với văn chương không chỉ thể hiện trên những trang viết, mà còn ở tấm lòng của người gieo hạt, ươm mầm, chăm bón và đem đến niềm hi vọng vào tình yêu văn chương cho các thế hệ sinh viên ở vùng đất Xuân Hòa (Vĩnh Phúc).

Nguyệt Hà

Các tin khác

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

Hiện tượng suất chiếu của phim Việt có doanh thu bằng 0

"Sân nhà" đã không còn là lợi thế khi một loạt phim Việt phải sớm rút khỏi phòng vé vì doanh thu thấp. Tự "nâng chuẩn" chất lượng có lẽ là con đường duy nhất nếu phim Việt muốn giữ chân khán giả trong cuộc đua khốc liệt này.

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Phát động cuộc thi viết về “Trang sách & mái trường”

Cuộc thi viết về “Trang sách & Mái trường” không chỉ là hoạt động chào mừng dấu mốc 70 năm của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam mà còn là lời tri ân dành cho các thế hệ thầy cô giáo, học sinh, người làm sách và những người đã góp phần vun đắp tri thức cho đất nước.

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Xây dựng cộng đồng đọc: Để trẻ em lớn lên cùng trang sách

Trong một thế giới mà trẻ em đang bị các thiết bị điện tử chi phối mạnh mẽ như hiện nay, việc làm thế nào để trẻ em có thói quen đọc sách, có cơ hội lớn lên cùng trang sách trong những mùa hè không chỉ là nỗ lực của phụ huynh mà còn cần sự chung tay của cả cộng đồng...

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh: Hành trình tìm “trầm”

Nhà thơ Vân Anh tự bạch: "Suốt một Đời Thơ xin tự nguyện làm một phu trầm để bóc dần vỏ bọc thời gian/ giữa đời ngậm ngải tìm trầm... Nghĩa Nhân". Đây có thể xem là tuyên ngôn tinh thần cho toàn bộ hành trình thơ của Vân Anh.

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Họa sĩ Nguyễn Trường Linh Khúc lãng du trong cõi mộng tàn thu

Gặp họa sĩ Nguyễn Trường Linh tại xưởng vẽ ở phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội, tôi bất ngờ khi thấy anh thẫn thờ ngồi trước tác phẩm "Thương nhớ đồng quê". Tôi lặng lẽ ngồi kế bên ngắm hình những tàu lá chuối bị rách tả tơi vì mưa gió. Những viền vàng trên cây lá gợi nỗi buồn tàn úa man mác.

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà: Nồng nàn như đất bazan, thênh thang như gió đại ngàn

Đào Thu Hà vào Hội Nhà văn Việt Nam cùng năm với tôi. Hôm đấy, chúng tôi hẹn nhau ra Hà Nội trong một sáng cuối đông. Chuyến đi ngắn ngày nhưng đầy kỉ niệm. Buổi tối, chúng tôi lang thang cùng nhau ở Hà Nội, nói về văn chương và hành trình viết lách của nhau. Hóa ra cô gái đến từ núi đồi Gia Nghĩa (thuộc Đắk-Nông cũ) này khá đa năng với rất nhiều thể loại, và gặt hái nhiều thành công từ rất sớm.

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Làng gốm bên dòng Đa Nhim

Theo nhánh tẻ của sông Đa Nhim, dưới chân núi Pnum Trom Ủ (thuộc xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng) có plei (buôn) Krănggọ nổi tiếng với nghề làm gốm mộc của người Churu. Theo lý giải của những người già, “Krăng” là tên ông chủ đất khi xưa, “gọ” chỉ cái nồi đất. Tên buôn làng từ thuở xa xưa đã gắn với nghề gốm.

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Âm nhạc - thể thao kết nối thế giới

Tại World Cup 2026, âm nhạc lần đầu tiên trở thành tiếng nói quan trọng, song hành cùng thể thao như ngôn ngữ chung để truyền tải thông điệp đặc biệt về tinh thần đoàn kết, sự cống hiến không ngừng và tôn vinh nhiều nền văn hóa đa dạng. Điều đó đã được phản ánh qua một bộ sưu tập nhạc nền đồ sộ cùng tham vọng biến sự kiện “thể thao vua” trở thành sân khấu giải trí hàng đầu thế giới.

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực Tương lai” của Việt Nam

Bốn xu hướng mở ra “Bản đồ Ẩm thực tương lai” của Việt Nam

Tại Future Menus 2026, đơn vị tổ chức đã giới thiệu bốn xu hướng được dự báo sẽ dẫn đầu thị trường ẩm thực toàn cầu trong thời gian tới. Đó là những xu hướng gợi mở giúp ngành ẩm thực Việt Nam phát triển. Bởi ẩm thực là một kênh hữu hiệu để thu hút du lịch và quảng bá văn hóa Việt ra thế giới.

Chinh phục những địa hạt mới

Chinh phục những địa hạt mới

Vừa qua, bộ phim “Ốc mượn hồn” đã có màn ra mắt ấn tượng với khán giả cả nước. Không chỉ mang đến cho khán giả trải nghiệm điện ảnh mới mẻ, bộ phim còn là dấu ấn mới trên hành trình làm nghệ thuật của đạo diễn Đinh Tuấn Vũ, sau 7 năm xa màn ảnh rộng.

Gomshow có những suất diễn định kỳ tại Hà Nội là nỗ lực của cả ê kíp.

Từ vở ballet “Gat” đến câu chuyện phát triển công nghiệp văn hóa

Những chuyển động ballet đương đại hòa cùng hình ảnh chiếc mũ Gat truyền thống của Hàn Quốc trên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm trong chương trình “Mùa Hàn Quốc 2026” gợi cho chúng ta, những khán giả Việt Nam, nhiều suy ngẫm. Đó không chỉ là một đêm diễn nghệ thuật mà là một lát cắt cho thấy cách Hàn Quốc đang kể câu chuyện văn hóa của mình với thế giới - bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, mới mẻ, mang tính toàn cầu.

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

AI và sự hủy hoại của sáng tạo tự thân

Nhà văn - dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng trong nhiều bài viết và những cuộc đàm luận sâu về chủ đề lạm dụng AI trong viết sáng tạo, ông đã cảnh báo việc lạm dụng AI trong sáng tác là hành vi tự hủy hoại sự sáng tạo của người viết, đồng thời đặt ra vấn đề trách nhiệm của tác giả, biên tập và các thiết chế văn học trước làn sóng “chữ nghĩa AI” đang lan rộng. Nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh cũng có nhiều ý kiến sâu sắc về vấn nạn sáng tạo văn chương lạm dụng AI. Văn nghệ Công an đã có cuộc trò chuyện ngắn với nhà văn Trần Tiễn Cao Đăng và nhà thơ Nguyễn Bích Hạnh về chủ đề này.

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

LHP Cannes 2026: Vệt vàng son của Cành cọ vàng

Sau một tuần tranh giải căng thẳng, cuối tuần qua, “Fjord” của nhà làm phim Romania Cristian Mungiu đã chính thức trở thành tác phẩm tiếp theo đoạt giải Cành cọ vàng danh giá tại LHP Cannes 2026. Càng đặc biệt hơn khi đây không phải thành công riêng lẻ, mà qua đó cho thấy chuỗi thành tích đặc biệt của đạo diễn này, nữ diễn viên chính Renate Reinsve lẫn nhà phân phối phim NEON.

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Sân khấu cho thiếu nhi 2026: Những bước chuyển mình

Có thể nói, sân khấu kịch thiếu nhi 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt nhịp với xu hướng nghe nhìn của thời đại. Bên cạnh những kịch mục đa dạng như nhạc kịch, tạp kỹ, năm nay, sân khấu hè còn có sự tham gia của các loại hình nghệ thuật truyền thống như múa rối, tuồng, chèo, với sự kết hợp giữa công nghệ và di sản.

Yêu miền quê sinh thành

Yêu miền quê sinh thành

“Hãy xem rất nhiều phim tài liệu, ký sự và hãy đọc các truyện ngắn, hoặc hãy nhìn vào những tác phẩm ảnh nghệ thuật với phong cách “đời thường” của nhà báo, đạo diễn Phùng Tùng Thiện, ta có thể thấu cảm được sự tài hoa của tác giả, và niềm xúc cảm về tình đất, tình người”. Đó là lời giới thiệu của ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Tháp tháng 11/2025 về nhà báo, đạo diễn đa tài Phùng Thùng Thiện.

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Chọn diễn viên cho vai diễn nguyên mẫu: Kỳ công chọn mặt gửi vàng

Mặc dù đã sắp khởi quay nhưng ê kíp sản xuất phim “Đất đỏ” vẫn chưa tìm được diễn viên ưng ý để đảm nhiệm vai nhân vật nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Với những bộ phim tái hiện những câu chuyện có thật, việc lựa chọn diễn viên cho các vai diễn có nguyên mẫu ngoài đời luôn là một thử thách không nhỏ với nhà sản xuất. Phía sau thành công của một bộ phim là bài toán khó mang tên “chọn đúng diễn viên”.