Giải Goncourt và giải Renaudot 2017: Tác phẩm mang chủ đề chiến tranh thế giới thứ 2 lên ngôi

Vào ngày 6-11 vừa qua, hai giải thưởng văn học danh giá nhất nước Pháp đã lần lượt được công bố tại Nhà hát kịch Opera, Paris, Pháp. Chủ nhân năm nay của giải Goncourt là nhà văn Eric Vuillard với tác phẩm "L'ordre du jour" (tạm dịch: Chương trình nghị sự) và theo sau là nhà văn Olivier Guez - chủ nhân giải Renaudot 2017 - với tác phẩm "La disparition de Joseph Menguele" (Sự mất tích của Joseph Menguele). Điều đáng chú ý là cả hai tác phẩm đoạt giải năm nay đều có chung một chủ đề là Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Giải Goncourt

Trước khi thắng giải chung cuộc, tác phẩm của Eric Vuillard phải vượt qua một số ứng cử viên nặng ký khác như Yannick Haenel và hai nhà văn nữ Véronique Olmi, Alice Zeniter. Nội dung tác phẩm chia làm hai phần, nhấn mạnh quá trình lên nắm quyền của nhà độc tài Hitler dưới sự hậu thuẫn của giới kỹ nghệ Đức và sự kiện Đức quốc xã xâm lược nước Áo năm 1938.

Tờ Le Monde đã viết: ""L'ordre du jour" là một quyển sách chứa đựng một sức mạnh đáng kinh ngạc trong chính sự đơn giản của nó. Trong 160 trang (nhỏ), nó cho thấy cách "những thảm họa lớn nhất thường hiện ra chậm rãi" và "vén màn những sự thật gớm ghiếc của lịch sử" nhằm kể lại quá trình rơi xuống vực thẳm của cả châu Âu qua hai khoảnh khắc".

Khoảnh khắc đầu tiên được tác giả nhắc đến trong tác phẩm của mình là vào ngày 20-2-1933, khi Adolf Hitler - người mà sau đó 1 tháng trở thành tân Thủ tướng Đức - và cánh tay phải đắc lực của ông là nhà chỉ huy quân sự Hermann Goering bí mật triệu tập 24 ông chủ của các xí nghiệp hàng đầu nước Đức như Krupp, Opel, Siemens...

Khoảnh khắc lịch sử ấy chính là khi "24 con người cứng nhắc trong 24 chiếc áo ba-đờ-suy màu đen, nâu hoặc màu rượu chát, 24 miếng đệm vai bằng len, 24 bộ đồ vét với áo chẽn, 24 chiếc quần dài với kẹp quần và chiếc gấu lớn" - theo như Eric Vuillard đã viết - quyết định hỗ trợ tài chính và ủng hộ kế hoạch thâu tóm quyền lực của nhà độc tài khét tiếng Hitler.

Eric Vuillard cùng truyện ngắn "L'ordre du jour" sau lễ trao giải Goncourt ngày 6/11 (Nguồn: Eric Feferberg - AFP).
Eric Vuillard cùng truyện ngắn "L'ordre du jour" sau lễ trao giải Goncourt ngày 6/11 (Nguồn: Eric Feferberg - AFP).

Khoảnh khắc thứ hai và cũng là phần nội dung mà tác giả bỏ nhiều tâm huyết nhất để viết đó chính là sự kiện Anschluss (nước Áo sáp nhập lãnh thổ của mình vào nước Đức) diễn ra ngày 12-3-1938. Cuốn sách quay trở lại thực tế rằng chính một tháng trước đó, tại cuộc gặp mặt giữa Hitler và Thủ tướng Áo đương nhiệm Kurt von Schuschniggs, vào ngày 12-2 ở Vienne, Vuillard viết: "lố bịch làm sao: những ngày tháng vui vẻ nhất lại chồng lên những cuộc gặp mặt mang điềm gở của lịch sử". Nhà văn thuật lại một cách mỉa mai rằng Kurt von Schuschniggs đã không lường được việc Đức xâm lăng Áo và bữa tiệc linh đình khoản đãi tại Downing Street vào đúng hôm lính Đức tràn vào nước Áo được mô tả như một vở bi hài kịch.

Ẩn mình sau bức màn của lịch sử, với ngòi bút cẩn trọng và quan điểm "Sự thật nằm rải rác trong đủ loại bụi bặm lịch sử", Eric Vuillard đã đem đến cho độc giả một cái nhìn trực diện khi "tiết lộ những mảng tối bí mật của những điều lố bịch, những thứ ngu ngốc, của tính ngẫu nhiên, của sự nhàm chán hay sự hèn nhát" trong vỏn vẹn 160 trang sách, mà không thêm thắt bất cứ chi tiết hư cấu nào - tờ Le Monde cho biết.

Eric Vuillard sinh năm 1968 tại Lyon, Pháp. Ông vừa là nhà văn vừa là đạo diễn và đã gặt hái được khá nhiều thành tựu khi mới chỉ 49 tuổi. Hai bộ phim ông đạo diễn là "L'homme qui marche" và "Mateo Falcone". Ông xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay vào năm 1999. Năm 2009, ông viết cuốn "Conquistadors" và được trao giải Inaperu-Ignatius J. Reilly vào năm 2010.

Tiếp đó, hai tác phẩm "La bataille d'Occident" (tạm dịch: Trận chiến phương Tây) và "Congo" (Cộng hòa Congo) đều nhận được giải Franz Hessel vào năm  2012 và giải Valery - Larbeaud vào năm 2013. Cuốn "Tristesse de la terre: une histoire de Buffalo Bill Cody" (tạm dịch: Nỗi buồn của đất: một câu chuyện của Buffalo Bill Cody) cũng thắng giải Joseph Kessel vào năm 2015. Năm 2016, Eric Vuillard đã nhận được giải Alexandre-Vialatte cho tiểu thuyết "14 juillet" (tạm dịch: Ngày 14 tháng 7). Và nay là cuốn "L'ordre du jour" được giải Goncourt 2017.

Hầu hết các tác phẩm của ông đều được đánh giá cao và nhận được các giải thưởng văn học lớn trong nước. Năm 2016, giải Goncourt thuộc về nhà văn Lela Slimani với tác phẩm "Chanson douce" (NXB Gallimard). Sách cũng được phát hành ở Việt Nam bởi Công ty Truyền thông Nhã Nam với tên "Người lạ trong nhà".

Giải Renaudot

Cùng công bố trong ngày 6-11 với giải Goncourt, giải Renaudot thuộc về nhà văn Olivier Guez, 43 tuổi, với tác phẩm "La disparition de Joseph Menguele" (Sự biến mất của Joseph Menguele). Theo tổng kết của công ty nghiên cứu thị trường GFK, tác phẩm đoạt giải của Olivier Guez là cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất trong mùa văn học tại Pháp vừa qua, với doanh số gần 30.000 bản. Đồng thời, cuốn tiểu thuyết này cũng đang được đề cử cho giải Médicis và giải Interallié.

Olivier Guez, chủ nhân giải Renaudot 2017 (Nguồn: Joel Saget - AFP).
Olivier Guez, chủ nhân giải Renaudot 2017 (Nguồn: Joel Saget - AFP).

Đây là tiểu thuyết thứ hai của Olivier Guez, sau tiểu thuyết đầu tay "Les Révolutions de Jacques Kostas" (tạm dịch: Những cuộc nổi dậy của Jacques Kotas) xuất bản năm 2014. Kịch bản phim "Fritz Bauer - un héros allemand" (tạm dịch: Anh hùng người Đức Fritz Bauer) của ông cũng từng được nhận giải thưởng tại các liên hoan điện ảnh năm 2015.

Tác phẩm giúp Olivier Guez trở thành chủ nhân của giải Renaudot 2017 nói về câu chuyện có thật về những năm tháng cuối đời của một cựu bác sĩ chuyên tra tấn ở trại tập trung Auschwitz (do Đức Quốc xã dựng lên trong Chiến tranh Thế giới thứ hai) có tên Joseph Menguele (1911-1979), người đã trốn sang Argentine vào năm 1949. Bị Mossad và tay thợ săn Simon Wiesenthal của Đức Quốc xã lùng bắt, ông lại tiếp tục di cư sang Brazil và mất tại đây năm 1979.

Để hoàn thành cuốn tiểu thuyết - tiểu sử này, Oliviez Guez đã bỏ ra ba năm trời để tìm kiếm và thu thập các thông tin, tư liệu lịch sử. Và khi đề xuất công trình nghiên cứu của mình với tờ Le Monde vào năm nay, ông tuyên bố: "Tôi đã sống cùng nhân vật này, cùng gã đàn ông đê tiện này trong cái hoàn cảnh vô cùng tầm thường. Tôi đã leo lên võ đài, và đối đầu với hắn. Trong suốt 6 tháng đầu tiên, hắn ta đã khiến tôi phải gào thét tên hắn ta trong đêm".

Bìa tiểu thuyết thắng giải Renaudot 2017 "La disparition de Josef Menguele" (Sự biến mất của Josef Menguele) cùng chân dung thật của Josef Menguele. (Nguồn: Maison Heinrich Heine)
Bìa tiểu thuyết thắng giải Renaudot 2017 "La disparition de Josef Menguele" (Sự biến mất của Josef Menguele) cùng chân dung thật của Josef Menguele. (Nguồn: Maison Heinrich Heine)

Những nỗ lực mà nhà văn - nhà báo tự do này bỏ ra suốt 3 năm đã không phụ lòng mong đợi của chính ông khi được xướng tên tại giải Renaudot, một trong những giải thưởng văn học lớn nhất nước Pháp.

Việc cả hai tác phẩm thắng cuộc tại hai giải thưởng văn học hàng đầu nước Pháp đều có nội dung viết về Thế chiến thứ hai một lần nữa nhắc nhở chúng ta rằng, thế giới đã từng trải qua một thời kì đen tối chìm trong lửa đạn và những hậu quả mà nó gây ra sẽ mãi mãi là vết thương trong tâm khảm nhân loại.

Dương Anh (tổng hợp)

Các tin khác

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Phim kinh dị và cuộc đổi ngôi tại Hollywood

Từng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các phim bom tấn, nhưng mùa hè năm nay đang cho thấy một diễn biến khác, khi các phim kinh dị mới là chủ lưu. Trong những tuần qua, 2 tác phẩm mới “Obsession” (tạm dịch: Ám ảnh kinh hoàng) và “Backrooms” (Thực thể quỷ quyệt) liên tiếp thay nhau đạt đỉnh phòng vé.

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Âm nhạc bay lên từ những cuộc tình

Từ nhỏ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) bị bạn bè gắn biệt danh Phúc "Rỗ" hay Phúc "Khoèo". Mặt bị rỗ sau lần lên sởi, còn khuỷu tay trái bị trật vì một cú ngã bó thuốc mãi không khỏi, thế là cậu Phúc ngày ấy mang tật. Khi lớn lên, chàng Phúc biết rõ những khiếm khuyết của mình nhưng vẫn tỉnh bơ, vui vẻ sống với những khát vọng tuổi trẻ. Tới tuổi đôi mươi khi nghĩ đến chuyện yêu đương, mọi sự mới thành chuyện. Cũng lắm tình huống xảy ra bất ngờ.

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Nhớ thương mùa vối quê nhà

Sáng nay bất chợt nhìn lên cây vối trồng ở góc vườn cũng đã hơn chục năm kể từ khi mình xây ngôi nhà này. Thấy vối cựa mình thức giấc, tự bứng mình ra khỏi những trầm tư mùa cũ để thắp lên mùa hoa mới. Cả vòm cây như được khoác một tấm áo bông trắng ngà, nhẹ nhàng và xốp mịn. Hoa vối nở bung, tỏa ra những sợi nhụy dài thanh mảnh, rập rờn trong gió như vũ điệu chào đón bình minh. Tôi bỗng nhớ về những mùa vối quê nhà dẫu bây giờ đã là xa ngái...

Nụ cười Mai Đức Chung

Nụ cười Mai Đức Chung

Có lẽ, Anh hùng Lao động Mai Đức Chung là huấn luyện viên (HLV) bóng đá đặc biệt nhất mà tôi từng biết. Đặc biệt không chỉ bởi ông gắn với những hoàn cảnh đặc biệt, giành được nhiều thành tích đặc biệt, mà còn bởi nụ cười hiền từ của ông.

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Cây ô-liu mọc trên mảnh đất hòa bình

Có nguồn gốc từ Địa Trung Hải, được trồng cách đây hàng nghìn năm, ô-liu là loại cây có sức sống đặc biệt bền bỉ, có thể sinh trưởng trên những vùng đất khô cằn, sỏi đá, chịu được nắng nóng, có thể sống tới cả ngàn năm. Người ta vẫn kể, dù đã bao cuộc chiến tranh đi qua, nhiều cây ô-liu cổ xưa ở Hy Lạp, Palestine, Italia đến nay vẫn ra hoa kết trái. Hình như càng khắc nghiệt, cây càng vững chãi.

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Thần tượng và phiên bản tốt nhất

Lâu nay, đã thấy ít người nhắc đến thần tượng của giới trẻ như giai đoạn trước. Có sự biến đổi nào chăng? Thật ra, không phải như thế mà bởi giới trẻ hôm nay có quá nhiều tấm gương, quá nhiều mục tiêu để phấn đấu. Từ tấm gương dũng cảm cứu người trong hoạn nạn đến tấm gương trong học tập, nghiên cứu, vượt lên nghịch cảnh... Đôi khi, chỉ cần người trẻ nhận ra một nhân vật tốt ngay chính ở khu phố, xóm, bản... của mình để học tập, phấn đấu theo đã là một tín hiệu tích cực trong xã hội. Thần tượng nào có xa vời!

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Điện ảnh Việt có cần nhiều hơn những câu chuyện ma?

Tin vui cho khán giả yêu thích môn nghệ thuật thứ 7. Cục Điện ảnh vừa lên tiếng khuyến khích sản xuất và phát hành những bộ phim giàu giá trị nhân văn, phản ánh đời sống xã hội và góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Điều này đồng nghĩa với việc sau nhiều năm các nhà làm phim kiên trì "giáo dục" người xem bằng ma quỷ, vong nhập, xác sống, bùa ngải, nhà hoang, thẩm mỹ viện âm phủ, bệnh viện âm phủ, chung cư âm phủ và có lẽ trong tương lai không xa là cả trạm thu phí âm phủ, chúng ta đã chú trọng hơn đến xây dựng con người nhân văn.

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Hình ảnh làm nên linh hồn bài thơ

Trong sáng tác thơ, hình ảnh không chỉ là phương tiện trang trí cho câu thơ, mà là một trong những yếu tố cốt lõi làm nên tứ thơ, cảm xúc thơ và sức ám ảnh của bài thơ.

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Thực tế từ cuộc tọa đàm

Vừa qua, Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm "Diện mạo văn chương ở đô thị quốc tế" trong khuôn khổ của trại sáng tác hằng năm. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ về địa giới hành chính, mà còn là sự hợp lưu của nhiều dòng chảy văn chương mang phong vị riêng biệt. Nhưng câu chuyện "diện mạo văn chương" thời kỷ nguyên số lại là câu chuyện chẳng hề dễ dàng.

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Cảm thức vũ trụ của người xưa trong truyền thuyết thời Hùng Vương

Truyền thuyết thời Hùng Vương là tấm bản đồ tư duy vũ trụ quan độc đáo của người Việt cổ. Người xưa nghĩ về trời đất, về sự sống bằng những câu chuyện kể sinh động. Họ quan niệm vạn vật đều có linh hồn, sống và chết chỉ là một sự chuyển hóa. Và con người luôn ở vị trí trung tâm, vừa kiến tạo vừa gìn giữ sự hài hòa với thiên nhiên.

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Nguyễn Đình Khánh - ông Tổ nghề nhiếp ảnh

Từ hơn một thế kỷ trước, cụ Nguyễn Đình Khánh một người con của làng Lai Xá (Hà Nội) đã sớm tiếp cận nghề nhiếp ảnh, mở hiệu ảnh Khánh Ký nổi tiếng trên phố Hàng Da. Cụ đã truyền nghề cho nhiều người cùng làng, tạo nên một cộng đồng thợ ảnh đông đảo, đưa Lai Xá trở thành cái nôi của nghề nhiếp ảnh Việt Nam.

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Sách lá - kho tri thức quý của người Khmer

Cũng như các dân tộc khác trên thế giới, từ xa xưa người Khmer ở Nam Bộ đã biết cách khắc chữ trên đá, các nguyên liệu khác để ghi chép kinh nghiệm sống, tri thức các lĩnh vực sản xuất, văn hóa, lời dăn dạy của tín ngưỡng, tôn giáo cho thế hệ sau...

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Đánh thức khát vọng sáng tạo của tuổi trẻ

Mạng xã hội bàn tán về đề thi THPT môn Ngữ văn, về câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội. “Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Sống động dấu tích kẻ Mơ

Thăng Long xưa được gắn với từ Kẻ Chợ (“Kẻ” là từ chung chỉ một vùng đất và dân cư trù phú). Kinh đô lại có nhiều kẻ nhỏ, như: Kẻ Vẽ, kẻ Mơ, kẻ Chèm, Kẻ Mọc, Kẻ Cót... Từ xưa, phía đông nam thành Thăng Long là một vùng đất rộng lớn có tên là Cổ Mai (tên nôm là Kẻ Mơ), bao gồm các làng Hoàng Mai, Tương Mai, Mai Động, Hồng Mai. Đến đời Tự Đức (1848 - 1883), vì kỵ húy nên đổi Hồng Mai thành Bạch Mai.

Trăm năm chợ “chảnh”

Trăm năm chợ “chảnh”

Trong ký ức của thị dân Sài thành có một khu vực đặc biệt mà hễ nhắc đến nó, người ta nhớ ngay đến ngôi chợ bao đời mang danh chợ “chảnh”. Đến năm 2026 này, ngôi “chợ nhà giàu” ấy đã bước sang tuổi 100.

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Sáng tạo như một hành vi vũ trụ

Một buổi sáng tháng 9 năm 2015, các máy dò LIGO ghi nhận tiếng của hai hố đen sáp nhập từ 1,3 tỷ năm ánh sáng. Sự kiện ấy chứng minh rằng vũ trụ vận hành bằng những dao động vô hình, khác hẳn với những khối vật chất rắn chắc.

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Những địa danh bất tử trong bài thơ Tây Tiến

Khu Di tích lịch sử lưu niệm Trung đoàn 52 Tây Tiến được xây dựng trên đồi Nà Bó, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Từ khi khánh thành năm 2016 đến nay, nơi đây đã trở thành điểm đến tham quan, tri ân, tưởng nhớ đến những người lính năm xưa đã ngã xuống vì Tổ quốc...

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Xôn xao mái phố phía đông kinh thành

Cuối thế kỷ XIX, người Pháp phá dỡ bức tường thành phía Đông thành Thăng Long, và lấp đi con hào chạy dọc tường thành, tạo ra một con đường mới dài hơn 1.200m, chính là phố Phùng Hưng (Hà Nội) ngày nay.