Hacker mũ trắng, những khát khao được xung trận

Trong cộng đồng các hacker, có 2 lực lượng quan trọng: hacker mũ đen là những kẻ tấn công; còn hacker mũ trắng là những người theo "bạch đạo" và dùng kỹ năng của mình để giúp các hệ thống cải thiện khả năng bảo vệ.

Nhưng những lãng nhân này, cho đến giờ, vẫn cảm thấy chưa được góp công sức nhiều trong bối cảnh an ninh mạng diễn biến phức tạp.

2h sáng ngày 30-7, tôi liên lạc với một trong những "hacker mũ trắng" tên tuổi của Việt Nam, một người hiểu rõ về những gì đã diễn ra trước đó hơn 10 tiếng đồng hồ tại các sân bay. Nhưng bởi chính anh cũng đang tham gia vào việc giải quyết sự cố này, nên cuộc nói chuyện chỉ có thể diễn ra vào đêm hôm sau, khi anh trở về từ hiện trường.

Và khi được đề nghị nói về tình hình an ninh mạng tại Việt Nam hiện nay, cũng như là cuộc tấn công tại các sân bay, hacker này lại bắt đầu bằng một câu chuyện từ năm 2013.

Vào tháng 6-2013, nhiều báo điện tử lớn tại Việt Nam bị tấn công DDOS rất nghiêm trọng. Lúc đầu, các hacker mũ trắng không có ý định can thiệp, và cũng không ai có ý định nhờ tới, đơn giản họ mang tiếng là "hacker".

Nhưng qua một tháng, tình trạng bị tấn công vẫn tiếp diễn với chiều hướng xấu đi, và không có cơ quan chức năng nào can thiệp, một tờ báo đành đứng ra nhờ tới lực lượng ngoài luồng này.

"Dù tụi em mang tiếng là hacker anh cũng nhờ, anh vái tứ phương" - vị tổng biên tập nói.

Sân bay Nội Bài và...
Sân bay Nội Bài và...

Lúc đó đã là tháng Bảy, và lưu lượng tấn công cao điểm lên tới 350 Mbs, đủ nghiền nát vài hệ thống.

Một "biệt đội phản ứng" gồm 20 người mà theo anh là "những chuyên gia hàng đầu Việt Nam lúc đó" được thành lập để giúp đỡ cho những tờ báo. Không có một đồng chi phí nào, động cơ của những hacker này chỉ đơn giản là "giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha".

Trong vòng một tháng, biệt đội này làm rất nhiều thứ, nhưng toàn bộ là đơn độc: ngay cả việc đi lấy "mẫu xét nghiệm" từ những máy tính đang bị chiếm quyền điều khiển trong cả nước, họ cũng phải đăng lên mạng nhờ cộng đồng giúp đỡ.

Cơ chế của một cuộc tấn công DDOS, hiểu nôm na là kẻ tấn công sẽ dùng phần mềm độc, biến rất nhiều máy tính cá nhân thành "tay sai" và điều khiển những máy này "lao đầu" vào một hệ thống như những con thiêu thân, nhằm đánh sập hệ thống.

Nhờ sự giúp đỡ của cộng đồng người yêu tin học, cuối cùng họ cũng bóc tách được phần mềm độc. Rồi từ đó, cuối cùng tìm được máy chủ đang điều khiển các mã độc. Và lúc đó, bắt đầu cần sự phối hợp từ các cơ quan chức năng để thực hiện giải pháp ngăn chặn.

Cái họ nhận được là sự ngập ngừng của các bên hữu trách. Có nhà mạng như FPT đồng ý hợp tác ngay; có nhà mạng chần chừ, không phản ứng. Các hacker thì chẳng có tư cách gì mà yêu cầu sự hợp tác. Cứ giằng co như vậy, đến tận giữa tháng 8. Khi đó, những kẻ tấn công đã cập nhật đến phiên bản thứ 4 của mã độc, ngày càng ác độc hơn, và khó xử lý hơn. Có những trang bị đánh cho tê liệt không ngóc đầu lên được 24 tiếng/ngày.

Cuối cùng, một công ty tư nhân đứng ra đề nghị hỗ trợ. Công ty này có hạ tầng. Và trên hạ tầng đó, nhóm của anh xây dựng một giải pháp để giải quyết vấn đề. Nôm na, theo cách diễn đạt của anh, nó là một cái boong-ke, mà mỗi khi xảy ra tấn công, có thể chui vào đó trú ẩn. Boong-ke này có các lớp bảo mật tốt và có chuyên gia bảo vệ liên tục.

Tân Sơn Nhất thời điểm hacker tấn công hệ thống mạng ngày 29-7-2016.
Tân Sơn Nhất thời điểm hacker tấn công hệ thống mạng ngày 29-7-2016.

Điều quan trọng nhất trong câu chuyện này: cái boong-ke đó thật ra đã có thể được sử dụng để bảo vệ nhiều hạ tầng quan trọng trước các cuộc tấn công quan trọng kể từ đó tới nay. Anh không loại trừ khả năng nó bảo vệ được cả hệ thống của các sân bay trong cuộc tấn công ngày 29-7 vừa qua.

Nhưng trong buổi họp tổng kết vụ tấn công năm 2013 đó, khi nhóm hacker chuyển giao lại bộ công cụ này, bao gồm cả giải pháp tổ chức lẫn giải pháp công nghệ cho các cơ quan chức năng - thì không một ai đáp lại.

Cái boong-ke quý giá đó sau này được công ty tư nhân kia "nhặt" về, vì họ biết đây là lợi nhuận.

Tôi hỏi anh rằng tại sao các bên có thẩm quyền lại không mặn mà gì với một thứ như vậy, anh bảo, chắc tại họ không nhìn thấy lợi ích...

Kể từ đấy, cứ mỗi lần xảy ra tấn công nguy hiểm, việc lại đến tay biệt đội mà anh đã lập năm đó. "Nhưng người tham gia cũng ít dần. Chán chứ. Chán vì không ra được thành quả như mong muốn". Thành quả như họ mong muốn chỉ là những gì mình làm ra trở thành một giải pháp toàn diện, chứ không phải là những cuộc phòng vệ theo tình huống.

Tôi lại hỏi câu chuyện ấy nói gì về an ninh mạng tại Việt Nam? Anh bảo có 2 điều. Thứ nhất là hacker mũ trắng ít được coi trọng. Không có tư cách gì, đôi khi bị kỳ thị bởi cộng đồng, trong khi họ là nguồn lực được trọng vọng tại nhiều quốc gia, đặc biệt như ở Hoa Kỳ. Bởi vì các chuyên gia giỏi nhất thường không làm cho chính phủ. Cơ quan An ninh quốc gia Hoa Kỳ (NSA) năm nào cũng tới các hội thảo của hacker để mời chào những người giỏi nhất cộng tác với họ. FBI, CIA cũng vậy…


Để đảm bảo an ninh mạng, đòi hỏi một sức mạnh tổng hợp của nhiều nguồn lực trong xã hội, chứ không thể trông chờ vào các lực lượng của chính phủ (cũng giống như "an ninh truyền thống"). Nếu không biết cách khai thác lực lượng "hacker mũ trắng", sẽ khó có một nền an ninh mạnh.

Điều quan trọng, thứ hai, đó là sự thờ ơ của chính những người có trách nhiệm. Xử lý một cuộc tấn công cần rất nhiều sự phối hợp từ các bên: nhà nước, tư nhân, hacker mũ trắng, và thậm chí là cả các công ty quốc tế. Việt Nam chưa hề có một cơ quan nào làm nhiệm vụ "tổng chỉ huy" này, huy động nguồn lực xã hội để chống lại các hành vi chiến tranh điện tử. Và tất nhiên, cái công cụ miễn phí đã được viết ra mà không được nhặt về năm 2013, là một ký ức rất buồn.

Tôi hỏi anh có thể xuất hiện được trên báo không. Anh từ chối. "Mình nói các ổng nhận ra ngay, phiền lắm".

Một người bảo vệ không thể ra mặt, vì anh ta là hacker. An ninh mạng, khác hẳn với phần lớn các lĩnh vực khác, là một thứ vô hình với số đông. Người ta có thể thấy một cái ụ nổi bị bỏ không và quy trách nhiệm, chứ tai mắt nhân dân không thể giám sát một công cụ an ninh điện tử bị bỏ phí cho dù nó hữu hiệu đến đâu.

Và chẳng lẽ, trong câu chuyện này, chỉ mong chờ vào sự tự giác của những người có thẩm quyền? Chúng tôi được biết một vài cơ quan chuyên ngành về lĩnh vực này đã từng sử dụng những hacker mũ trắng, nhưng đó là hoạt động mang tính nghiệp vụ riêng, chứ chưa có một chiến lược tổng thể.

Cuộc tấn công ngày 29-7 mới đây tại 2 sân bay lớn nhất của ta đã tạo ra một cái giật mình về một thứ tưởng như rất xa lạ. Một cuộc tấn công điện tử có thể tạo ra những nguy cơ khôn lường. Không cần đến bom đạn, sự an toàn của con người cũng đã bị đe dọa. Và nó không phải mới diễn ra, chỉ là lần này ở mức độ nghiêm trọng nhất. Ở nhiều nơi, người ta đã nói về nguy cơ "chiến tranh điện tử" - một loại hình chiến tranh mà nhiều nước lớn đã dốc sức đầu tư để phòng vệ cũng như tấn công.

Bây giờ người dân chỉ mong chờ rằng sau cái giật mình ấy, cái lĩnh vực "vô hình" này có thể được cải thiện theo một cách nào đó tốt hơn. Bởi vì khả năng người dân hiểu được, giám sát được chuyện này, là vô cùng nhỏ.

Hoàng Hoàng

Các tin khác

Đã theo nghề thì hãy viết đi

Đã theo nghề thì hãy viết đi

“Trước khi viết một tập tiểu thuyết mới, anh có những chuẩn bị gì?”.
Tôi thường hỏi bạn bè trong những lúc ngồi tán phét chuyện trên trời dưới đất. Có lần, nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn bảo, đại khái, chẳng chuẩn bị gì cả, cứ bắt tay vào viết, trong quá trình viết, các tình tiết xảy ra thì cân nhắc, xử lý. Cũng tựa như đứa trẻ nhảy xuống hồ, dù chưa biết bơi. Thực tế của công việc lúc ấy tự khắc khiến mình phải làm gì.

Một mỏ khai thác khoáng sản khổng lồ tại Zambia. Ảnh: First Quantum Minerals

Châu Phi với bài toán thoát “bẫy tài nguyên”

Khoáng sản châu Phi đang trở thành trung tâm của một cuộc tranh giành địa chính trị chưa từng có. Trong khi các cường quốc đổ vốn vào lục địa này, liệu châu Phi có thể tận dụng thời thế để trở thành bên hưởng lợi thực sự từ chính nguồn tài nguyên của mình hay không?

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Công an TP Đà Nẵng và hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với không ít gia đình, nỗi đau chưa thể nguôi ngoai khi có người thân hy sinh mà tên tuổi, hài cốt vẫn nằm lại nơi chiến trường xưa hoặc chưa được xác định danh tính. Những ngày này, Công an TP Đà Nẵng đang thực hiện một hành trình vô cùng đặc biệt: Thu nhận mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Về ngôi nhà của dế

Về ngôi nhà của dế

Đó là một ngôi nhà xưa thân quen cũ kỹ nằm trong ngõ Đoàn Nhữ Hài. Nhà văn Tô Hoài (1920-2014) mua ngôi nhà này (năm 1957) từ tiền giải thưởng tập “Truyện Tây Bắc”. Một thời, cánh văn trẻ chúng tôi vẫn thường rủ nhau tới ngôi nhà của Tô Hoài vì ông rất thân thiện. Giờ đây, ngôi nhà trở thành không gian lưu niệm cuộc đời và sự nghiệp văn chương Tô Hoài. Con trai ông, nhà báo Phương Vũ đặt tên Nhà lưu niệm đúng với cái tên mà mọi người vẫn gọi: Tô Hoài House (Ngôi nhà Tô Hoài).

Chương trình âm nhạc “Mây lang thang” bị cho là đã nhiều lần vi phạm bản quyền trên môi trường số

Khoảng trống bản quyền âm nhạc ở Việt Nam

Trong nhiều năm qua, thị trường âm nhạc số Việt Nam phát triển nhanh nhưng việc vi phạm sở hữu trí tuệ tràn lan. Nhiều đơn vị kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem mà tác giả, nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu bản ghi không hề biết tác phẩm của mình bị khai thác như thế nào.

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Cùng vui với “một thứ văn rất vui”

Trong nghề cầm bút, sống bằng con chữ, lấy chữ làm phương tiện để trình bày suy nghĩ, nhân sinh quan của mình, tôi dám quả quyết, một khi viết những trang văn tạo ra tiếng cười là điều không bao giờ dễ dàng. Chính vì thế khi nhìn lại tiến trình phát triển văn học Việt Nam, kể từ năm 1930 đến nay, ta thấy số lượng tác giả viết văn cười, trào phúng, châm biếm chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Rất ít ỏi.

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Việt Nam làm gì để trở thành điểm đến các sự kiện văn hóa và biểu diễn thế giới?

Trong vài năm gần đây, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong các cuộc thảo luận quốc tế như một “điểm đến mới nổi” của công nghiệp văn hóa và kinh tế sự kiện. Từ sự bùng nổ của các concert âm nhạc, chương trình giải trí thu hút hàng triệu người theo dõi, đến việc đầu tư hàng loạt nhà hát, trung tâm triển lãm và tổ hợp sáng tạo quy mô lớn, Việt Nam đang đứng trước một cơ hội đặc biệt: trở thành trung tâm mới của các sự kiện văn hóa và biểu diễn trong khu vực.

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Đến Verona thăm nhà nàng Juliet

Những người yêu văn học, điện ảnh, sân khấu thì đều biết hai nhân Romeo và Juliet trong vở bi kịch của nhà văn Anh William Shakespeare. Từ trong kịch, phim, Romeo - Juliet đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho những cặp tình nhân trẻ đang trong giai đoạn chớm nở và mãnh liệt. Vì thế, đến thành phố Verona (nằm trong tỉnh cùng tên thuộc vùng Veneto, miền bắc nướcÝ) lần này, tôi quyết định đến thăm ngôi nhà của nàng Juliet.

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Công thức chiến thắng cuộc đua phòng vé của phim Việt

Năm 2025, điện ảnh Việt có 55 phim ra rạp thì năm 2026, con số này được dự báo tăng lên khoảng 70 - 80 phim. Trong bối cảnh phim Việt ra rạp ngày càng dày đặc, cuộc cạnh tranh căng thẳng giữa các phim không chỉ bằng nội dung mà còn ở khả năng giành suất chiếu và tạo hiệu ứng truyền thông ngay từ những ngày đầu ra mắt.

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Lưu giữ ký ức dân tộc qua những tác phẩm văn chương

Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt của "ngũ vị văn chương" - 5 cá tính văn chương độc bản: Trung Trung Đỉnh, Nguyễn Trọng Tín, Phạm Ngọc Tiến, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập. Nói như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, không chỉ là trang viết, họ là "những người lưu giữ ký ức của dân tộc". Trong số 5 tác giả này, tôi ấn tượng với 3 người: Trung Trung Đỉnh, Phạm Ngọc Tiến và Nguyễn Trọng Tín.

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Nghề cầm bút là lúc nào cũng viết

Sinh thời nhà thơ Xuân Diệu có "tự giới thiệu" về địa chỉ nhà của mình ở Hà Nội như sau: "Nhà tôi 24 Cột Cờ/ Ai thương thì đến, hững hờ thì qua". Còn "trung niên thi sĩ" Bùi Giáng khi về cư ngụ ở Xóm Gà (Bình Thạnh) cũng có lúc ngẫu hứng giới thiệu với các bạn văn chương rằng: "Gặp nàng, nàng ở Già Lam/ Gặp cô, cô ở Lê Quang Định đường/ Nhà thuốc tây, gái du dương/ Bốn tám hai (482) hẻm tôi thường vô ra".Với những thông tin trên ắt người yêu thơ có thể tìm ra chỗ ở của ông một cách dễ dàng. Còn nhà văn Sơn Nam do không làm thơ nên khi ai hỏi nhà của mình thì ông chỉ đáp: "Cứ đến nhà truyền truyền thống quận Gò Vấp hỏi, thì có người dẫn vào nhà".

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Cơm áo không đùa với danh hiệu nghệ sĩ

Với phần đông công chúng, nghệ sĩ sân khấu và điện ảnh là những người sống giữa ánh hào quang, được tôn vinh bằng tài năng và danh tiếng. Nhưng phía sau tấm màn nhung, không ít người đang đối diện với một thực tế trái ngược, thu nhập bấp bênh, lương thấp và một câu hỏi được đặt ra: liệu nghệ thuật biểu diễn có là một nghề đủ để sống?

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Tấm bia đặc biệt giữa Paris

Ngày 25/4/2026, Kiều bào Việt tại Pháp cùng bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình đã cùng tham gia Lễ đặt bia Tưởng niệm các nạn nhân Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam trong Công viên Choisy, thuộc quận 13 thành phố Paris.

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.