Giao tranh ác liệt và tương lai khó đoán định của Libya

Lãnh đạo lực lượng Quân đội Quốc gia Libya (LNA), Tướng Khalifa Haftar, ngày 4-4 thông báo về chiến dịch quân sự nhằm giành lại Tripoli, tuyên bố thủ đô sẽ sụp đổ trong 48 giờ kèm theo một video cho thấy 10 phương tiện vũ trang có biểu tượng của lực lượng LNA đang tiến vào thủ đô của Libya, một động thái làm bùng lên nguy cơ nội chiến đẫm máu ở đất nước vốn trải qua nhiều năm xung đột.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya (GNA) được Liên hợp quốc công nhận lại dường như khá bất ngờ trước động thái này. GNA đã huy động các lực lượng dân quân khác nhau để bảo vệ thủ đô và quyết định tiến hành các cuộc không kích nhằm chống lại lực lượng của Tướng Haftar. 

Ngày 8-4, lực lượng LNA đã thực hiện các cuộc tấn công vào lực lượng dân quân của chính phủ lâm thời Libya ở phía Nam thủ đô Tripoli và sân bay ở trung tâm thành phố. Theo các chuyên gia, cuộc tấn công của lực lượng LNA nhằm kiểm soát thủ đô Tripoli chỉ là vấn đề thời gian. Giành được kiểm soát toàn bộ khu vực Benghazi ở phía Đông Libya năm 2017, Tướng Haftar trong năm qua đã tăng cường mở rộng vùng lãnh thổ kiểm soát, đồng thời vẫn tham gia thảo luận với Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya. 

Lực lượng của Tướng Haftar cho biết đã chiếm giữ khu vực xung quanh sân bay của Tripoli, trong khi phía GNA bác bỏ tuyên bố này. Ảnh minh họa Reuters
Lực lượng của Tướng Haftar cho biết đã chiếm giữ khu vực xung quanh sân bay của Tripoli, trong khi phía GNA bác bỏ tuyên bố này. Ảnh minh họa Reuters

Tháng 1-2019, lực lượng của Tướng Haftar tiến hành một cuộc tấn công để giành quyền kiểm soát các mỏ dầu quan trọng ở phía Nam. Vào cuối tháng đó, lực lượng này đã tiến vào Sabha, thành phố lớn nhất miền Nam Libya. Cuộc nổi dậy và tấn công do Tướng Haftar khởi động diễn ra trong bối cảnh người dân ở phía Tây Libya đang ngày càng thất vọng và phẫn nộ trước thực trạng đất nước.

Tình hình tại Tripoli cũng như các thành phố khác của Libya đang ngày càng bất ổn khi tội phạm, tình trạng mất an ninh và tham nhũng có xu hướng gia tăng trong khi điều kiện sống của người dân đi xuống, kinh tế suy giảm và các dịch vụ y tế, xã hội gần như tê liệt. Riêng thủ đô Tripoli cũng bị chia rẽ bởi các lực lượng dân quân khác nhau và bản thân Chính phủ Đoàn kết Dân tộc Libya cũng ngày một suy yếu với nạn tham nhũng tràn lan. 

Trong bối cảnh đó, Tướng Haftar lại đang nỗ lực xây dựng hình ảnh như một nhà lãnh đạo quân sự mạnh mẽ, một người có thể thống nhất đất nước và mang lại sự ổn định cho Libya.

Trong tình hình giao tranh dữ dội, giới chức hàng không Libya ngày 8-4 đã đình chỉ các chuyến bay đến thủ đô Tripoli sau trận không kích nhằm vào Mitiga, sân bay duy nhất còn hoạt động tại thành phố này. Theo số liệu của Bộ Y tế Libya, tính đến ngày 8-4, ít nhất 32 người thiệt mạng và khoảng 50 người khác bị thương trong các vụ giao tranh. 

Tuy vậy, các phản ứng quốc tế trước tình hình tại Libya được cho là còn khá e dè. Liên hợp quốc ngày 8-4 đã kêu gọi các bên tham chiến ở Libya tạm ngừng chiến sự để lực lượng cứu hộ khẩn cấp có thể giải cứu những người dân còn mắc kẹt lại ở thủ đô Tripoli trong khi khoảng 3.400 người khác đã tháo chạy khỏi khu vực này. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cùng ngày cho biết ông hết sức quan ngại và đang theo dõi sát sao tình hình ở Libya. 

Ông cho biết phái bộ hỗ trợ Liên hợp quốc tại Libya (UNSMIL) sẽ vẫn tiếp tục công việc của mình ở thủ đô Tripoli. Cũng trong ngày 8-4, Điều phối viên Liên hợp quốc về Hoạt động Nhân đạo ở Libya, bà Maria Ribeiro đã nhắc lại các bên tham chiến phải có trách nhiệm bảo vệ dân thường theo các đạo luật về quyền con người và luật nhân đạo quốc tế. Trong khi đó, đặc phái viên của Tổng thống Nga phụ trách khu vực Trung Đông và châu Phi, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Mikhail Bogdanov cho biết, Moscow kêu gọi toàn bộ các lực lượng ở Libya tìm kiếm các giải pháp chính trị, và nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc chiến chống khủng bố. 

Đồng quan điểm, cùng ngày, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga kêu gọi tất cả các bên trong cuộc xung đột ở Libya cần giữ bình tĩnh. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Federica Mogherini đã lên tiếng kêu gọi thực hiện lệnh ngừng bắn nhân đạo ở Libya cũng như quay trở lại các cuộc đàm phán chính trị. Động thái gần đây của Mỹ trước tình hình này là rút quân đóng tại quốc gia Bắc Phi này về nước. 

Cùng với đó, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố Washington “quan ngại sâu sắc” về diễn biến giao tranh gần thủ đô Tripoli, đồng thời cho biết Mỹ đang tìm cách “chấm dứt” cuộc tấn công này. Ông cũng hối thúc tất cả các bên liên quan “ngừng khẩn cấp leo thang những căng thẳng”.

Giữa lúc lửa đạn vẫn chưa yên tại Libya, giới quan sát đã vẽ ra nhiều viễn cảnh có thể xảy ra tại đất nước này. Cuộc tấn công Tripoli nhiều khả năng sẽ giống những gì từng xảy ra ở Benghazi trong 3 năm qua; gây ra thương vong lớn cho dân thường cũng như phá hủy các cơ sở hạ tầng và thậm chí là làm tiêu tan những kỳ vọng của Tướng Haftar trong việc tiến vào thủ đô Tripoli như một “người hùng”.

Trong viễn cảnh khác, Tướng Halfta được cho là khó có thể giành được chiến thắng nhanh chóng khi điều này phụ thuộc vào việc liệu ông có thể huy động các lực lượng dân quân tham gia và giúp ông giành quyền kiểm soát Tripoli hay không. Rút quân sớm là một viễn cảnh khác được tính đến. 

Theo đó, lực lượng Quân đội Quốc gia Libya sẽ dừng cuộc tấn công của họ và tiếp tục củng cố các vị trí chiến lược nhằm gây sức ép cho thủ đô Tripoli. Điều này có thể diễn ra sau một vài vòng đàm phán với sự xuất hiện của Liên hợp quốc hoặc không và Tướng Haftar sẽ ở thế “tay trên”, theo Al Jazeera.

Tình hình thực tế ở Libya đang thay đổi nhanh chóng và rất khó đoán định. Dù bất kỳ viễn cảnh nào xảy ra, Libya vẫn sẽ tiếp tục là “chảo lửa” của cuộc khủng hoảng ở Bắc Phi và là mối quan tâm lớn với các quốc gia láng giềng. Cùng thời điểm, lo ngại cuộc xung đột Libya có thể lan sang Algeria, các nhà lãnh đạo nước này hối thúc việc đưa ra một giải pháp chính trị ở Libya và chủ trì một số cuộc họp giữa các chủ thể của Libya.

Với Algeria, lực lượng GNA và lực lượng Hồi giáo cực đoan ở Libya phải dàn xếp các cuộc xung đột ổn thỏa thì quốc gia này mới có thể đảm bảo sự ổn định. Algeria cũng hiểu rõ rằng chiến dịch của Tướng Haftar đang gây nguy hiểm và có nguy cơ đe dọa sự ổn định này. Hơn nữa, trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Bắc Phi, Algeria coi các đồng minh Arab của Tướng Haftar như Ai Cập, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Saudi Arabia là những kẻ thù địa chính trị.

Duy Tiến (Tổng hợp)

Các tin khác

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Những toan tính đằng sau “Sáng kiến Hải quân Bắc Cực”

Việc 10 quốc gia Bắc Âu và khu vực lân cận thống nhất tăng cường hợp tác hải quân phản ánh những điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách quốc phòng châu Âu. Sáng kiến này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực phối hợp quân sự mà còn đặt ra những vấn đề về bảo vệ hạ tầng chiến lược, ứng dụng công nghệ và duy trì cân bằng an ninh tại Bắc Đại Tây Dương và Biển Baltic.

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Nga và Ukraine nối lại đàm phán hòa bình tại Abu Dhabi

Ngày 10/11, các quan chức Nga và Ukraine đã có cuộc gặp tại Abu Dhabi (Các tiểu Vương quốc Arab Thống nhất - UAE) trong vòng đàm phán hòa bình đầu tiên kể từ tháng 2, đánh dấu một nỗ lực mới nhằm chấm dứt chiến sự dưới sự thúc đẩy của các đặc phái viên do Tổng thống Mỹ Donald Trump tiến cử. 

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

COP31: Thế giới khẩn trương thúc đẩy hành động ứng phó biến đổi khí hậu

Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng đan xen, từ xung đột vũ trang, lạm phát gia tăng đến những bất định do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, các nhà lãnh đạo Liên hợp quốc (LHQ) và đại diện chính phủ nhiều nước nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì ưu tiên đối với vấn đề khí hậu.

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Bài toán bảo vệ bí mật công nghệ nhìn từ cuộc điều tra tại Nvidia

Hội đồng quản trị Tập đoàn công nghệ Nvidia mới đây cho biết đã mở cuộc điều tra độc lập sau khi xuất hiện thông tin Giám đốc điều hành Jensen Huang có thể là mục tiêu của tình báo nước ngoài. Vụ việc đặt ra câu hỏi về cách Mỹ bảo vệ công nghệ chiến lược khi những thông tin này nằm trong tay doanh nghiệp tư nhân.

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ mở rộng phong tỏa Iran, nguy cơ xung đột quân sự leo thang

Mỹ đang mở rộng chiến dịch phong tỏa Iran, từ các cảng biển sang các tuyến vận tải đường bộ và khu vực biển Caspi, nhằm siết chặt nguồn cung vũ khí, công nghệ và tài chính của Tehran. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và mục tiêu quân sự diễn ra liên tiếp, trong khi những nỗ lực ngoại giao vẫn chưa tạo được đột phá.

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Châu Âu chao đảo trước làn sóng đe dọa đánh bom giả mạo

Mới đây, một số tòa soạn báo chí và đài truyền hình tại Ireland và Bulgaria đã nhận được những lời đe dọa đánh bom qua thư điện tử. Đến nay, dù chưa có bất kỳ thiết bị nổ nào được tìm thấy, sự việc đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc trong giới chức châu Âu về một chiến dịch "chiến tranh lai" tinh vi, được thiết kế nhằm gây bất ổn và gieo rắc nỗi sợ hãi trong lòng xã hội phương Tây.

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Báo động toàn cầu vấn đề thiếu vận động ở thanh thiếu niên

Theo tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong 15 năm qua, thế giới hầu như không đạt được tiến bộ nào trong việc khuyến khích thanh thiếu niên vận động, trong đó các em gái là nhóm bị tụt lại xa nhất. Ông Ghebreyesus khẳng định, giải pháp không nằm ở việc yêu cầu thanh thiếu niên phải nỗ lực hơn.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Những tác động từ Trung Đông đến thương mại toàn cầu

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 đã giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, chấm dứt thế đa số của đảng Cộng hòa tại Quốc hội. Kết quả này được dự báo sẽ tác động sâu rộng đến chính sách đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng thống Donald Trump, từ chiến sự Mỹ - Iran, tình hình Ukraine đến thương mại toàn cầu và ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI).

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Khi tiện ích công nghệ trở thành lỗ hổng an ninh tại châu Âu

Chỉ bằng cách điều khiển nhiệt độ các hệ thống làm lạnh từ xa, tin tặc đã gây thiệt hại lớn cho hàng loạt siêu thị châu Âu. Những cuộc tấn công này không chỉ phơi bày lỗ hổng công nghệ mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng bảo vệ chuỗi cung ứng thực phẩm trước các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Những lá phiếu giữa kỳ và dư địa chính sách Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Khi chi phí sinh hoạt trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri, cuộc đua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển tăng trưởng kinh tế thành những cải thiện thiết thực trong đời sống.

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Hé mở cơ hội ngoại giao giữa bóng đen xung đột Mỹ - Iran

Các nỗ lực tiếp xúc thông qua trung gian Qatar đang mở ra cơ hội ngoại giao mới giữa Mỹ và Iran, trong bối cảnh hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và chuẩn bị cho khả năng xung đột quân sự tái bùng phát. Bất đồng về các điều kiện đàm phán, chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là những trở ngại lớn đối với triển vọng đạt được thỏa thuận.

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Nga–châu Phi: Khi hợp tác kinh tế trở thành ưu tiên chiến lược

Không chỉ củng cố những mối quan hệ chính trị và an ninh truyền thống, Nga đang tìm cách tạo dựng ảnh hưởng lâu dài tại châu Phi thông qua thương mại, năng lượng và công nghệ. Hội nghị thượng đỉnh tại Moskva cho thấy bước chuyển đáng chú ý trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Những ưu tiên cấp thiết nhìn từ Hội nghị Ngoại trưởng G20

Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm các nền kinh tế lớn (G20) tại Atlanta, Mỹ, dự kiến khép lại ngày 31/10 (giờ địa phương) với tuyên bố của nước chủ trì thay cho thông cáo chung. Bất đồng về Ukraine, Trung Đông và chính sách thương mại tiếp tục cản trở đồng thuận, trong khi sức ép lên năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng đòi hỏi các bên tìm hướng phối hợp.

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí chiến sự gia tăng sức ép đối với Tổng thống Donald Trump

Chi phí cuộc chiến Mỹ - Israel nhằm vào Iran đã tăng lên ít nhất 47,1 tỷ USD, theo báo cáo mới nhất của Lầu Năm Góc gửi Quốc hội Mỹ. Con số này vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì chiến dịch quân sự, gây thêm sức ép đối với ngân sách liên bang và trở thành bất lợi chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Israel với những phép tính liên minh hậu bầu cử

Kết quả kiểm phiếu mới nhất của cuộc bầu cử Quốc hội Israel tiếp tục cho thấy chưa khối chính trị nào giành được đa số cần thiết để thành lập chính phủ. Trong khi các bên bắt đầu thăm dò khả năng hợp tác, Tổng thống Isaac Herzog kêu gọi lãnh đạo các chính đảng giữ tinh thần cởi mở nhằm tránh phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Nỗ lực ngoại giao trước leo thang căng thẳng Mỹ-Iran

Các bộ trưởng và quan chức an ninh cấp cao từ Pakistan, Arab Saudi và Thổ Nhĩ Kỳ – ba quốc gia thành viên của Hiệp ước Phòng thủ Chung Mecca – hiện đang có mặt tại thủ đô Tehran (Iran) để thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực. Động thái ngoại giao khẩn trương này diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều mối đe dọa về các cuộc không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran.

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Tranh luận nóng Starlink và Starshield tại Ukraine

Việc hệ thống vệ tinh Starlink và phiên bản quân sự Starshield tại Ukraine bị hạn chế tốc độ trong hơn một tuần đã gây gián đoạn một số hoạt động quân sự của Kiev, đồng thời làm gia tăng căng thẳng giữa Ukraine, tỷ phú Elon Musk và chính quyền Mỹ.

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Nhiều nước kêu gọi kiềm chế trước nguy cơ xung đột Mỹ - Iran leo thang

Ngày 23/10, ngoại trưởng 8 quốc gia gồm Anh, Pháp, Đức, Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi, Pakistan, Ai Cập và Italy đã nhóm họp tại Istanbul để thảo luận về tình hình eo biển Hormuz và những diễn biến an ninh khu vực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh nguy cơ đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy đối với Trung Đông cũng như nền kinh tế thế giới.