Hacker mũ trắng, những khát khao được xung trận

Trong cộng đồng các hacker, có 2 lực lượng quan trọng: hacker mũ đen là những kẻ tấn công; còn hacker mũ trắng là những người theo "bạch đạo" và dùng kỹ năng của mình để giúp các hệ thống cải thiện khả năng bảo vệ.

Nhưng những lãng nhân này, cho đến giờ, vẫn cảm thấy chưa được góp công sức nhiều trong bối cảnh an ninh mạng diễn biến phức tạp.

2h sáng ngày 30-7, tôi liên lạc với một trong những "hacker mũ trắng" tên tuổi của Việt Nam, một người hiểu rõ về những gì đã diễn ra trước đó hơn 10 tiếng đồng hồ tại các sân bay. Nhưng bởi chính anh cũng đang tham gia vào việc giải quyết sự cố này, nên cuộc nói chuyện chỉ có thể diễn ra vào đêm hôm sau, khi anh trở về từ hiện trường.

Và khi được đề nghị nói về tình hình an ninh mạng tại Việt Nam hiện nay, cũng như là cuộc tấn công tại các sân bay, hacker này lại bắt đầu bằng một câu chuyện từ năm 2013.

Vào tháng 6-2013, nhiều báo điện tử lớn tại Việt Nam bị tấn công DDOS rất nghiêm trọng. Lúc đầu, các hacker mũ trắng không có ý định can thiệp, và cũng không ai có ý định nhờ tới, đơn giản họ mang tiếng là "hacker".

Nhưng qua một tháng, tình trạng bị tấn công vẫn tiếp diễn với chiều hướng xấu đi, và không có cơ quan chức năng nào can thiệp, một tờ báo đành đứng ra nhờ tới lực lượng ngoài luồng này.

"Dù tụi em mang tiếng là hacker anh cũng nhờ, anh vái tứ phương" - vị tổng biên tập nói.

Sân bay Nội Bài và...
Sân bay Nội Bài và...

Lúc đó đã là tháng Bảy, và lưu lượng tấn công cao điểm lên tới 350 Mbs, đủ nghiền nát vài hệ thống.

Một "biệt đội phản ứng" gồm 20 người mà theo anh là "những chuyên gia hàng đầu Việt Nam lúc đó" được thành lập để giúp đỡ cho những tờ báo. Không có một đồng chi phí nào, động cơ của những hacker này chỉ đơn giản là "giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha".

Trong vòng một tháng, biệt đội này làm rất nhiều thứ, nhưng toàn bộ là đơn độc: ngay cả việc đi lấy "mẫu xét nghiệm" từ những máy tính đang bị chiếm quyền điều khiển trong cả nước, họ cũng phải đăng lên mạng nhờ cộng đồng giúp đỡ.

Cơ chế của một cuộc tấn công DDOS, hiểu nôm na là kẻ tấn công sẽ dùng phần mềm độc, biến rất nhiều máy tính cá nhân thành "tay sai" và điều khiển những máy này "lao đầu" vào một hệ thống như những con thiêu thân, nhằm đánh sập hệ thống.

Nhờ sự giúp đỡ của cộng đồng người yêu tin học, cuối cùng họ cũng bóc tách được phần mềm độc. Rồi từ đó, cuối cùng tìm được máy chủ đang điều khiển các mã độc. Và lúc đó, bắt đầu cần sự phối hợp từ các cơ quan chức năng để thực hiện giải pháp ngăn chặn.

Cái họ nhận được là sự ngập ngừng của các bên hữu trách. Có nhà mạng như FPT đồng ý hợp tác ngay; có nhà mạng chần chừ, không phản ứng. Các hacker thì chẳng có tư cách gì mà yêu cầu sự hợp tác. Cứ giằng co như vậy, đến tận giữa tháng 8. Khi đó, những kẻ tấn công đã cập nhật đến phiên bản thứ 4 của mã độc, ngày càng ác độc hơn, và khó xử lý hơn. Có những trang bị đánh cho tê liệt không ngóc đầu lên được 24 tiếng/ngày.

Cuối cùng, một công ty tư nhân đứng ra đề nghị hỗ trợ. Công ty này có hạ tầng. Và trên hạ tầng đó, nhóm của anh xây dựng một giải pháp để giải quyết vấn đề. Nôm na, theo cách diễn đạt của anh, nó là một cái boong-ke, mà mỗi khi xảy ra tấn công, có thể chui vào đó trú ẩn. Boong-ke này có các lớp bảo mật tốt và có chuyên gia bảo vệ liên tục.

Tân Sơn Nhất thời điểm hacker tấn công hệ thống mạng ngày 29-7-2016.
Tân Sơn Nhất thời điểm hacker tấn công hệ thống mạng ngày 29-7-2016.

Điều quan trọng nhất trong câu chuyện này: cái boong-ke đó thật ra đã có thể được sử dụng để bảo vệ nhiều hạ tầng quan trọng trước các cuộc tấn công quan trọng kể từ đó tới nay. Anh không loại trừ khả năng nó bảo vệ được cả hệ thống của các sân bay trong cuộc tấn công ngày 29-7 vừa qua.

Nhưng trong buổi họp tổng kết vụ tấn công năm 2013 đó, khi nhóm hacker chuyển giao lại bộ công cụ này, bao gồm cả giải pháp tổ chức lẫn giải pháp công nghệ cho các cơ quan chức năng - thì không một ai đáp lại.

Cái boong-ke quý giá đó sau này được công ty tư nhân kia "nhặt" về, vì họ biết đây là lợi nhuận.

Tôi hỏi anh rằng tại sao các bên có thẩm quyền lại không mặn mà gì với một thứ như vậy, anh bảo, chắc tại họ không nhìn thấy lợi ích...

Kể từ đấy, cứ mỗi lần xảy ra tấn công nguy hiểm, việc lại đến tay biệt đội mà anh đã lập năm đó. "Nhưng người tham gia cũng ít dần. Chán chứ. Chán vì không ra được thành quả như mong muốn". Thành quả như họ mong muốn chỉ là những gì mình làm ra trở thành một giải pháp toàn diện, chứ không phải là những cuộc phòng vệ theo tình huống.

Tôi lại hỏi câu chuyện ấy nói gì về an ninh mạng tại Việt Nam? Anh bảo có 2 điều. Thứ nhất là hacker mũ trắng ít được coi trọng. Không có tư cách gì, đôi khi bị kỳ thị bởi cộng đồng, trong khi họ là nguồn lực được trọng vọng tại nhiều quốc gia, đặc biệt như ở Hoa Kỳ. Bởi vì các chuyên gia giỏi nhất thường không làm cho chính phủ. Cơ quan An ninh quốc gia Hoa Kỳ (NSA) năm nào cũng tới các hội thảo của hacker để mời chào những người giỏi nhất cộng tác với họ. FBI, CIA cũng vậy…


Để đảm bảo an ninh mạng, đòi hỏi một sức mạnh tổng hợp của nhiều nguồn lực trong xã hội, chứ không thể trông chờ vào các lực lượng của chính phủ (cũng giống như "an ninh truyền thống"). Nếu không biết cách khai thác lực lượng "hacker mũ trắng", sẽ khó có một nền an ninh mạnh.

Điều quan trọng, thứ hai, đó là sự thờ ơ của chính những người có trách nhiệm. Xử lý một cuộc tấn công cần rất nhiều sự phối hợp từ các bên: nhà nước, tư nhân, hacker mũ trắng, và thậm chí là cả các công ty quốc tế. Việt Nam chưa hề có một cơ quan nào làm nhiệm vụ "tổng chỉ huy" này, huy động nguồn lực xã hội để chống lại các hành vi chiến tranh điện tử. Và tất nhiên, cái công cụ miễn phí đã được viết ra mà không được nhặt về năm 2013, là một ký ức rất buồn.

Tôi hỏi anh có thể xuất hiện được trên báo không. Anh từ chối. "Mình nói các ổng nhận ra ngay, phiền lắm".

Một người bảo vệ không thể ra mặt, vì anh ta là hacker. An ninh mạng, khác hẳn với phần lớn các lĩnh vực khác, là một thứ vô hình với số đông. Người ta có thể thấy một cái ụ nổi bị bỏ không và quy trách nhiệm, chứ tai mắt nhân dân không thể giám sát một công cụ an ninh điện tử bị bỏ phí cho dù nó hữu hiệu đến đâu.

Và chẳng lẽ, trong câu chuyện này, chỉ mong chờ vào sự tự giác của những người có thẩm quyền? Chúng tôi được biết một vài cơ quan chuyên ngành về lĩnh vực này đã từng sử dụng những hacker mũ trắng, nhưng đó là hoạt động mang tính nghiệp vụ riêng, chứ chưa có một chiến lược tổng thể.

Cuộc tấn công ngày 29-7 mới đây tại 2 sân bay lớn nhất của ta đã tạo ra một cái giật mình về một thứ tưởng như rất xa lạ. Một cuộc tấn công điện tử có thể tạo ra những nguy cơ khôn lường. Không cần đến bom đạn, sự an toàn của con người cũng đã bị đe dọa. Và nó không phải mới diễn ra, chỉ là lần này ở mức độ nghiêm trọng nhất. Ở nhiều nơi, người ta đã nói về nguy cơ "chiến tranh điện tử" - một loại hình chiến tranh mà nhiều nước lớn đã dốc sức đầu tư để phòng vệ cũng như tấn công.

Bây giờ người dân chỉ mong chờ rằng sau cái giật mình ấy, cái lĩnh vực "vô hình" này có thể được cải thiện theo một cách nào đó tốt hơn. Bởi vì khả năng người dân hiểu được, giám sát được chuyện này, là vô cùng nhỏ.

Hoàng Hoàng

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?